ยาหยอดตา

เลือกยาหยอดตาให้ตรงอาการ ไม่ใช่ตรงชื่อที่คุ้นหู ใช้หลัก 3 ข้อนี้เป็นจุดเริ่มต้นก่อนเลือกซื้อ

1. ตาแห้ง แสบเบา ๆ เป็นบางช่วง → เลือกน้ำตาเทียม หยอดได้บ่อยระหว่างวัน ไม่ทำให้ตาเบลอ
2. ตาแห้งรุนแรง หรือรู้สึกฝืดตอนตื่นนอน → เลือกเจลหยอดตา ความหนืดสูงกว่า อยู่ในดวงตานานกว่า เหมาะหยอดก่อนนอน
3. ตาแดง มีขี้ตาเหนียว สงสัยติดเชื้อ → ปรึกษาเภสัชกรเรื่องยาป้ายตาปฏิชีวนะก่อนใช้เอง

ถ้าอาการไม่ชัดเจน เป็นซ้ำบ่อย หรือไม่แน่ใจว่าอยู่กลุ่มไหน ควรปรึกษาเภสัชกรหรือจักษุแพทย์แทนการเดาเลือกยาเอง เพราะการใช้ผลิตภัณฑ์ผิดกลุ่มอาจทำให้อาการไม่ดีขึ้นหรือปกปิดสัญญาณที่ควรได้รับการตรวจอย่างละเอียด

ตาแห้งเกิดจากน้ำตาน้อยเกินไปหรือระเหยเร็วเกินไป พบบ่อยในคนที่จ้องจอนาน อยู่ในห้องแอร์ หรืออายุมากขึ้น ทางเลือกแรกที่แนะนำเสมอคือน้ำตาเทียม

• อาการเบา-ปานกลาง หยอดวันละ 3-4 ครั้ง เช่น Vislube สูตรไม่มีสารกันบูด เหมาะกับคนหยอดบ่อย
• ต้องการขวดใช้ต่อเนื่องได้นาน เลือก Cellufresh ชนิดหลอดเดี่ยวพกพาสะดวก

ถ้าหยอดน้ำตาเทียมสม่ำเสมอแล้วยังแห้งฝืดตอนเช้า อาจต้องขยับไปใช้เจลหยอดตาที่หนืดกว่าแทน และควรสังเกตด้วยว่าอาการแย่ลงตอนอยู่ในห้องแอร์ จอคอมนาน หรือลมแรงหรือไม่ เพื่อปรับพฤติกรรมควบคู่กันไป

ทั้งสองแบบเป็นยาหยอดตาสำหรับตาแห้ง แต่ต่างกันที่ความหนืดและระยะเวลาที่อยู่บนผิวตา

• น้ำตาเทียม — เหลว หยอดแล้วไม่เบลอ เหมาะหยอดถี่ระหว่างวันหรือระหว่างทำงาน
• เจลหยอดตา เช่น Vidisic Eye Gel — หนืดกว่า อยู่ในตานานกว่า เหมาะกับตาแห้งรุนแรงหรือหยอดก่อนนอนเพราะไม่ต้องหยอดซ้ำระหว่างหลับ

ข้อควรระวัง เจลหยอดตาอาจทำให้มองเห็นเบลอชั่วคราวหลังหยอด จึงไม่เหมาะใช้ก่อนขับรถหรือทำงานที่ต้องใช้สายตาทันที ควรหยอดตอนไม่ต้องใช้สายตาต่อ เช่น ก่อนเข้านอน ดูน้ำตาเทียมครบทุกสูตรและทุกความเข้มข้นได้ที่ คอลเลกชันน้ำตาเทียม

ยาป้ายตาปฏิชีวนะ เช่น Terramycin ใช้สำหรับตาติดเชื้อแบคทีเรียเท่านั้น ไม่ใช่ยาหยอดตาสำหรับตาแห้งทั่วไป

• เหมาะกับตาแดงที่มีขี้ตาเหนียวข้นสีเหลือง-เขียว ตื่นนอนแล้วเปลือกตาติดกัน
• ป้ายบาง ๆ ที่เปลือกตาล่างตามคำแนะนำเภสัชกร มักใช้วันละ 2-4 ครั้ง

ไม่ควรใช้ต่อเนื่องเกิน 5-7 วันโดยไม่ปรึกษาแพทย์ หากติดเชื้อรุนแรงจนแพทย์สั่งยาปฏิชีวนะชนิดรับประทานร่วมด้วย ต้องกินให้ครบตามที่แพทย์สั่งเสมอ แม้อาการจะดีขึ้นก่อนยาหมดก็ตาม เพื่อป้องกันเชื้อดื้อยา

ไม่จำเป็นเสมอไป ตาแดงส่วนใหญ่มีสาเหตุจากไวรัสหรือภูมิแพ้ ซึ่งไม่ตอบสนองต่อยาปฏิชีวนะเลย

• ตาแดงจากไวรัส มักมีน้ำตาไหลใส คันเล็กน้อย และหายเองได้ใน 1-2 สัปดาห์
• ตาแดงจากภูมิแพ้ มักคันมาก เป็นสองข้าง ร่วมกับอาการแพ้อื่น
• ตาแดงจากแบคทีเรีย มีขี้ตาเหนียวข้นชัดเจน เปลือกตาติดกันตอนเช้า — กลุ่มนี้เท่านั้นที่ตอบสนองต่อยาป้ายตาปฏิชีวนะ

ถ้าไม่แน่ใจว่าตาแดงจากสาเหตุไหน ควรปรึกษาเภสัชกรก่อนซื้อยาป้ายตาปฏิชีวนะมาใช้เอง เพราะยาปฏิชีวนะไม่ช่วยตาแดงจากไวรัสหรือภูมิแพ้ และอาจทำให้เข้าใจผิดว่าอาการดีขึ้นเองตามธรรมชาติ ทั้งที่ยังต้องดูแลสาเหตุที่แท้จริงต่อไป

สารกันบูดช่วยให้ขวดน้ำตาเทียมใช้ได้นานหลังเปิด แต่บางคนอาจระคายเคืองถ้าใช้บ่อยเกินไป

• ชนิดมีสารกันบูด — ขวดใหญ่ ใช้ได้ 4-6 สัปดาห์หลังเปิด เหมาะกับคนหยอดไม่เกินวันละ 4 ครั้ง
• ชนิดไม่มีสารกันบูด — บรรจุเป็นหลอดเดี่ยวใช้ครั้งเดียวทิ้ง เหมาะกับคนหยอดถี่กว่าวันละ 4 ครั้ง คนใส่คอนแทคเลนส์ หรือคนตาไวต่อสารกันบูด

ไม่มีสูตรไหนดีกว่ากันเสมอไป ขึ้นกับความถี่ในการใช้และความไวของดวงตาแต่ละคน หากเคยแสบตาหลังหยอดน้ำตาเทียมชนิดมีสารกันบูด ลองเปลี่ยนมาใช้ชนิดไม่มีสารกันบูดแทน โดยเฉพาะถ้าต้องหยอดต่อเนื่องทุกวันเป็นเวลานาน

ได้ แต่ต้องเลือกให้ถูกชนิดและหยอดให้ถูกจังหวะ

• น้ำตาเทียมชนิดไม่มีสารกันบูด ส่วนใหญ่ใช้ได้ทั้งใส่และไม่ใส่คอนแทคเลนส์ แต่ควรอ่านฉลากทุกครั้ง
• น้ำตาเทียมชนิดมีสารกันบูดบางสูตรอาจสะสมบนเลนส์ แนะนำให้ถอดเลนส์ก่อนหยอด แล้วรอ 15-20 นาทีก่อนใส่กลับ
• ยาป้ายตาปฏิชีวนะ — ต้องถอดคอนแทคเลนส์ระหว่างที่ตาติดเชื้อเสมอ ไม่ควรใส่จนกว่าอาการจะหายสนิท

หากไม่แน่ใจว่ายาหยอดตาที่ใช้เข้ากันได้กับคอนแทคเลนส์หรือไม่ ให้ปรึกษาเภสัชกรก่อนซื้อ และหมั่นสังเกตอาการระคายเคืองหลังใส่เลนส์ทุกครั้งที่เปลี่ยนชนิดยาหยอดตา