Levonorgestrel

Levonorgestrel คือยาคุมฉุกเฉินชนิดหนึ่ง หรือที่รู้จักกันในชื่อยาเม็ดคุมกำเนิดฉุกเฉินชนิดรับประทาน ตัวยามีส่วนประกอบของฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนสังเคราะห์ เพื่อช่วยป้องกันการตั้งครรภ์ที่ไม่พึงประสงค์ โดยในแต่ละเม็ดจะประกอบด้วยตัวยาเลโวนอร์เจสเทรลปริมาณ 1.5 มิลลิกรัม

Levonorgestrel เป็นยาในรูปแบบ Generic (ยาสามัญ) ของแบรนด์ Levonelle โดยยังคงประสิทธิภาพในการป้องกันได้นานสูงสุดถึง 72 ชั่วโมง ดังนั้น คุณจำเป็นต้องรับประทานยานี้ภายใน 3 วันหลังจากมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน เพื่อให้ตัวยาทำงานเป็น ยาคุมกำเนิด ฉุกเฉินได้อย่างเต็มประสิทธิภาพครับ

Levonorgestrel ออกฤทธิ์เพื่อป้องกันการตั้งครรภ์ผ่านกลไกดังนี้:

• ยับยั้งรังไข่ไม่ให้ปล่อยไข่ออกมา (การตกไข่)
• ทำให้เมือกบริเวณปากมดลูกข้นเหนียวขึ้น เพื่อป้องกันไม่ให้สเปิร์มเข้าไปปฏิสนธิกับไข่ที่อาจถูกปล่อยออกมาแล้ว

ยานี้ใช้เป็น ยาคุมฉุกเฉิน เพื่อป้องกันการตั้งครรภ์หลังจากมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน หรือในกรณีที่วิธีการคุมกำเนิดอื่นเกิดความผิดพลาด

Levonorgestrel ใช้เวลานานแค่ไหนในการออกฤทธิ์?

จากการทดสอบทางคลินิกพบว่า ยาเลโวนอร์เจสเทรลจะถูกดูดซึมเข้าสู่กระแสเลือดอย่างรวดเร็วและมีระดับยาในเลือดสูงสุดภายใน 2 ชั่วโมง อย่างไรก็ตาม คุณจะไม่สามารถทราบได้แน่ชัดว่ายาได้ผลหรือไม่จนกว่าจะถึงกำหนดรอบเดือนครั้งถัดไป

Levonorgestrel มีประสิทธิภาพแค่ไหน?

ยาเลโวนอร์เจสเทรลขนาด 1.5 มิลลิกรัม ประกอบด้วยสารออกฤทธิ์ที่เป็นฮอร์โมนสังเคราะห์ ซึ่งสามารถป้องกันการตั้งครรภ์ที่คาดว่าจะเกิดขึ้นได้ประมาณ 84% เมื่อรับประทานภายใน 72 ชั่วโมงหลังมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน

ยานี้ไม่สามารถป้องกันการตั้งครรภ์ได้ 100% ในทุกครั้ง และจะมีประสิทธิภาพสูงสุดหากรับประทานโดยเร็วที่สุด (ประสิทธิภาพสูงถึง 97% หากรับประทานภายใน 12 ชั่วโมง) ดังนั้นการรับประทานภายใน 12 ชั่วโมงแรกจึงดีกว่าการรอจนถึงวันที่สาม

หากคุณมีน้ำหนักตัวมากกว่า 70 กิโลกรัม หรือมีดัชนีมวลกาย (BMI) สูงกว่า 26 กก./ม.² แพทย์อาจแนะนำให้รับประทานยาในขนาดที่สูงขึ้นเป็น 3 มิลลิกรัม เนื่องจากมีหลักฐานบ่งชี้ว่าผู้หญิงที่มีภาวะอ้วนจะมีระดับยาเลโวนอร์เจสเทรลในกระแสเลือดน้อยกว่าปกติประมาณ 50% หลังจากที่ร่างกายดูดซึมยาไปแล้ว ซึ่งอาจส่งผลต่อประสิทธิภาพของ ยาคุมกำเนิด ฉุกเฉินได้ครับ

ควรรับประทาน Levonorgestrel ตามคำแนะนำของแพทย์อย่างเคร่งครัดเท่านั้น

ให้กลืนยาเลโวนอร์เจสเทรลทั้งเม็ดพร้อมกับน้ำสะอาด หากคุณมีการใช้ ยาคุมกำเนิด แบบปกติอยู่แล้ว เช่น ยาคุมกำเนิดรายวัน คุณควรรับประทานยาคุมปกติต่อไปตามปกติ

เพื่อให้ยาเลโวนอร์เจสเทรลมีประสิทธิภาพสูงสุด คุณจำเป็นต้องรับประทานโดยเร็วที่สุดหลังจากมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน โดยควรรับประทานภายใน 12 ชั่วโมงแรก แต่ไม่เกิน 72 ชั่วโมงหลังจากนั้น

หากคุณกำลังใช้ยาชนิดอื่นที่อาจส่งผลต่อการทำงานของยาเลโวนอร์เจสเทรล คุณอาจจำเป็นต้องใช้วิธีคุมกำเนิดฉุกเฉินแบบไม่ใช้ฮอร์โมน เช่น การใส่ห่วงอนามัยคุมกำเนิดชนิดทองแดง (IUD) หรือการรับประทานยาเลโวนอร์เจสเทรลในขนาดสองเท่า ซึ่งแพทย์จะให้คำแนะนำเกี่ยวกับทางเลือกต่างๆ ก่อนที่จะสั่งจ่ายยาให้คุณ

ควรรับประทาน Levonorgestrel เมื่อไหร่?

คุณสามารถรับประทานยาเลโวนอร์เจสเทรลได้ทุกช่วงเวลาของรอบเดือน แต่ควรรับประทานให้เร็วที่สุดหลังจากมีเพศสัมพันธ์โดยไม่ได้ป้องกัน โดยเฉพาะภายใน 12 ชั่วโมงแรก และไม่เกิน 72 ชั่วโมง

สามารถรับประทาน Levonorgestrel ได้บ่อยแค่ไหน?

“Levonorgestrel ควรใช้ในกรณีฉุกเฉินเท่านั้น และควรรับประทานเพียงครั้งเดียวต่อหนึ่งรอบเดือน ไม่แนะนำให้รับประทานบ่อยกว่านี้เนื่องจากประสิทธิภาพของยาจะลดลง และมีความเป็นไปได้ที่จะทำให้รอบเดือนของคุณผิดปกติ หากคุณจำเป็นต้องใช้ ยาคุมฉุกเฉิน มากกว่าหนึ่งครั้งในรอบเดือนเดียว และยังไม่ได้ใช้วิธีคุมกำเนิดแบบปกติ คุณควรพิจารณาใช้วิธีการคุมกำเนิดที่สม่ำเสมอมากขึ้น เช่น การรับประทาน ยาคุมกำเนิด รายวัน”

แม้ว่าจะไม่ได้เกิดขึ้นกับทุกคน แต่การใช้ Levonorgestrel อาจก่อให้เกิดผลข้างเคียงได้ ดังนี้:

ผลข้างเคียงที่พบบ่อยมาก (พบได้มากกว่า 1 ใน 10 คน):

• รู้สึกคลื่นไส้
• มีเลือดออกกะปริดกะปรอยจนกว่าจะถึงรอบเดือนครั้งถัดไป
• รู้สึกเหนื่อยล้า
• ปวดศีรษะ
• ปวดท้องน้อย

ผลข้างเคียงที่พบบ่อย (พบได้ไม่เกิน 1 ใน 10 คน):

• อาเจียน
• รอบเดือนเปลี่ยนแปลง (ประจำเดือนมามากหรือน้อยกว่าปกติ, มาไม่สม่ำเสมอ, หรือมาเร็วหรือช้ากว่าปกติ)
• คัดตึงเต้านม
• ท้องเสีย
• เวียนศีรษะ

ผลข้างเคียงที่พบได้ยากมาก (พบได้ไม่เกิน 1 ใน 10,000 คน):

• ผื่นผิวหนัง
• ลมพิษ
• ใบหน้าบวม
• ปวดอุ้งเชิงกราน
• ปวดประจำเดือนอย่างรุนแรง
• อาการคัน (Pruritus)

หากประจำเดือนของคุณมาช้ากว่าปกติเกิน 5 วัน หรือมีเลือดออกผิดปกติในช่วงเวลานั้น คุณอาจกำลังตั้งครรภ์และควรพิจารณาตรวจการตั้งครรภ์ครับ

ผลข้างเคียงของ Levonorgestrel จะคงอยู่ร่วมนานแค่ไหน?

หลังจากรับประทานยาเลโวนอร์เจสเทรล หากคุณมีผลข้างเคียง อาการเหล่านั้นมักจะดีขึ้นหรือหายไปเองภายในไม่กี่วัน

ควรทำอย่างไรหากเกิดผลข้างเคียงจาก Levonorgestrel?

คุณสามารถดูแลอาการข้างเคียงที่ไม่รุนแรง เช่น อาการปวดศีรษะหรือปวดท้อง ด้วยการรับประทานยาแก้ปวดทั่วไปจนกว่าอาการจะหายไปเอง

ข้อควรระวัง: หากคุณอาเจียนภายใน 3 ชั่วโมงหลังจากรับประทานยาเลโวนอร์เจสเทรล คุณจำเป็นต้องรับประทานยาเม็ดใหม่ทันที นอกจากนี้ควรพักผ่อนให้เพียงพอและดื่มน้ำมากๆ

หากคุณพบผลข้างเคียงที่จัดการได้ยากหรือมีความกังวลใจ ควรติดต่อแพทย์เพื่อขอคำแนะนำเพิ่มเติมเกี่ยวกับการใช้ ยาคุมฉุกเฉิน หรือ ยาคุมกำเนิด อย่างปลอดภัยครับ

ห้ามรับประทาน Levonorgestrel หากคุณ:

• แพ้ส่วนประกอบใดๆ ในยา
• คิดว่าคุณอาจตั้งครรภ์แล้ว

ก่อนรับประทาน Levonorgestrel แจ้งให้แพทย์ พยาบาล หรือเภสัชกรทราบหากคุณมี:

• โรคลำไส้เล็กบางชนิด เช่น โรคโครห์น (Crohn’s disease)
• ปัญหาเกี่ยวกับตับอย่างรุนแรง
• เคยตั้งครรภ์นอกมดลูก
• ประวัติการอักเสบของท่อนำไข่ (Salpingitis)

นอกจากนี้ ควรแจ้งหากคุณกำลังใช้ยาที่สั่งโดยแพทย์ ยาที่หาซื้อได้เอง หรือสมุนไพร รวมถึง St John’s wort และยารักษาโรคต่างๆ เช่น:

• โรคลมชัก
• วัณโรค
• การติดเชื้อรา
• โรคเอดส์ (HIV)

Levonorgestrel กับการให้นมบุตร

เมื่อคุณรับประทาน Levonorgestrel สารออกฤทธิ์จะเข้าสู่น้ำนมแม่ ดังนั้นควรรับประทานยาโดยทันทีหลังให้นม และงดให้นมบุตรอย่างน้อย 8 ชั่วโมงหลังจากนั้น ควรใช้เครื่องปั๊มน้ำนมเพื่อระบายเต้านมในช่วง 8 ชั่วโมงหลังรับประทานยา เพื่อช่วยลดปริมาณสารออกฤทธิ์ที่ส่งต่อไปยังทารกให้น้อยที่สุด

Levonorgestrel เหมือนกับ Levonelle หรือไม่?

ใช่ครับ Levonorgestrel คือสารออกฤทธิ์หลักที่มีอยู่ในยา Levonelle ทั้งคู่เป็น ยาคุมฉุกเฉิน ที่มีตัวยาสำคัญชนิดเดียวกัน ในปริมาณที่เท่ากัน และออกฤทธิ์ในลักษณะเดียวกัน ข้อแตกต่างเพียงอย่างเดียวคือ Levonelle เป็นชื่อทางการค้า (Brand name) ของยาเลโวนอร์เจสเทรลครับ

Levonorgestrel จะทำให้ประจำเดือนหยุดหรือไม่?

ไม่ครับ ยาเลโวนอร์เจสเทรลจะไม่ทำให้ประจำเดือนหยุด แต่อาจทำให้รอบเดือนถัดไปของคุณมาเร็วขึ้น ช้าลง หรือมีปริมาณเลือดประจำเดือนมากขึ้น หากประจำเดือนมาช้ากว่าปกติเกิน 5 วัน หรือคุณลืมรับประทานยาคุมปกติหลังจากใช้ยาเลโวนอร์เจสเทรล คุณควรทำการตรวจการตั้งครรภ์ครับ

หลังจากรับประทาน Levonorgestrel นานแค่ไหนประจำเดือนถึงจะมา?

คนส่วนใหญ่จะมีรอบเดือนถัดไปในช่วงเวลาปกติ แต่บางรายอาจมีประจำเดือนมาเร็วหรือช้ากว่าปกติเพียงไม่กี่วันครับ

สามารถรับประทาน Levonorgestrel ได้หรือไม่หากกำลังใช้ยาคุมกำเนิดรายวันอยู่?

ใช่ครับ คุณสามารถรับประทานยาเลโวนอร์เจสเทรลได้แม้ว่าจะอยู่ในช่วงที่กำลังใช้ ยาคุมกำเนิด รายวันตามปกติครับ

Levonorgestrel จะส่งผลต่อภาวะเจริญพันธุ์ในอนาคตหรือไม่?

ไม่ครับ จากการทบทวนงานวิจัยหลายฉบับพบว่ายาเลโวนอร์เจสเทรลไม่ส่งผลกระทบในเชิงลบต่อภาวะเจริญพันธุ์หรือความสามารถในการตั้งครรภ์ในอนาคตของคุณครับ

จะทราบได้อย่างไรว่า Levonorgestrel ได้ผล?

วิธีเดียวที่จะทราบว่าการใช้ ยาคุมฉุกเฉิน ได้ผลหรือไม่ คือการรอให้รอบเดือนถัดไปมาตามปกติหรือทำการตรวจการตั้งครรภ์ หากประจำเดือนมาช้ากว่าปกติเกิน 5 วัน หรือคุณพบอาการเลือดออกที่ผิดปกติ คุณควรตรวจการตั้งครรภ์เพื่อความแน่ใจครับ