Exluton (เอ็กซ์ลูตอน) เป็นยาคุมกำเนิดชนิดฮอร์โมนเดี่ยว (Progestin-Only Pill หรือ POP) ที่มีไลเนสทรีนอล (Lynestrenol) เป็นตัวยาสำคัญเพียงตัวเดียว ไม่มีเอสโตรเจนผสมอยู่เลย ไลเนสทรีนอลเป็นโปรเจสตินรุ่นเก่าที่ร่างกายเปลี่ยนเป็นนอร์เอทิสเทอโรนก่อนออกฤทธิ์ กลไกหลักคือทำให้มูกปากมดลูกเหนียวข้นขึ้นจนอสุจิว่ายผ่านเข้าไปปฏิสนธิได้ยาก ร่วมกับการทำให้เยื่อบุโพรงมดลูกบางลงจนไม่เหมาะกับการฝังตัวของตัวอ่อน ต่างจากยาคุมฮอร์โมนเดี่ยวรุ่นใหม่อย่างเดโซเจสเตรลหรือดรอสไพรีโนนที่ยับยั้งการตกไข่ได้สม่ำเสมอกว่า Exluton จึงเน้นกลไกที่มูกปากมดลูกเป็นหลักและต้องกินตรงเวลาสม่ำเสมอทุกวันเพื่อรักษาระดับฮอร์โมนไม่ให้มูกปากมดลูกกลับมาบางลง แผงหนึ่งมี 28 เม็ดเป็นฮอร์โมนล้วนทุกเม็ด ไม่มีเม็ดแป้งคั่น

Exluton เหมาะกับผู้หญิงที่ต้องการคุมกำเนิดแต่ใช้ยาคุมฮอร์โมนรวมที่มีเอสโตรเจนไม่ได้ เช่น แม่ที่ให้นมบุตร (เอสโตรเจนอาจลดปริมาณน้ำนม) ผู้ที่มีไมเกรนแบบมีอาการเตือน (aura) ผู้สูบบุหรี่อายุเกิน 35 ปี ผู้มีประวัติลิ่มเลือดอุดตันหรือความดันโลหิตสูงที่ควบคุมไม่ได้ และผู้ที่แพ้เอสโตรเจนหรือมีผลข้างเคียงจากฮอร์โมนรวม เนื่องจากไม่มีเอสโตรเจนเลยจึงไม่เพิ่มความเสี่ยงลิ่มเลือดอุดตันเท่ายาคุมฮอร์โมนรวม เหมาะกับผู้ที่ต้องการยาคุมกำเนิดที่กินง่าย ไม่ต้องนับวันหยุดยา และไม่ต้องการปรับเปลี่ยนฮอร์โมนรวมทุกเดือน อย่างไรก็ตาม Exluton ไม่ใช่ยารักษาสิวหรือขนดกเหมือน Diane-35 เพราะไม่มีฤทธิ์ต้านแอนโดรเจน จึงไม่เหมาะกับผู้ที่ต้องการยาคุมเพื่อดูแลผิวหรือขนเป็นหลัก

Exluton มีจำหน่ายเฉพาะแผง 28 เม็ด กินวันละ 1 เม็ด เวลาเดิมทุกวันต่อเนื่องไม่มีวันหยุด แม้ในช่วงที่มีประจำเดือนก็ต้องกินต่อตามปกติ กินหมดแผงแล้วเริ่มแผงใหม่ทันทีในวันถัดไปโดยไม่เว้นช่วง ต่างจากยาคุมฮอร์โมนรวมที่ต้องหยุด 7 วัน จุดสำคัญที่สุดคือ Exluton ต้องกินภายในกรอบเวลาเดิม ห้ามคลาดเคลื่อนเกิน 3 ชั่วโมง เพราะกลไกหลักพึ่งพามูกปากมดลูกที่ต้องรักษาระดับฮอร์โมนสม่ำเสมอ ต่างจาก Cerazette ที่ยืดหยุ่นได้ถึง 12 ชั่วโมง หากเริ่มแผงแรกในวันแรกของรอบเดือนจะได้รับการป้องกันทันที แต่ถ้าเริ่มวันอื่นต้องใช้การคุมกำเนิดสำรอง เช่น ถุงยางอนามัย อีก 2 วัน สำหรับผู้ที่เปลี่ยนจากยาคุมฮอร์โมนรวมยี่ห้ออื่น ควรเริ่มแผง Exluton แผงแรกทันทีในวันถัดจากที่กินยาเดิมหมดแผงโดยไม่เว้นช่วง

ผลข้างเคียงที่พบได้บ่อยที่สุดของยาคุมฮอร์โมนเดี่ยวอย่าง Exluton คือเลือดออกกะปริดกะปรอยหรือประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอในช่วงแรกของการใช้ นอกจากนี้อาจพบปวดหัว คัดตึงเต้านม อารมณ์แปรปรวน สิวหรือผิวมันขึ้นบ้างในบางคนเนื่องจากไลเนสทรีนอลมีฤทธิ์แอนโดรเจนอ่อนๆ มากกว่าโปรเจสตินรุ่นใหม่ และความต้องการทางเพศลดลงในบางราย อาการเหล่านี้ส่วนใหญ่จะดีขึ้นภายใน 2-3 เดือนแรกเมื่อร่างกายปรับตัว ข้อควรระวังสำคัญคือหากตั้งครรภ์ขณะกินยาคุมฮอร์โมนเดี่ยว มีโอกาสท้องนอกมดลูกได้มากกว่าปกติเล็กน้อย หากมีอาการปวดท้องน้อยรุนแรงร่วมกับสงสัยว่าตั้งครรภ์ควรพบแพทย์ทันทีเพื่อตรวจแยกภาวะนี้

ห้ามใช้ในผู้ที่เป็นมะเร็งเต้านมอยู่ในปัจจุบัน มีเลือดออกทางช่องคลอดที่ยังไม่ทราบสาเหตุ โรคตับรุนแรง หรือกำลังตั้งครรภ์ ยากันชักบางชนิดและยาปฏิชีวนะกลุ่มไรแฟมพิซิน รวมถึงสมุนไพรเซนต์จอห์นเวิร์ต (St. John’s Wort) จะเร่งการสลายฮอร์โมนในตับและลดประสิทธิภาพการคุมกำเนิดของ Exluton ลงอย่างมาก ควรแจ้งเภสัชกรทุกครั้งที่ใช้ยาอื่นร่วมด้วยและใช้การคุมกำเนิดสำรองระหว่างและหลังหยุดยาที่มีผลต่อกัน เนื่องจาก Exluton ต้องกินตรงเวลาเข้มงวดถึงขนาด 3 ชั่วโมง ผู้ที่มีตารางชีวิตไม่แน่นอนหรือมักลืมกินยาควรปรึกษาเภสัชกรถึงทางเลือกที่คลาดเคลื่อนได้มากกว่านี้ก่อนเริ่มใช้ หากมีอาการปวดท้องน้อยรุนแรงหรือสงสัยตั้งครรภ์ระหว่างใช้ยา ให้หยุดยาแล้วพบแพทย์ทันที

Exluton ใช้ไลเนสทรีนอลรุ่นเก่าที่พึ่งพามูกปากมดลูกเป็นหลัก จึงต้องกินตรงเวลาเข้มงวดในกรอบ 3 ชั่วโมง ต่างจาก Cerazette (เดโซเจสเตรล) ที่ยับยั้งการตกไข่ได้สม่ำเสมอกว่าและยืดหยุ่นเวลาได้ถึง 12 ชั่วโมง เหมาะกับคนที่กังวลว่าจะลืมกินตรงเวลาบ่อย ทั้งสองตัวนี้บรรจุแผงละ 28 เม็ดฮอร์โมนล้วนเหมือนกัน ส่วน Slinda (ดรอสไพรีโนน) ใช้สูตร 24 เม็ดฮอร์โมน บวก 4 เม็ดแป้ง ทำให้มีรอบเลือดออกคล้ายยาคุมฮอร์โมนรวมและยืดหยุ่นเวลาได้ถึง 24 ชั่วโมง เหมาะกับคนที่อยากเห็นรอบเดือนชัดเจนและกังวลเรื่องเวลาน้อยที่สุด สรุปง่ายๆ: เลือก Exluton เมื่อไม่กังวลเรื่องความเข้มงวดของเวลาและต้องการยาคุมฮอร์โมนเดี่ยวราคาประหยัด เลือก Cerazette เมื่อต้องการความยืดหยุ่นด้านเวลามากขึ้น และเลือก Slinda เมื่อต้องการรอบเลือดออกที่แน่นอนทุกเดือน

ยาบางกลุ่มลดประสิทธิภาพการคุมกำเนิดของ Exluton ได้อย่างชัดเจน โดยเฉพาะยากันชักที่กระตุ้นเอนไซม์ตับ เช่น คาร์บามาซีปีน ฟีนิโทอิน ยาปฏิชีวนะกลุ่มไรแฟมพิซินที่ใช้รักษาวัณโรค และสมุนไพรเซนต์จอห์นเวิร์ตที่มีขายเป็นอาหารเสริมบำรุงอารมณ์ ยาเหล่านี้เร่งการสลายฮอร์โมนในตับทำให้ระดับไลเนสทรีนอลในเลือดต่ำเกินไป ควรใช้การคุมกำเนิดสำรอง เช่น ถุงยางอนามัย ระหว่างที่ใช้ยาที่มีผลต่อกันและต่ออีกอย่างน้อย 28 วันหลังหยุดยานั้น ส่วนยาปฏิชีวนะทั่วไปที่ไม่ใช่กลุ่มกระตุ้นเอนไซม์ตับ เช่น อะม็อกซีซิลลิน ไม่มีผลลดประสิทธิภาพของ Exluton อย่างมีนัยสำคัญ ควรแจ้งเภสัชกรทุกครั้งที่ได้รับยาใหม่หรือซื้อสมุนไพรเสริมเพื่อตรวจสอบว่ามีผลต่อกันหรือไม่

หากเริ่มกินเม็ดแรกในวันแรกของรอบเดือน ฤทธิ์คุมกำเนิดของ Exluton จะเริ่มทันทีตั้งแต่เม็ดแรก แต่ถ้าเริ่มกินวันอื่นของรอบเดือน ต้องใช้การคุมกำเนิดสำรอง เช่น ถุงยางอนามัย อีก 2 วันแรก เนื่องจากมูกปากมดลูกใช้เวลาสั้นๆ ในการเปลี่ยนแปลงจนหนาแน่นพอจะป้องกันอสุจิได้ ต่างจากยาคุมฮอร์โมนรวมที่มักต้องรอครบ 7 เม็ดแรก เพราะกลไกของ Exluton พึ่งพามูกปากมดลูกเป็นหลักซึ่งตอบสนองไวกว่าการยับยั้งการตกไข่ อย่างไรก็ตามฤทธิ์นี้จะคงอยู่ก็ต่อเมื่อกินตรงเวลาสม่ำเสมอทุกวันเท่านั้น หากลืมกินหรือกินคลาดเคลื่อนเกิน 3 ชั่วโมง มูกปากมดลูกจะเริ่มบางลงอีกครั้งภายในไม่กี่ชั่วโมง ทำให้ต้องนับหนึ่งใหม่และใช้การคุมกำเนิดสำรองอีกครั้ง

ซื้อ Exluton ที่ไหน?

สั่งซื้อออนไลน์ที่ Intimo Life จัดส่งทั่วประเทศไทย 1-3 วันทำการ บรรจุมิดชิดเพื่อความเป็นส่วนตัว ไม่ระบุชื่อสินค้าบนกล่องพัสดุ