ยาคุมกำเนิด

ยาคุมกำเนิดเป็นยาที่มีฮอร์โมนสังเคราะห์ ออกฤทธิ์ป้องกันการตั้งครรภ์ผ่าน 3 กลไกหลัก คือ ยับยั้งการตกไข่ ทำให้มูกปากมดลูกข้นขึ้นจนอสุจิผ่านเข้าไปได้ยาก และทำให้เยื่อบุโพรงมดลูกไม่เหมาะกับการฝังตัวของไข่ที่ปฏิสนธิแล้ว

เมื่อทานอย่างถูกต้องสม่ำเสมอ ยาคุมกำเนิดมีประสิทธิภาพป้องกันการตั้งครรภ์ได้สูงถึง 99% ถือเป็นวิธีคุมกำเนิดแบบชั่วคราวที่มีความน่าเชื่อถือมากที่สุดวิธีหนึ่ง

ยาคุมกำเนิดแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มหลัก

ยาคุมฮอร์โมนรวม (Combined Oral Contraceptive — COC) — มีเอสโตรเจน + โปรเจสตินรวมกัน เป็นชนิดที่นิยมใช้มากที่สุด ข้อดีคือทำให้รอบเดือนสม่ำเสมอ ลดปวดประจำเดือน บางสูตรช่วยลดสิวและลดอาการบวมน้ำด้วย ที่ Intimo Life มีให้เลือกหลายแบรนด์ เช่น Yasmin Yaz Melodia Preme Marvelon Mercilon และ Annylyn

ยาคุมฮอร์โมนเดี่ยว (Progestogen-only Pill — POP / Mini Pill) — มีเฉพาะโปรเจสตินอย่างเดียว ไม่มีเอสโตรเจน เหมาะกับผู้ที่มีข้อห้ามใช้เอสโตรเจน เช่น ผู้ที่เป็นไมเกรนแบบมีออร่า ผู้ที่สูบบุหรี่อายุเกิน 35 ปี หรือกำลังให้นมบุตร ที่ Intimo Life มี Cerazette ซึ่งมีข้อดีคือยืดหยุ่นเวลาทานได้ถึง 12 ชั่วโมง

ยาคุมฉุกเฉิน (Morning After Pill) — ใช้เฉพาะกรณีฉุกเฉินหลังมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน ไม่ใช่ยาคุมที่ใช้ประจำ ดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่หมวด ยาคุมฉุกเฉิน

ยาคุมฮอร์โมนรวมแต่ละแบรนด์มีสูตรฮอร์โมนต่างกัน เหมาะกับความต้องการที่ต่างกัน

อยากลดสิว ผิวใส ลดความมัน → Yasmin หรือ Yaz — มีตัวยา Drospirenone ที่มีฤทธิ์ต้านแอนโดรเจน ช่วยลดสิวฮอร์โมนและลดความมันบนใบหน้าได้ดี Yaz เป็นสูตรฮอร์โมนต่ำกว่า Yasmin เล็กน้อย อาจมีผลข้างเคียงน้อยกว่า

อยากลดอาการบวมน้ำ → Melodia หรือ Preme — Melodia มี Drospirenone เช่นเดียวกับ Yasmin แต่เป็นสูตร 24+4 ส่วน Preme เป็นสูตรอ่อนโยนที่ช่วยดูแลผิวและลดอาการบวมน้ำ

อยากได้สูตรที่ใช้กันมานานและเชื่อถือได้ → Marvelon — มีตัวยา Desogestrel + Ethinylestradiol เป็นสูตรคลาสสิกที่ใช้กันแพร่หลายทั่วโลก ช่วยดูแลผิวและปรับสมดุลฮอร์โมน

อยากได้สูตรฮอร์โมนต่ำ → Mercilon — เป็นสูตรเดียวกับ Marvelon แต่มีปริมาณเอสโตรเจนต่ำกว่า เหมาะกับผู้ที่ไวต่อฮอร์โมน ลดผลข้างเคียง

อยากได้สูตรเรียบง่าย ราคาเข้าถึงได้ → Annylyn — สูตรฮอร์โมนรวมพื้นฐาน ใช้งานง่าย เหมาะกับคนที่เริ่มต้นใช้ยาคุม

มีข้อห้ามใช้เอสโตรเจน หรือกำลังให้นมบุตร → Cerazette — ยาคุมฮอร์โมนเดี่ยว ไม่มีเอสโตรเจน ยืดหยุ่นเวลาทานได้ถึง 12 ชั่วโมง

ยาคุมฮอร์โมนรวม (แผง 21 เม็ด) — ทานวันละ 1 เม็ด ทุกวันในเวลาเดียวกัน ต่อเนื่อง 21 วัน แล้วหยุดทาน 7 วัน (ช่วงนี้จะมีประจำเดือนมา) จากนั้นเริ่มแผงใหม่

ยาคุมฮอร์โมนรวม (แผง 28 เม็ด) — ทานทุกวัน ไม่ต้องหยุด โดย 7 เม็ดสุดท้ายจะเป็นยาหลอกหรือยาเสริมธาตุเหล็ก ช่วยให้ไม่ลืมทาน

ยาคุมฮอร์โมนเดี่ยว (Cerazette) — ทานทุกวัน ไม่มีช่วงหยุดยา หากลืมทาน สามารถทานตามได้ภายใน 12 ชั่วโมง

เคล็ดลับไม่ลืมทาน — ตั้งนาฬิกาปลุกเวลาเดิมทุกวัน / วางยาไว้ข้างของที่ใช้ทุกวัน เช่น แปรงสีฟัน / ใช้แอปเตือนทานยา

ลืม 1 เม็ด (ไม่เกิน 24 ชั่วโมง) — ทานเม็ดที่ลืมทันทีที่นึกได้ แล้วทานเม็ดถัดไปตามเวลาปกติ (อาจทาน 2 เม็ดในวันเดียว) ยังป้องกันการตั้งครรภ์ได้ปกติ

ลืม 2 เม็ดขึ้นไป — ทานเม็ดที่ลืมล่าสุดทันที แล้วทานต่อตามปกติ แต่ควรใช้ถุงยางอนามัยร่วมด้วยอย่างน้อย 7 วัน เพราะประสิทธิภาพการป้องกันลดลง

ลืมทานในสัปดาห์แรกของแผง + มีเพศสัมพันธ์โดยไม่ป้องกัน — อาจต้องพิจารณาใช้ ยาคุมฉุกเฉิน ร่วมด้วย ปรึกษาเภสัชกรเพื่อประเมินความเสี่ยง

ยาคุมกำเนิดมีความปลอดภัยสูง แต่ช่วงแรกที่เริ่มทานอาจมีผลข้างเคียงบ้าง ซึ่งมักหายไปเองภายใน 2-3 เดือน

ผลข้างเคียงที่พบบ่อย — คลื่นไส้เล็กน้อย (แก้ได้โดยทานพร้อมอาหาร) / เจ็บคัดเต้านม / ปวดศีรษะ / มีเลือดออกกะปริดกะปรอย (Spotting) / อารมณ์แปรปรวน

ผลข้างเคียงที่ต้องพบแพทย์ทันที — ปวดน่องรุนแรง บวม (อาจเป็นลิ่มเลือดอุดตัน) / ปวดศีรษะรุนแรงผิดปกติ / ตาพร่ามัวกะทันหัน / เจ็บหน้าอก หายใจลำบาก

หากผลข้างเคียงไม่หายภายใน 3 เดือน หรือรู้สึกว่าไม่เข้ากับยาตัวนี้ ปรึกษาเภสัชกรเพื่อเปลี่ยนสูตรที่เหมาะกว่า

ยาคุมฮอร์โมนรวมไม่เหมาะกับทุกคน โดยเฉพาะผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงต่อลิ่มเลือดอุดตัน

ไม่ควรใช้ หากมีประวัติลิ่มเลือดอุดตันหรือโรคหลอดเลือดสมอง / เป็นไมเกรนแบบมีออร่า / สูบบุหรี่และอายุเกิน 35 ปี / มี ความดันโลหิตสูง ที่ควบคุมไม่ได้ / เป็นมะเร็งเต้านม / มีปัญหาตับรุนแรง / กำลังให้นมบุตร (ภายใน 6 สัปดาห์หลังคลอด)

ในกรณีเหล่านี้ ยาคุมฮอร์โมนเดี่ยวอย่าง Cerazette อาจเป็นทางเลือกที่เหมาะสมกว่า ปรึกษาเภสัชกรเพื่อเลือกสูตรที่ปลอดภัย

หลายคนเลือกทานยาคุมเพราะช่วยเรื่องผิวพรรณ ไม่ใช่แค่คุมกำเนิดอย่างเดียวลดสิวฮอร์โมน — ยาคุมที่มี Drospirenone หรือ Cyproterone Acetate มีฤทธิ์ต้านแอนโดรเจน ช่วยลดสิวที่เกิดจากฮอร์โมนเพศชายมากเกินไป ตัวเลือกที่เหมาะ ได้แก่ Yasmin หรือ Yazลดอาการบวมน้ำ — Drospirenone มีคุณสมบัติขับน้ำอ่อนๆ คล้ายยาขับปัสสาวะ ช่วยลดอาการบวมน้ำก่อนมีประจำเดือนได้ปรับรอบเดือนให้สม่ำเสมอ — ยาคุมทุกชนิดช่วยให้รอบเดือนมาตรงเวลา ลดปวดประจำเดือน และทำให้ประจำเดือนมาน้อยลงอย่างไรก็ตาม ผลลัพธ์ด้านผิวอาจใช้เวลา 3-6 เดือนจึงจะเห็นชัด ไม่ควรคาดหวังผลทันที

สองอย่างนี้ต่างกันทั้งวิธีใช้และวัตถุประสงค์

ยาคุมกำเนิดรายวัน — ทานทุกวันเพื่อป้องกันการตั้งครรภ์อย่างต่อเนื่อง ประสิทธิภาพ 99% เมื่อใช้ถูกวิธี เหมาะสำหรับใช้เป็นประจำ

ยาคุมฉุกเฉิน — ทานเฉพาะกรณีฉุกเฉินหลังมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน ต้องทานภายใน 72 ชั่วโมง ยิ่งทานเร็วยิ่งได้ผลดี ไม่ควรใช้เป็นประจำ เพราะมีฮอร์โมนในปริมาณสูงมากกว่ายาคุมรายวัน

ที่ Intimo Life มียาคุมฉุกเฉินให้เลือก ได้แก่ Tansy One (1 เม็ดครบโดส) และ Postinor (2 เม็ด) ดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่หมวด ยาคุมฉุกเฉิน

หลังหยุดทานยาคุม ร่างกายจะกลับมาตกไข่ตามปกติได้ค่อนข้างเร็ว ผู้หญิงส่วนใหญ่จะกลับมามีรอบเดือนปกติภายใน 1-3 เดือนหลังหยุดยา และสามารถตั้งครรภ์ได้ทันทีที่เริ่มตกไข่

ยาคุมกำเนิดไม่มีผลต่อภาวะเจริญพันธุ์ในระยะยาว ไม่ว่าจะทานมานานแค่ไหนก็ตาม การทานยาคุม 5-10 ปีไม่ได้ทำให้มีลูกยากขึ้น

หากหยุดยาแล้วรอบเดือนยังไม่กลับมาภายใน 3 เดือน ควรปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจดูสาเหตุ