ยาคุมฉุกเฉิน

ตัวยาเดียวกัน ปริมาณรวมเท่ากัน ประสิทธิภาพเท่ากัน ยาคุมฉุกเฉิน 1 เม็ด (Tansy One) สะดวกกว่าเพราะทานครั้งเดียวจบ ไม่ต้องจำเม็ดที่สอง ส่วนยาคุมฉุกเฉิน 2 เม็ด (Postinor) เป็นแบรนด์ดั้งเดิมที่รู้จักดี เลือกตามความสะดวก

ไม่ใช่ค่ะ ยาคุมฉุกเฉินทำงานโดยยับยั้งหรือชะลอการตกไข่ ไม่ได้ทำลายตัวอ่อนที่ฝังตัวแล้ว หากตั้งครรภ์แล้วยาจะไม่มีผลใดๆ และไม่ส่งผลเสียต่อทารก

ยาคุมฉุกเฉินอาจทำให้ประจำเดือนเลื่อนได้ทั้งมาเร็วและมาช้ากว่าปกติ แต่ถ้าไม่มาภายใน 3 สัปดาห์หลังทานยา ควรตรวจการตั้งครรภ์เพื่อให้แน่ใจ

ไม่ค่ะ ไม่มีหลักฐานว่าการทานยาคุมฉุกเฉินส่งผลต่อการเจริญพันธุ์ในอนาคต ภาวะเจริญพันธุ์จะกลับเป็นปกติทันทีหลังยาหมดฤทธิ์ แต่ไม่ควรใช้เป็นประจำเพราะมีประสิทธิภาพต่ำกว่ายาคุมกำเนิดประจำวัน

ประสิทธิภาพลดลงมากหลัง 72 ชั่วโมง แต่มีงานวิจัยบางชิ้นบอกว่ายังพอมีผลบ้างจนถึง 120 ชั่วโมง (5 วัน) อย่างไรก็ตาม ไม่แนะนำให้พึ่งยาคุมฉุกเฉินหลัง 72 ชั่วโมง หากจำเป็น ควรปรึกษาเภสัชกรเรื่องทางเลือกอื่น

ได้ค่ะ ยาคุมฉุกเฉิน Levonorgestrel ปลอดภัยสำหรับแม่ให้นม ไม่ส่งผลต่อปริมาณน้ำนมและไม่เป็นอันตรายต่อทารก

ยาคุมฉุกเฉิน (Emergency Contraception / Morning After Pill) คือยาฮอร์โมนที่ใช้ป้องกันการตั้งครรภ์หลังมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน หรือการป้องกันล้มเหลว

ตัวยาหลักคือ Levonorgestrel ซึ่งเป็นฮอร์โมนโปรเจสตินสังเคราะห์ ออกฤทธิ์โดย

🔬 กลไกการทำงาน — ยับยั้งหรือชะลอการตกไข่ ทำให้ไม่มีไข่ให้อสุจิปฏิสนธิ / เปลี่ยนสภาพมูกปากมดลูกให้เหนียวขึ้น ทำให้อสุจิเคลื่อนที่เข้าไปผสมกับไข่ได้ยากขึ้น

สิ่งสำคัญที่ต้องเข้าใจ: ยาคุมฉุกเฉินไม่ใช่ยาทำแท้ง หากไข่ถูกปฏิสนธิและฝังตัวที่ผนังมดลูกแล้ว ยาจะไม่มีผลใดๆ ต่อการตั้งครรภ์ที่เกิดขึ้น

ที่ Intimo Life มียาคุมฉุกเฉินให้เลือก 2 แบบ ตัวยาเดียวกันคือ Levonorgestrel ต่างกันที่ขนาดยาและวิธีทาน

Tansy One — ยาคุมฉุกเฉิน 1 เม็ด

• Levonorgestrel 1.5 mg ครบโดสใน 1 เม็ด
• ทานเม็ดเดียวจบ ไม่ต้องทานซ้ำ
• สะดวกมาก ไม่ต้องจำว่าต้องทานเม็ดที่สอง
• เหมาะสำหรับคนที่ต้องการความง่ายและไม่อยากเสี่ยงลืมเม็ดที่สอง

Postinor — ยาคุมฉุกเฉิน 2 เม็ด

• Levonorgestrel 0.75 mg ต่อเม็ด (รวม 2 เม็ด = 1.5 mg เท่ากัน)
• ทานเม็ดแรกทันที ตามด้วยเม็ดที่สองอีก 12 ชั่วโมงต่อมา
• แบรนด์ที่รู้จักกันดี มีประวัติการใช้ยาวนาน

สรุป: ตัวยาเดียวกัน ปริมาณรวมเท่ากัน ประสิทธิภาพเท่ากัน ต่างที่ความสะดวก ยาคุมฉุกเฉิน 1 เม็ด สะดวกกว่าเพราะทานครั้งเดียวจบ

ที่ Intimo Life มียาคุมฉุกเฉินสูตร Levonorgestrel ผ่านการรับรอง 2 ตัวเลือก

• Tansy One — Levonorgestrel 1.5 mg ขนาด 1 เม็ด กินครั้งเดียวจบ ภายใน 72 ชั่วโมง
• Postinor — Levonorgestrel 0.75 mg ขนาด 2 เม็ด กินเม็ดแรกทันทีและเม็ดสองหลัง 12 ชั่วโมง ภายใน 72 ชั่วโมง
• Madonna / Lady (สูตรอ้างอิง) — Levonorgestrel 1.5 mg 1 เม็ดเดียวจบ ภายใน 72 ชั่วโมง
• Ulipristal acetate (ella) — สาร Ulipristal 30 mg 1 เม็ดเดียวจบ ภายใน 120 ชั่วโมง ต้องสั่งจ่ายโดยแพทย์

ทั้ง Tansy One และ Postinor ให้ปริมาณ Levonorgestrel รวมเท่ากันและประสิทธิภาพเทียบเท่ากันตามข้อมูลของ WHO ถ้าต้องการความสะดวกกินครั้งเดียวจบ Tansy One ตอบโจทย์ ถ้าคุ้นเคยกับสูตรเดิม Postinor เป็นชื่อที่หลายคนรู้จัก

⏰ ยิ่งเร็วยิ่งดี นี่คือกฎสำคัญที่สุดของยาคุมฉุกเฉิน

📊 ประสิทธิภาพตามเวลา

• ภายใน 24 ชั่วโมง — ลดโอกาสตั้งครรภ์ได้ 95%
• ภายใน 24-48 ชั่วโมง — ลดโอกาสตั้งครรภ์ได้ 85%
• ภายใน 48-72 ชั่วโมง — ลดโอกาสตั้งครรภ์ได้ 58%
• หลัง 72 ชั่วโมง — ประสิทธิภาพลดลงมาก ไม่แนะนำ

ดังนั้นอย่ารอ ทานทันทีที่ทำได้ ไม่ต้องรอถึงเช้า ไม่ต้องรอท้องว่าง ทานได้เลยไม่ว่าจะเวลาใด

ประสิทธิภาพของยาคุมฉุกเฉินสูตร Levonorgestrel ลดลงตามเวลาที่ผ่านไป ยิ่งกินเร็วยิ่งดี ตัวเลขจาก WHO และ NHS

• ภายใน 12 ชั่วโมง — ป้องกันการตั้งครรภ์ประมาณ 95% (ช่วงประสิทธิภาพสูงสุด)
• 12-24 ชั่วโมง — ประสิทธิภาพยังคงประมาณ 95%
• 24-48 ชั่วโมง — ประสิทธิภาพลดเหลือประมาณ 85%
• 48-72 ชั่วโมง — ประสิทธิภาพลดเหลือประมาณ 58%
• 72-120 ชั่วโมง — Levonorgestrel ไม่แนะนำ ต้องเปลี่ยนเป็น Ulipristal acetate (ella) ที่ต้องมีใบสั่งแพทย์

ยาคุมฉุกเฉินไม่ใช่การการันตี 100% แม้กินทันทีภายใน 12 ชั่วโมง ก็ยังมีโอกาสตั้งครรภ์ประมาณ 1 ใน 20 ครั้ง ถ้าประจำเดือนคลาดจากปกติเกิน 7 วัน ตรวจการตั้งครรภ์ทันที ถ้าอาเจียนภายใน 2 ชั่วโมงหลังกินยา กินซ้ำอีกหนึ่งโดสทันที

ยาคุมฉุกเฉินเหมาะกับสถานการณ์ฉุกเฉินเหล่านี้

🔴 สถานการณ์ที่ควรใช้ — มีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ใช้การป้องกันใดๆ / ถุงยางอนามัยแตกหรือหลุดระหว่างมีเพศสัมพันธ์ / ลืมทานยาคุมกำเนิดประจำวัน 2 เม็ดขึ้นไป / คำนวณวันปลอดภัยผิด / ถูกบังคับ (ในกรณีนี้ควรได้รับความช่วยเหลือเพิ่มเติม)

❌ สิ่งที่ยาคุมฉุกเฉินไม่ได้ทำ — ไม่ป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ / ไม่ใช่ยาทำแท้ง / ไม่ใช่ยาคุมกำเนิดประจำ ไม่ควรใช้ทดแทนยาคุมกำเนิดปกติ

ยาคุมฉุกเฉินมีความปลอดภัยสูงมาก ผลข้างเคียงมักไม่รุนแรงและหายไปเองภายใน 1-2 วัน

ผลข้างเคียงที่พบบ่อย — คลื่นไส้ (พบมากที่สุด ประมาณ 15-20%) / อาเจียน (ถ้าอาเจียนภายใน 2 ชั่วโมงหลังทานยา ต้องทานเม็ดใหม่) / ปวดศีรษะ / เหนื่อยล้า / เจ็บเต้านม / ปวดท้องน้อย

ผลต่อประจำเดือน — ประจำเดือนอาจมาเร็วกว่าปกติ ช้ากว่าปกติ หรือมาปริมาณต่างจากเดิม / ถ้าประจำเดือนไม่มาภายใน 3 สัปดาห์หลังทานยาคุมฉุกเฉิน ควรตรวจการตั้งครรภ์

✅ ปลอดภัย — ยาคุมฉุกเฉินมีความปลอดภัยสูง ไม่มีข้อห้ามทางการแพทย์ที่เข้มงวดมากเหมือนยาคุมกำเนิดประจำวันบางชนิด สามารถใช้ได้มากกว่า 1 ครั้งในรอบเดือน หากจำเป็น

⚠️ แต่ไม่ควรใช้เป็นประจำ เพราะ

• ประสิทธิภาพต่ำกว่ายาคุมกำเนิดประจำวันมาก (ยาคุมประจำวันป้องกันได้ 99%+ ยาคุมฉุกเฉินป้องกันได้ 58-95% ขึ้นอยู่กับเวลา)
• ทำให้รอบเดือนผิดปกติหากใช้บ่อย
• ราคาแพงกว่ายาคุมกำเนิดประจำวันเมื่อเทียบต่อเดือน
• ไม่ป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์

หากพบว่าต้องใช้ยาคุมฉุกเฉินบ่อย เป็นสัญญาณว่าควรเปลี่ยนมาใช้ยาคุมกำเนิดประจำวันแทน ปรึกษาเภสัชกรเพื่อเลือกแบบที่เหมาะสม

ถ้าอาเจียนภายใน 2 ชั่วโมงหลังทานยา ยาอาจยังไม่ดูดซึมเข้าร่างกายเพียงพอ ต้องทานเม็ดใหม่ทดแทน

💡 วิธีลดอาการคลื่นไส้ — ทานยาพร้อมอาหารเล็กน้อย / ทานยาแก้คลื่นไส้ก่อนทานยาคุมฉุกเฉิน 30 นาที (ถ้ามี) / ถ้าเลือกได้ ยาคุมฉุกเฉิน 1 เม็ด (Tansy One) อาจสะดวกกว่าเพราะทานครั้งเดียว ลดโอกาสอาเจียนซ้ำ

ยาคุมฉุกเฉิน — ใช้ "หลัง" มีเพศสัมพันธ์ / ใช้เฉพาะกรณีฉุกเฉิน / ป้องกันได้ 58-95% ขึ้นอยู่กับเวลา / ไม่ป้องกันในครั้งถัดไป / ฮอร์โมนสูงกว่า เพราะต้องออกฤทธิ์เร็วในครั้งเดียว

ยาคุมกำเนิดประจำวัน — ใช้ "ก่อน" มีเพศสัมพันธ์ ทานทุกวัน / ป้องกันได้ 99%+ เมื่อทานสม่ำเสมอ / ป้องกันอย่างต่อเนื่อง / ฮอร์โมนต่ำกว่า เพราะออกฤทธิ์สะสมทุกวัน / มีหลายแบรนด์ให้เลือกตามความต้องการ

หากต้องการคุมกำเนิดอย่างมีประสิทธิภาพ ยาคุมกำเนิดประจำวันเป็นทางเลือกที่ดีกว่ายาคุมฉุกเฉินมาก

สิ่งสำคัญหลังทานยาคุมฉุกเฉิน

📅 ติดตามประจำเดือน — ถ้าประจำเดือนไม่มาภายใน 3 สัปดาห์ ควรตรวจการตั้งครรภ์

🔒 ใช้การป้องกันในครั้งถัดไป — ยาคุมฉุกเฉินป้องกันเฉพาะเพศสัมพันธ์ครั้งก่อนเท่านั้น หากมีเพศสัมพันธ์อีกครั้งต้องใช้การป้องกันเพิ่มเติม (ถุงยาง หรือยาคุมกำเนิด)

💊 พิจารณาเปลี่ยนมาใช้ยาคุมประจำ — ถ้ามีเพศสัมพันธ์สม่ำเสมอ ยาคุมประจำวันป้องกันได้ดีกว่าและถูกกว่า ปรึกษาเภสัชกรเพื่อเริ่มยาคุมประจำ สามารถเริ่มได้ทันทีหลังทานยาคุมฉุกเฉิน

ข้อห้าม — ไม่มีข้อห้ามเด็ดขาดทางการแพทย์สำหรับยาคุมฉุกเฉิน Levonorgestrel แม้แต่ผู้ที่ห้ามใช้ยาคุมฮอร์โมนรวม (เช่น ผู้ที่เป็นไมเกรนแบบมีออร่า หรือมีประวัติลิ่มเลือดอุดตัน) ก็สามารถใช้ยาคุมฉุกเฉิน Levonorgestrel ได้

สถานการณ์พิเศษ

• น้ำหนักตัวมาก — ประสิทธิภาพอาจลดลงเล็กน้อยในผู้ที่น้ำหนักเกิน 70 กิโลกรัม แต่ยังแนะนำให้ใช้ได้
• ให้นมบุตร — ใช้ได้อย่างปลอดภัย
• ใช้ซ้ำในรอบเดือนเดียวกัน — ทำได้หากจำเป็น แต่ควรหันมาใช้ยาคุมประจำแทน