ยาเลื่อนประจำเดือน/ปรับฮอร์โมน

การเลื่อนประจำเดือนเป็นตัวช่วยที่ดีเมื่อคุณมีทริปท่องเที่ยว งานสำคัญ หรือแผนการที่ไม่อยากให้ความไม่สบายตัวจากการมีประจำเดือนมาขัดจังหวะ ซึ่งการใช้ ยาปรับฮอร์โมน เพื่อเลื่อนประจำเดือนเป็นวิธีที่ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพ โดยใช้หลักการทำงานของฮอร์โมนสังเคราะห์

ยาปรับฮอร์โมน เหล่านี้ทำงานโดยการรักษาระดับโปรเจสเตอโรนในร่างกายให้สูงอยู่เสมอ ปกติแล้วเมื่อใกล้สิ้นสุดรอบเดือน ระดับโปรเจสเตอโรนจะลดต่ำลง ส่งผลให้เยื่อบุโพรงมดลูกหลุดลอกออกมาเป็นประจำเดือน แต่การทานยาเพื่อคงระดับฮอร์โมนนี้ไว้ จะช่วยชะลอการหลุดลอกของเยื่อบุโพรงมดลูกออกไปจนกว่าคุณจะหยุดยา

วิธีหลักในการเลื่อนประจำเดือนมี 2 รูปแบบ:

1. ยาคุมกำเนิดฮอร์โมนรวม – หากคุณทานยาคุมชนิดเม็ดรวมอยู่แล้ว สามารถเลื่อนประจำเดือนได้โดยการทานแผงใหม่ต่อเนื่องทันทีโดยไม่ต้องเว้นระยะพักยา
2. ยาปรับฮอร์โมน (ชนิดโปรเจสเตอโรนเดี่ยว) – สำหรับผู้ที่ไม่ได้ทานยาคุมกำเนิด สามารถใช้ยากลุ่มโปรเจสเตอโรนเดี่ยวเพื่อเลื่อนประจำเดือนเป็นการชั่วคราวได้

การใช้ยาปรับฮอร์โมนเพื่อเลื่อนประจำเดือนปลอดภัยหรือไม่?

โดยทั่วไปแล้ว การใช้ ยาปรับฮอร์โมน ภายใต้การดูแลของแพทย์หรือเภสัชกรถือว่ามีความปลอดภัยสูง อย่างไรก็ตาม ไม่แนะนำให้เลื่อนประจำเดือนติดต่อกันบ่อยเกินไปหรือใช้ต่อเนื่องเป็นเวลานานโดยไม่ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

นอกจากนี้ ยาปรับฮอร์โมน อาจไม่เหมาะกับทุกคน โดยเฉพาะผู้ที่มีประวัติเกี่ยวกับลิ่มเลือดอุดตันหรือโรคตับ ดังนั้นการปรึกษาแพทย์ก่อนเริ่มใช้งานจึงเป็นสิ่งที่สำคัญที่สุด

ประจำเดือนจะกลับมาเมื่อไหร่หลังหยุดยา?

หลังจากที่คุณหยุดทาน ยาปรับฮอร์โมน ประจำเดือนมักจะกลับมาภายใน 3 วัน หากประจำเดือนยังไม่มาหลังจากหยุดยาไปแล้วหลายวัน ควรตรวจเช็กการตั้งครรภ์ เนื่องจากยาเลื่อนประจำเดือนหรือยาปรับฮอร์โมนกลุ่มนี้ ไม่มีฤทธิ์ในการคุมกำเนิด หากมีข้อสงสัยควรปรึกษาแพทย์ทันทีครับ

เพื่อเลื่อนประจำเดือน คุณควรเริ่มรับประทานยาเลื่อนประจำเดือนก่อนวันประจำเดือนมาประมาณ 3 วัน คุณจะต้องรับประทานยาเม็ดละ 1 เม็ด วันละ 3 ครั้ง โดยเว้นช่วงเวลารับประทานยาให้เท่าๆ กัน และควรกลืนยาเม็ดทั้งเม็ดพร้อมน้ำตามคำแนะนำ

เช่นเดียวกับยาทุกชนิด การใช้ยาเลื่อนประจำเดือน (เช่น Provera หรือ Utovlan) อาจก่อให้เกิดผลข้างเคียงได้ในผู้ใช้บางราย ผลข้างเคียงที่อาจพบได้มีดังนี้:

• อาการคลื่นไส้
• อาการปวดศีรษะ
• อารมณ์แปรปรวน (เช่น รู้สึกหดหู่ หรือภาวะซึมเศร้า)
• ความรู้สึกเหนื่อยล้า
• ผื่นคันตามผิวหนัง
• ความอยากอาหารเปลี่ยนแปลง
• อาการคัดตึงหรือปวดเต้านม
• น้ำหนักตัวเปลี่ยนแปลง

วิธีการจัดการกับผลข้างเคียง

ผลข้างเคียงส่วนใหญ่มักมีอาการไม่รุนแรงและสามารถดูแลเบื้องต้นได้ด้วยตนเอง ดังนี้:

• ลดอาการคลื่นไส้: รับประทานยาพร้อมมื้ออาหาร
• บรรเทาอาการปวดศีรษะ: ดื่มน้ำให้เพียงพอตลอดทั้งวันเพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ
• ควบคุมน้ำหนัก: หมั่นเคลื่อนไหวร่างกายหรือออกกำลังกายเบาๆ เพื่อลดการสะสมของน้ำในร่างกาย (อาการบวมน้ำ)
• สังเกตสภาวะอารมณ์: หากพบว่ามีอารมณ์แปรปรวนรุนแรงหรืออาการไม่ดีขึ้น ควรปรึกษาแพทย์
• ความปลอดภัย: หากรู้สึกเวียนศีรษะ ควรหลีกเลี่ยงการขับรถหรือการใช้เครื่องจักร

หากผลข้างเคียงใดๆ รบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน หรือคุณมีความกังวลใจ ควรปรึกษาแพทย์ทันที ในกรณีที่พบได้ยากมาก อาจเกิดผลข้างเคียงที่รุนแรง เช่น สัญญาณของลิ่มเลือดอุดตัน หากคุณมีอาการดังต่อไปนี้ ควรรีบพบแพทย์ฉุกเฉินทันที:

• อาการแพ้ยา: หายใจไม่ออกกะทันหัน หรือหายใจลำบาก
• สัญญาณลิ่มเลือด: ปวดขา บวม หรือมีรอยแดงที่ขาอย่างกะทันหัน
• อาการทางทรวงอก: เจ็บหน้าอก หรือหายใจติดขัด
• อาการอื่นๆ: ไอเป็นเลือด พูดลำบาก หรือมีอาการอ่อนแรง/ชาที่ร่างกายซีกใดซีกหนึ่ง

โดยทั่วไปแล้วยาเลื่อนประจำเดือนมีความปลอดภัยสำหรับการใช้งานเป็นครั้งคราว อย่างไรก็ตาม ยานี้อาจไม่เหมาะสมสำหรับทุกคน

ห้ามใช้ยาเลื่อนประจำเดือน หากคุณ:

• มีอาการแพ้ส่วนประกอบใดๆ ในตัวยา รวมถึงตัวยา Medroxyprogesterone acetate หรือ Norethisterone
• กำลังตั้งครรภ์ หรือสงสัยว่าอาจมีการตั้งครรภ์
• เป็นหรือเคยเป็นมะเร็งเต้านม
• มีภาวะลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำ (Venous Blood Clot)
• เคยมีประวัติลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำโดยไม่ทราบสาเหตุมาก่อน
• มีภาวะลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดแดงที่กำลังเป็นอยู่หรือเพิ่งเกิดขึ้น (เช่น อาการเจ็บหน้าอก Angina หรือหัวใจขาดเลือด)
• มีการทำงานของตับผิดปกติ
• เป็นโรคพอร์ฟิเรีย (Porphyria)
• มีเลือดออกผิดปกติทางช่องคลอดโดยไม่ทราบสาเหตุ
• มีอาการคันอย่างรุนแรง
• เคยมีประวัติเป็นดีซ่านหรือมีผื่นคันที่เรียกว่า Pemphigoid Gestationis ระหว่างการตั้งครรภ์

นอกจากนี้ คุณควรแจ้งให้แพทย์ทราบเกี่ยวกับโรคประจำตัวอื่นๆ รวมถึงยาที่กำลังใช้อยู่หรือวางแผนจะใช้ ไม่ว่าจะเป็นยาที่แพทย์สั่งจ่าย ยาที่ซื้อใช้เอง หรือยาสมุนไพร เนื่องจากยาเหล่านี้อาจเกิดปฏิกิริยากับยาเลื่อนประจำเดือน ซึ่งอาจก่อให้เกิดผลข้างเคียง หรือลดประสิทธิภาพการทำงานของยาชนิดใดชนิดหนึ่งได้

การใช้ยาเลื่อนประจำเดือนอาจเพิ่มความเสี่ยงเล็กน้อยในการเกิดลิ่มเลือดอุดตัน สิ่งสำคัญคือคุณต้องแจ้งให้แพทย์ทราบเกี่ยวกับสภาวะสุขภาพในปัจจุบัน ประวัติครอบครัวเกี่ยวกับโรคลิ่มเลือดอุดตัน และพฤติกรรมการสูบบุหรี่ เพื่อให้แพทย์สามารถประเมินได้ว่าการใช้ยาเลื่อนประจำเดือนนั้นปลอดภัยสำหรับคุณหรือไม่ครับ