ยาคุมฉุกเฉิน

ยาคุมฉุกเฉิน หรือวิธีการคุมกำเนิดฉุกเฉิน ออกฤทธิ์โดยการยับยั้งหรือชะลอไม่ให้รังไข่ปล่อยไข่ออกมา (การตกไข่) เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดการปฏิสนธิและการตั้งครรภ์ ทั้งนี้ กลไกการทำงานเพิ่มเติมในการป้องกันการตั้งครรภ์อาจแตกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับชนิดของสารออกฤทธิ์ที่อยู่ในยาคุมฉุกเฉินแต่ละประเภทครับ

คุณควรกลืนยาคุมฉุกเฉินทั้งเม็ดพร้อมกับน้ำสะอาด 1 แก้ว โดยเร็วที่สุดหลังจากมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน

ยาคุมฉุกเฉินทั้งสองประเภทจะออกฤทธิ์ได้ก็ต่อเมื่อคุณรับประทานก่อนที่จะเกิดการตกไข่เท่านั้น นี่คือเหตุผลว่าทำไมยิ่งคุณรับประทานเร็วเท่าไหร่ ประสิทธิภาพของยาก็จะยิ่งสูงขึ้นเท่านั้น

ควรทำอย่างไรหากอาเจียนหลังจากรับประทานยาคุมฉุกเฉิน?

หากคุณอาเจียนภายใน 3 ชั่วโมงหลังจากรับประทานยาคุมฉุกเฉิน คุณจำเป็นต้องรับประทานยาเม็ดใหม่โดยเร็วที่สุด เนื่องจากยาเม็ดเดิมอาจยังไม่ถูกดูดซึมเข้าสู่ร่างกายและจะไม่มีประสิทธิภาพในการป้องกัน

สามารถรับประทานยาคุมฉุกเฉินได้บ่อยแค่ไหน?

ไม่มีการจำกัดจำนวนครั้งที่คุณสามารถรับประทานยาคุมฉุกเฉินได้ แต่คุณไม่ควรใช้ยานี้เป็นวิธีการคุมกำเนิดแบบปกติ

คุณสามารถรับประทานยาคุมฉุกเฉินได้มากกว่าหนึ่งครั้งภายในรอบเดือนเดียว แต่หากจำเป็นต้องรับประทานสองครั้งภายในหนึ่งสัปดาห์ คุณควรใช้ยาประเภทเดียวกันในทั้งสองครั้ง การรับประทานยาหลายครั้งในรอบเดือนเดียวอาจทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของรอบเดือนและประจำเดือนของคุณได้

สามารถรับประทานยาคุมกำเนิดรายวันควบคู่ไปกับยาคุมฉุกเฉินได้หรือไม่?

ได้ครับ หากคุณกำลังรับประทาน ยาคุมกำเนิด แบบฮอร์โมนรายวันอยู่ คุณควรรับประทานต่อไปตามปกติ

อย่างไรก็ตาม หากคุณใช้ยา ellaOne ประสิทธิภาพของยาคุมกำเนิดรายวันอาจลดลงจนกว่าจะถึงรอบเดือนถัดไป ดังนั้นคุณจำเป็นต้องใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์จนกว่าประจำเดือนครั้งหน้าจะมา

ควรตรวจการตั้งครรภ์หรือไม่?

คุณควรตรวจการตั้งครรภ์หลังจากรับประทานยาคุมฉุกเฉินไปแล้ว 3 สัปดาห์ เพื่อยืนยันว่ายาได้ผลหรือไม่ หรือในกรณีที่ประจำเดือนยังไม่มาภายในช่วงเวลานั้น ทั้งนี้ เป็นเรื่องปกติที่ประจำเดือนอาจจะมาเร็วหรือช้ากว่าปกติเล็กน้อยหลังจากใช้ ยาคุมฉุกเฉิน ครับ

ผลข้างเคียงของยาคุมฉุกเฉิน

ผลข้างเคียงของยาคุมฉุกเฉินอาจแตกต่างเล็กน้อยขึ้นอยู่กับชนิดของยา

ผลข้างเคียงที่พบบ่อยของ levonorgestrel

• รู้สึกคลื่นไส้ (nausea)
• มีเลือดออกกะปริดกะปรอยจนกว่าจะถึงรอบเดือนถัดไป
• ปวดท้องน้อย
• รู้สึกเหนื่อยล้า
• ปวดศีรษะ
• อาเจียน
• ประจำเดือนมาเร็วหรือช้ากว่าปกติ
• คัดตึงเต้านม
• ท้องเสีย
• เวียนศีรษะ

การจัดการผลข้างเคียง

ผลข้างเคียงส่วนใหญ่ของยาคุมฉุกเฉินมักเป็นอาการเล็กน้อยและหายได้เองภายในไม่กี่วัน คุณสามารถจัดการได้ที่บ้านด้วยวิธีต่อไปนี้:

• พักผ่อนเพียงพอ
• ดื่มน้ำและของเหลวใสให้มากพอเพื่อป้องกันการขาดน้ำหากมีอาเจียน หรือเพื่อช่วยจัดการอาการปวดศีรษะ
• ใช้ความร้อน เช่น แผ่นความร้อนหรือกระเป๋าน้ำร้อน บรรเทาอาการปวดท้องหรือปวดเกร็ง
• ใช้ยาแก้ปวดที่หาซื้อได้เองหากจำเป็นเพื่อบรรเทาอาการปวด

หากคุณอาเจียนภายใน 3 ชั่วโมงหลังรับประทานยาคุมฉุกเฉิน ให้รับประทานยาเม็ดใหม่ทันที เพราะยาตัวแรกอาจยังไม่ถูกดูดซึมและจะไม่มีประสิทธิภาพเพียงพอ

หากมีอาการรุนแรงหรืออาการที่เป็นกังวล ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อรับคำแนะนำเพิ่มเติมเกี่ยวกับการใช้ยาคุมฉุกเฉินหรือทางเลือกการคุมกำเนิดอื่น ๆ

สามารถตั้งครรภ์ได้ไหมหลังจากรับประทานยาคุมฉุกเฉิน?

ได้ครับ คุณยังสามารถตั้งครรภ์ได้หลังจากรับประทานยาคุมฉุกเฉิน โดยยาจะมีประสิทธิภาพสูงสุดเมื่อรับประทานภายใน 24 ชั่วโมงหลังมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน

สามารถรับประทานยาคุมฉุกเฉินขณะให้นมบุตรได้ไหม?

ได้ครับ แต่ต้องระมัดระวังเพราะตัวยาอาจผ่านเข้าสู่น้ำนมแม่

• หากใช้ ellaOne ควรงดให้นมบุตรเป็นเวลา 1 สัปดาห์หลังรับประทาน และควรใช้เครื่องปั๊มน้ำนมเพื่อรักษาปริมาณน้ำนม แต่ควรทิ้งน้ำนมที่ปั๊มออกมา
• หากใช้ levonorgestrel ควรรับประทานทันทีหลังให้นม และงดให้นมอย่างน้อย 8 ชั่วโมง พร้อมปั๊มน้ำนมในช่วงนี้เพื่อลดปริมาณตัวยาที่ผ่านสู่น้ำนม

ต้องใช้ยาคุมฉุกเฉินไหมถ้าเพิ่งคลอดบุตร?

ไม่จำเป็นถ้ามีเพศสัมพันธ์ภายใน 3 สัปดาห์หลังคลอด แต่ถ้ามีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกันหลังจาก 21 วันแรก อาจตั้งครรภ์ได้ จึงควรพิจารณาใช้ยาคุมฉุกเฉินหรือวิธีคุมกำเนิดแบบปกติ

ยาคุมฉุกเฉินทำให้ประจำเดือนมาช้าหรือไม่?

ได้ครับ ยาอาจทำให้ประจำเดือนมาช้าหรือเร็วกว่าเดิมเล็กน้อย หากประจำเดือนยังไม่มาเกิน 3 สัปดาห์หลังใช้ยา ควรตรวจการตั้งครรภ์

ยาคุมฉุกเฉินใช้ได้ผลในช่วงตกไข่ไหม?

ไม่ได้ครับ เพราะยาทำงานโดยการชะลอการตกไข่ หากตกไข่ไปแล้ว ยาจะไม่มีผล

สามารถดื่มแอลกอฮอล์หลังรับประทานยาคุมฉุกเฉินได้ไหม?

ได้ครับ แอลกอฮอล์ไม่ได้ลดประสิทธิภาพของยา แต่ควรดื่มในปริมาณพอเหมาะ เพราะถ้าอาเจียนภายใน 3 ชั่วโมงหลังรับประทานยา ยาจะออกฤทธิ์ไม่เต็มที่และต้องรับประทานยาเพิ่ม

สามารถใช้ยาคุมฉุกเฉินหลังแท้งหรือแท้งบุตรได้ไหม?

ได้ครับ สามารถใช้ได้หลังจาก 5 วันหลังแท้งหรือรักษาแท้งบุตร ตราบใดที่ไม่มีภาวะแทรกซ้อน

ควรตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ (STIs) หรือไม่?

ควรตรวจครับ เพราะยาคุมฉุกเฉินไม่ป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ โดยทั่วไปควรรออย่างน้อย 2 สัปดาห์หลังมีเพศสัมพันธ์ก่อนตรวจ

ยาคุมฉุกเฉินส่งผลต่อภาวะเจริญพันธุ์ในอนาคตหรือไม่?

ไม่ครับ ยาไม่มีผลกระทบต่อภาวะเจริญพันธุ์ในอนาคต