ยาลดน้ำหนัก ทำงานได้หลายรูปแบบ ขึ้นอยู่กับตัวยาสำคัญและการตอบสนองของร่างกาย โดยหลักๆ มักช่วยสนับสนุน วิธีลดน้ำหนัก ด้วยการ

• ลดความอยากอาหาร (ช่วยให้กินน้อยลงแบบไม่ทรมาน)
• ทำให้การย่อยอาหารช้าลง
• ช่วยให้อิ่มนานขึ้น
  
  บางชนิดยังช่วยลดการดูดซึมไขมันจากอาหาร หรือมีผลต่อระบบเผาผลาญ ซึ่งเหมาะกับคนที่กำลังมองหา วิธีลดความอ้วน แบบมีตัวช่วยควบคู่กับการปรับไลฟ์สไตล์

ปากกาลดน้ำหนัก (ยาฉีดลดน้ำหนัก)

โดยรวมแล้ว ปากกาลดน้ำหนัก หลายชนิดมีแนวทางการทำงานคล้ายกัน แต่จะแตกต่างกันตามตัวยาสำคัญ เช่น liraglutide, semaglutide, tirzepatide

• Liraglutide เป็นยากลุ่ม GLP-1 agonist ที่เลียนแบบฮอร์โมน GLP-1 ในร่างกาย ช่วยควบคุมความหิว ทำให้รู้สึกอิ่มง่ายขึ้น และยังช่วยชะลอการว่างของกระเพาะอาหาร จึงอิ่มนานขึ้น อีกทั้งช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด ซึ่งอาจลดความอยากของหวานและความอยากอาหารได้
  
• Semaglutide ทำงานโดยเลียนแบบ GLP-1 เช่นกัน โดยมีผลต่อสมองส่วนที่ควบคุมความหิว ส่งสัญญาณให้รู้สึกอิ่ม ช่วยควบคุมระดับน้ำตาล และลด cravings ได้ เหมาะสำหรับคนที่ต้องการ วิธีลดน้ำหนัก ที่เน้นคุมความหิวเป็นหลัก
  
• Tirzepatide ทำงานคล้าย GLP-1 agonist ในการคุมหิวและลดความอยากอาหาร แต่ยังเลียนแบบฮอร์โมนอีกตัวคือ GIP (ฮอร์โมนจากลำไส้เล็ก) ซึ่งอาจช่วยให้ร่างกายจัดการไขมันและน้ำตาลได้ดีขึ้น และเชื่อว่าช่วยเสริมผลของ GLP-1 ให้เด่นขึ้น
  

ยาลดน้ำหนักแบบเม็ด

ยาลดน้ำหนัก แบบเม็ดก็มีหลายกลไกเช่นกัน ขึ้นอยู่กับตัวยาสำคัญ

• ยากลุ่มยับยั้งเอนไซม์ย่อยไขมัน (lipase inhibitor)
  
  ทำหน้าที่ลดการดูดซึมไขมันจากอาหาร โดยอาจยับยั้งการดูดซึมไขมันได้สูงสุดประมาณ 33% ต่อมื้อ ไขมันส่วนที่ไม่ถูกดูดซึมจะถูกขับออกทางอุจจาระ จึงช่วยสนับสนุน วิธีลดความอ้วน สำหรับคนที่ควบคุมอาหารมันได้ยาก
  
• ยาที่ออกฤทธิ์ต่อสมองเพื่อคุมความอยากอาหาร
  
  เป็นตัวยาที่ไปทำงานกับสมองส่วนควบคุมความหิว ช่วยลดความอยากอาหาร ลดความอยากกินจุกจิก และลดแรงอยากกินระหว่างมื้อ ทำให้คุมแคลอรีได้ง่ายขึ้น (เหมาะกับคนที่ต้องการ วิธีลดน้ำหนัก แบบโฟกัสที่การคุม cravings)

ยาลดน้ำหนัก ที่ต้องใช้ใบสั่งยาถือว่ามีความปลอดภัยสูง หากได้รับจากแหล่งที่น่าเชื่อถือและใช้งานอย่างถูกต้องตามคำแนะนำอย่างเคร่งครัด ก่อนที่ยาจะได้รับการอนุมัติให้ใช้งานโดยหน่วยงานด้านสาธารณสุข (เช่น MHRA ในสหราชอาณาจักร) ผลิตภัณฑ์เหล่านี้รวมถึง ปากกาลดน้ำหนัก ทุกชนิด จะต้องผ่านการทดสอบที่เข้มงวดและการทดลองทางคลินิกอย่างละเอียด

กระบวนการนี้รวมถึงการทดลองระยะยาวเพื่อทดสอบทั้งประสิทธิภาพและความปลอดภัย เพื่อระบุผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น และตรวจสอบว่ามีกลุ่มคนใดที่ไม่สามารถใช้ยาได้ (เช่น ผู้ที่มีโรคประจำตัวหรือใช้ยาบางชนิดอยู่) แม้จะได้รับการอนุมัติแล้ว หน่วยงานที่เกี่ยวข้องและผู้เชี่ยวชาญยังคงติดตามความปลอดภัยของยาอย่างใกล้ชิดต่อเนื่อง

Mounjaro

ปากกาลดน้ำหนัก Mounjaro เป็นตัวเลือกที่ได้รับความนิยมสำหรับผู้ที่ต้องการ วิธีลดน้ำหนัก ที่เห็นผลชัดเจน โดยทั่วไปจะพิจารณาให้ใช้ในผู้ที่มีดัชนีมวลกาย (BMI) ตั้งแต่ 30 ขึ้นไป หรือตั้งแต่ 27 ขึ้นไปร่วมกับมีปัญหาสุขภาพที่เกี่ยวข้องกับน้ำหนักตัว Mounjaro ได้รับการอนุมัติให้ใช้เพื่อการลดน้ำหนักในสหราชอาณาจักรเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2023 และมีการใช้งานอย่างแพร่หลายภายใต้การดูแลของผู้เชี่ยวชาญ เพื่อให้เป็น วิธีลดความอ้วน ที่ปลอดภัยและมีประสิทธิภาพสูงสุดสำหรับผู้ที่จำเป็นต้องใช้งาน

Wegovy

ปากกาลดน้ำหนัก Wegovy เป็นยาฉีดลดน้ำหนักที่ได้รับการรับรองสำหรับผู้ที่มีภาวะน้ำหนักเกินหรือโรคอ้วน ตัวยานี้ได้รับการอนุมัติอย่างเป็นทางการและมีการใช้งานในระบบสาธารณสุข (เช่น NHS) ผ่านบริการจัดการน้ำหนักเฉพาะทางมาตั้งแต่เดือนกันยายน 2023 สำหรับผู้ที่มีคุณสมบัติตามเกณฑ์ที่กำหนด ถือเป็นอีกหนึ่ง ยาลดน้ำหนัก ที่มีความน่าเชื่อถือและผ่านการรับรองมาตรฐานในระดับสากล

เหมือนกับยาทั่วไป ปากกาลดน้ำหนัก และ ยาลดน้ำหนัก แบบเม็ดอาจทำให้เกิดผลข้างเคียงได้ แม้ไม่ใช่ทุกคนที่จะเจอ อาการด้านล่างคือผลข้างเคียงที่พบบ่อยของแต่ละตัว

Mounjaro

• คลื่นไส้
• ท้องเสีย
• อาเจียน
• ท้องผูก
• น้ำตาลในเลือดต่ำ (โดยเฉพาะเมื่อใช้เพื่อดูแลเบาหวานชนิดที่ 2)
• ปวดท้อง

Wegovy

• คลื่นไส้
• ปวดศีรษะ
• อาเจียน
• ท้องเสีย
• ท้องผูก
• ปวดท้อง
• อ่อนเพลียหรือเหนื่อยล้า

หากคุณพบผลข้างเคียงทั่วไปที่อาการไม่รุนแรง อาการเหล่านี้มักจะค่อยๆ หายไปเองเมื่อร่างกายเริ่มปรับตัวเข้ากับยาได้ ซึ่งคุณสามารถดูแลตัวเองเบื้องต้นที่บ้านได้ตามคำแนะนำดังนี้

วิธีจัดการผลข้างเคียงจากปากกาลดน้ำหนัก

อาการคลื่นไส้หรืออาเจียนเป็นผลข้างเคียงที่พบได้บ่อยของ ปากกาลดน้ำหนัก ซึ่งสามารถดูแลได้โดย:

• แบ่งทานอาหารเป็นมื้อเล็กๆ แต่บ่อยขึ้น และหลีกเลี่ยงอาหารที่มันจัด ของทอด ของเผ็ด หรืออาหารที่มีไขมันสูง แนะนำให้ทานอาหารที่ย่อยง่าย เช่น ซุป จะช่วยได้มาก
• ดื่มน้ำให้เพียงพอ โดยเฉพาะหากมีอาการอาเจียน เพื่อป้องกันร่างกายขาดน้ำ
• พักผ่อนให้เพียงพอ

นอกจากนี้ อาการปวดศีรษะก็เป็นอีกหนึ่งผลข้างเคียงที่พบได้บ่อย ซึ่งมักจัดการได้ด้วยการทานยาแก้ปวดทั่วไป ดื่มน้ำมากๆ และนอนพักผ่อน

วิธีจัดการผลข้างเคียงจากยาลดน้ำหนักแบบเม็ด

ผลข้างเคียงที่พบบ่อยของ ยาลดน้ำหนัก บางชนิด (เช่น กลุ่มที่ยับยั้งการดูดซึมไขมัน) คือการถ่ายอุจจาระปนไขมันหรือมีความรู้สึกอยากเข้าห้องน้ำบ่อยขึ้น คุณสามารถช่วยลดอาการนี้ได้ด้วยการลดปริมาณไขมันในอาหาร และกระจายการทานไขมันให้เฉลี่ยอยู่ในทั้ง 3 มื้อ

หากคุณรู้สึกว่าผลข้างเคียงที่เกิดขึ้นรบกวนการใช้ชีวิตมากเกินไป แนะนำให้ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ ซึ่งอาจมีการพิจารณาปรับลดขนาดยาลงเพื่อให้ร่างกายค่อยๆ ปรับตัวเข้ากับยาได้ดีขึ้น เพื่อให้คุณสามารถใช้ วิธีลดน้ำหนัก และ วิธีลดความอ้วน ได้อย่างต่อเนื่องและปลอดภัย

โดยทั่วไป หากต้องการใช้ ยาลดน้ำหนัก แบบที่ต้องมีใบสั่งยา มักต้องมีค่า BMI มากกว่า 30 หรือ มากกว่า 27–28 ร่วมกับปัญหาสุขภาพบางอย่าง (ขึ้นอยู่กับชนิดยาและเกณฑ์ของแต่ละแนวทาง)

โรคประจำตัวบางอย่างหรือยาบางชนิดอาจมีปฏิกิริยากับการใช้ ปากกาลดน้ำหนัก หรือยาลดน้ำหนักแบบเม็ด ทำให้ยาได้ผลน้อยลงหรือไม่ปลอดภัย ดังนั้นควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนเริ่มใช้เสมอ และให้ข้อมูลอย่างตรงไปตรงมาและถูกต้อง เพราะหากยานั้นไม่เหมาะกับคุณ อาจทำให้เกิดอาการรุนแรงหรือผลข้างเคียงที่อันตรายได้

ข้อห้ามใช้/ข้อควรระวัง (Contraindications)

ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนใช้ ยาลดน้ำหนัก ทุกชนิด โดยเฉพาะหากคุณมี:

• ปัญหาเกี่ยวกับตับหรือไต
• โรคลำไส้อักเสบ (IBD: inflammatory bowel disease)
• โรคเกี่ยวกับไทรอยด์
• ปัญหาเกี่ยวกับหัวใจ
• โรคลมชัก หรือเคยมีประวัติชัก
• ภาวะวิตกกังวล หรือปัญหาสุขภาพจิตอื่นๆ
• ภาวะดูดซึมสารอาหารผิดปกติเรื้อรัง (chronic malabsorption syndrome)

ยาลดน้ำหนักไม่เหมาะสำหรับผู้ที่:

• อายุต่ำกว่า 18 ปี
• กำลังตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร
• แพ้ส่วนประกอบใดๆ ในยา

ยาที่อาจมีปฏิกิริยากับยาลดน้ำหนัก

ยาบางชนิดอาจทำปฏิกิริยากับการใช้ยาลดน้ำหนัก ทำให้ยาออกฤทธิ์ไม่ถูกต้องหรือเพิ่มความเสี่ยงด้านความปลอดภัย ควรแจ้งผู้เชี่ยวชาญเสมอหากคุณกำลังใช้ยาอื่นอยู่ โดยเฉพาะ:

• ยารักษาโรคลมชัก
• ยารักษา HIV
• ยา/การรักษาด้านสุขภาพจิต
• ยาโรคหัวใจ เช่น amiodarone
• ยาละลายลิ่มเลือด เช่น warfarin
• ยารักษาภาวะไทรอยด์ทำงานต่ำ เช่น เกลือไอโอดีนบางชนิด
• ยารักษาเบาหวาน
• ยารักษาโรคพาร์กินสัน (โดยเฉพาะกลุ่ม monoamine oxidase inhibitors)
• ยากลุ่มโอปิออยด์ (opioids)
• สเตียรอยด์
• ยารักษามาลาเรีย
• ยารักษาการติดเชื้อ เช่น ยาปฏิชีวนะ
• ยารักษาโรคหืด เช่น theophylline

การใช้ ยาลดน้ำหนัก หรือ ปากกาลดน้ำหนัก เป็นเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพในการช่วยควบคุมน้ำหนัก แต่เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่ดีที่สุดและยั่งยืน คุณควรออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอควบคู่ไปกับการเลือกทานอาหารที่มีประโยชน์และสมดุล

การออกกำลังกาย

การออกกำลังกายเป็นส่วนสำคัญของ วิธีลดน้ำหนัก เพราะการขยับร่างกายจะช่วยเผาผลาญแคลอรี โดยปกติเมื่อเราทานอาหาร พลังงานส่วนเกินจะถูกสะสมในรูปแบบของไขมัน หากเราทานมากกว่าที่ใช้ น้ำหนักตัวก็จะเพิ่มขึ้น ร่างกายจึงจำเป็นต้องทำกิจกรรมต่างๆ เพื่อดึงพลังงานนั้นออกมาใช้ นอกจากนี้ยังช่วยป้องกันและจัดการปัญหาสุขภาพ เช่น โรคเบาหวาน และช่วยให้คุณรักษาเป้าหมายใน วิธีลดความอ้วน ได้ในระยะยาว

คำแนะนำในการออกกำลังกาย:

• ความเข้มข้นปานกลาง: ควรทำอย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์ เช่น การเต้น, ปั่นจักรยาน, เดินเร็ว หรือเดินป่า
• ความเข้มข้นสูง: หรือเลือกทำ 75 นาทีต่อสัปดาห์ เช่น การวิ่ง หรือการออกกำลังกายแบบ Circuit Training
• การเสริมสร้างความแข็งแรง: ควรฝึกการทรงตัวและเล่นเวท (Strength Training) อย่างน้อย 2 ครั้งต่อสัปดาห์ เช่น การยกน้ำหนัก, โยคะ หรือไทเก็ก

การคุมอาหาร

อาหารคือหัวใจสำคัญของ วิธีลดความอ้วน แนะนำให้สร้างภาวะที่ร่างกายได้รับพลังงานน้อยกว่าที่ใช้ (Calorie Deficit) โดยการลดปริมาณแคลอรีที่ทานลงประมาณ 600 แคลอรีต่อวัน ซึ่งโดยเฉลี่ยผู้หญิงไม่ควรทานเกิน 1,400 แคลอรี และผู้ชายไม่ควรเกิน 1,900 แคลอรีต่อวัน

อาหารที่ควรทานเพิ่มขึ้น:

• ผักและผลไม้สดหลากชนิด
• โปรตีนไขมันต่ำ เช่น เนื้อขาว (ไก่/ปลา) และไข่
• คาร์โบไฮเดรตเชิงซ้อน เช่น ข้าวไม่ขัดสี หรือมันฝรั่ง
• ไขมันดี เช่น อะโวคาโด, ถั่วเปลือกแข็ง และถั่วเมล็ดแห้ง
• ผลิตภัณฑ์นมไขมันต่ำ เช่น โยเกิร์ตรสธรรมชาติ

อาหารที่ควรหลีกเลี่ยงหรือจำกัด:

• อาหารและเครื่องดื่มที่มีน้ำตาลสูง เช่น ขนมหวานและช็อกโกแลต
• อาหารที่มีไขมันสูง โดยเฉพาะไขมันอิ่มตัว
• ของมัน ของทอด และขนมขบเคี้ยว
• ขนมปังขาว
• เครื่องดื่มแอลกอฮอล์

การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกินและการออกกำลังกายควบคู่ไปกับการใช้ ยาลดน้ำหนัก ภายใต้การดูแลที่เหมาะสม คือ วิธีลดน้ำหนัก ที่จะช่วยให้คุณมีรูปร่างและสุขภาพที่ดีขึ้นอย่างมั่นใจ

การผ่าตัดลดน้ำหนักเป็นอีกหนึ่ง วิธีลดความอ้วน ที่ช่วยให้คุณลดน้ำหนักได้จริง แต่มักจะถูกพิจารณาเป็นทางเลือกหลังจากที่ได้ลอง วิธีลดน้ำหนัก รูปแบบอื่นๆ แล้วยังไม่ได้ผลเท่าที่ควร การผ่าตัดนี้เหมาะสำหรับผู้ที่ประสบปัญหาในการลดน้ำหนักด้วยวิธีทั่วไป โดยประเภทของการผ่าตัดที่พบบ่อย ได้แก่:

• การรัดกระเพาะ (Gastric Band): การใช้สายรัดรอบกระเพาะอาหารส่วนบน เพื่อให้ทานอาหารได้น้อยลงและรู้สึกอิ่มเร็วขึ้น
• การตัดต่อกระเพาะและลำไส้ (Gastric Bypass): การทำทางเดินอาหารใหม่โดยเชื่อมกระเพาะส่วนต้นเข้ากับลำไส้เล็กโดยตรง ทำให้ร่างกายดูดซึมแคลอรีจากอาหารได้น้อยลงและอิ่มไวขึ้น
• การตัดกระเพาะแบบสลีฟ (Sleeve Gastrectomy): การตัดกระเพาะอาหารออกบางส่วนเพื่อให้กระเพาะมีขนาดเล็กลง ซึ่งจะช่วยจำกัดปริมาณการทานอาหารได้โดยตรง

การผ่าตัดเหล่านี้ช่วยสนับสนุน วิธีลดความอ้วน เนื่องจากขนาดกระเพาะที่เล็กลงจะทำให้คุณรู้สึกอิ่มจากการทานเพียงเล็กน้อย ช่วยให้คุมแคลอรีได้ง่ายขึ้น อย่างไรก็ตาม คุณยังจำเป็นต้องเลือกทานอาหารที่มีประโยชน์เพื่อให้ร่างกายได้รับสารอาหารที่ครบถ้วน

เกณฑ์การพิจารณาผ่าตัดลดน้ำหนัก:

คุณอาจเหมาะสมกับการผ่าตัดหากมีสุขภาพแข็งแรงพอที่จะรับการผ่าตัดได้ และเข้าเกณฑ์ดังนี้:

• มีภาวะอ้วนรุนแรง โดยมีค่า BMI มากกว่า 40
• มีภาวะอ้วน โดยมีค่า BMI มากกว่า 35 และมีปัญหาสุขภาพบางอย่างร่วมด้วย
• ในกรณีที่มีค่า BMI มากกว่า 50 อาจได้รับการพิจารณาให้ผ่าตัดได้ทันที

เช่นเดียวกับการผ่าตัดทั่วไปที่มีความเสี่ยงอยู่บ้าง แต่โดยปกติจะมีความปลอดภัยหากได้รับคำแนะนำและดูแลโดยผู้เชี่ยวชาญ ทั้งนี้การผ่าตัดอาจไม่ได้เหมาะสำหรับทุกคน ดังนั้นการปรึกษาเพื่อหา วิธีลดน้ำหนัก ที่เหมาะสมกับร่างกายของคุณที่สุด ไม่ว่าจะเป็นการใช้ ยาลดน้ำหนัก ปากกาลดน้ำหนัก หรือการผ่าตัด จึงเป็นสิ่งสำคัญมาก