ตกขาว

ตกขาวผิดปกติจากเชื้อแบคทีเรีย หรือ Bacterial Vaginosis คือภาวะที่สมดุลของแบคทีเรียในช่องคลอดเสียไป โดยปกติแล้วช่องคลอดจะมีแบคทีเรียชนิดดี (Lactobacillus) คอยรักษาสมดุลความเป็นกรดอ่อนๆ เพื่อป้องกันเชื้อโรค แต่เมื่อแบคทีเรียชนิดไม่ดีเพิ่มจำนวนมากเกินไป สมดุลก็เสีย ทำให้เกิดอาการตกขาวผิดปกติ

สิ่งสำคัญที่ควรรู้คืออาการตกขาวจากเชื้อแบคทีเรียไม่ใช่โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ผู้หญิงที่ไม่เคยมีเพศสัมพันธ์ก็เป็นได้ เพราะเป็นเรื่องของสมดุลแบคทีเรียในร่างกาย ไม่ใช่การติดเชื้อจากภายนอก

ผู้หญิงทุกคนมีตกขาว ซึ่งเป็นเรื่องปกติของร่างกาย แต่สิ่งสำคัญคือต้องแยกได้ว่าแบบไหนปกติ แบบไหนควรรักษา

✅ ตกขาวปกติ — สีใสหรือขาวขุ่นเล็กน้อย / ไม่มีกลิ่นเหม็น / ปริมาณอาจเปลี่ยนไปตามรอบเดือน (ช่วงตกไข่จะมีมากขึ้นและใสกว่าปกติ) / ไม่คัน ไม่แสบ ไม่ระคายเคือง

❌ ตกขาวผิดปกติที่อาจเกิดจากเชื้อแบคทีเรีย — สีขาวหม่นหรือเทา / มีกลิ่นคาวปลา (fishy odor) โดยเฉพาะหลังมีเพศสัมพันธ์หรือช่วงมีประจำเดือน / เนื้อบางเหลวเป็นน้ำ / อาจมีแสบระคายเคืองเล็กน้อย

⚠️ ตกขาวที่อาจเป็นสาเหตุอื่น — สีเขียวหรือเหลืองเข้ม + กลิ่นเหม็น → อาจเป็นการติดเชื้อ Trichomonas / สีขาวข้นเป็นก้อนคล้ายคอตเทจชีส + คันมาก → อาจเป็นเชื้อรา (Candida) / มีเลือดปน → ควรพบแพทย์เพื่อตรวจเพิ่มเติม

สาเหตุที่แท้จริงยังไม่ทราบชัดเจน 100% แต่มีปัจจัยเสี่ยงที่ชัดเจนหลายอย่าง

🧼 การสวนล้างช่องคลอด (Douching) — เป็นปัจจัยเสี่ยงอันดับต้นๆ เพราะการสวนล้างทำลายแบคทีเรียดีที่คอยรักษาสมดุล ช่องคลอดมีกลไกทำความสะอาดตัวเองอยู่แล้ว ไม่จำเป็นต้องสวนล้างภายใน

🧴 ใช้สบู่หรือผลิตภัณฑ์ที่มีน้ำหอม — สบู่ที่มีกลิ่นหอม น้ำยาอนามัย หรือผลิตภัณฑ์ดูแลจุดซ่อนเร้นบางชนิดอาจทำให้สมดุลเสียได้

🔄 เปลี่ยนคู่นอนบ่อย — การมีคู่นอนหลายคนหรือเปลี่ยนคู่นอนใหม่เพิ่มความเสี่ยง เพราะแบคทีเรียจากภายนอกอาจรบกวนสมดุล

🚬 สูบบุหรี่ — มีงานวิจัยพบว่าผู้หญิงที่สูบบุหรี่มีความเสี่ยงเกิดอาการตกขาวผิดปกติสูงกว่าผู้ที่ไม่สูบ

💊 ใช้ยาปฏิชีวนะ — ยาปฏิชีวนะบางชนิดอาจฆ่าแบคทีเรียดีในช่องคลอดไปด้วย ทำให้แบคทีเรียไม่ดีเจริญเติบโตแทน

อาการตกขาวจากเชื้อแบคทีเรียเองไม่ได้อันตรายร้ายแรง แต่ถ้าปล่อยไว้ไม่รักษาอาจนำไปสู่ปัญหาอื่นได้

😟 ความเสี่ยงหากไม่รักษา — เพิ่มโอกาสติดเชื้อ STI อื่นๆ รวมถึง HIV เพราะสมดุลช่องคลอดเสียไป / เพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ (กระเพาะปัสสาวะอักเสบ) / หากกำลังตั้งครรภ์ อาจเพิ่มความเสี่ยงคลอดก่อนกำหนด / เพิ่มความเสี่ยงติดเชื้อหลังการผ่าตัดทางนรีเวช

ดังนั้นแม้อาการจะไม่รุนแรง แต่ควรรักษาให้หายขาดเพื่อป้องกันปัญหาระยะยาว

Metronidazole เป็นยาปฏิชีวนะตัวหลักที่แพทย์สั่งใช้รักษาอาการตกขาวจากเชื้อแบคทีเรียมากที่สุด ออกฤทธิ์โดยการฆ่าเชื้อแบคทีเรียที่ไม่ใช้ออกซิเจน (anaerobic bacteria) ซึ่งเป็นตัวการหลักของอาการตกขาว โดยไม่ทำลายแบคทีเรียดีมากนัก

ที่ Intimo Life มียา Metronidazole ให้เลือก 2 แบรนด์

• Metronidazole — ยาสามัญคุณภาพดี ราคาเข้าถึงได้
• Metrolex — แบรนด์ที่ได้รับความนิยม

วิธีทานทั่วไป — Metronidazole 400 mg ทานวันละ 2 ครั้ง (เช้า-เย็น) ต่อเนื่อง 7 วัน หรือ Metronidazole 2 g ทานครั้งเดียว ขึ้นอยู่กับการพิจารณาของเภสัชกร

ข้อห้ามที่สำคัญที่สุดของ Metronidazole คือ ห้ามดื่มแอลกอฮอล์ระหว่างใช้ยาและหลังหยุดยาอย่างน้อย 48 ชั่วโมง เพราะจะเกิดปฏิกิริยา Disulfiram-like reaction ทำให้คลื่นไส้ อาเจียน ปวดศีรษะ หน้าแดง ใจสั่น อย่างรุนแรง

ข้อควรระวังอื่นๆ — ทานยาพร้อมอาหารหรือหลังอาหารเพื่อลดอาการคลื่นไส้ / กลืนทั้งเม็ดพร้อมน้ำเปล่า / ทานยาให้ครบตามที่เภสัชกรสั่ง แม้อาการจะดีขึ้นแล้วก็ไม่ควรหยุดยาเอง เพราะอาจทำให้เชื้อดื้อยาและกลับมาเป็นซ้ำ

ผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น — คลื่นไส้ รสขมหรือรสโลหะในปาก ท้องเสีย อาการเหล่านี้มักไม่รุนแรง

อาการตกขาวจากเชื้อแบคทีเรียเป็นปัญหาที่กลับมาเป็นซ้ำได้บ่อย โดยเฉพาะภายใน 3-6 เดือนหลังรักษา ประมาณ 50% ของผู้ป่วยอาจเป็นซ้ำภายใน 1 ปี

วิธีลดโอกาสเป็นซ้ำ — หลีกเลี่ยงการสวนล้างช่องคลอด / ใช้สบู่อ่อนโยนไม่มีน้ำหอมบริเวณจุดซ่อนเร้น / สวมชุดชั้นในผ้าฝ้ายที่ระบายอากาศได้ดี / เปลี่ยนชุดชั้นในทุกวัน / หลีกเลี่ยงกางเกงรัดรูปเกินไป / ใช้ถุงยางอนามัยเมื่อมีเพศสัมพันธ์ / หากใช้ ยาคุมกำเนิด ชนิดฮอร์โมน ปรึกษาเภสัชกรว่ามีผลต่ออาการตกขาวหรือไม่

หากเป็นซ้ำมากกว่า 3 ครั้งต่อปี แพทย์อาจพิจารณาให้ยาในรูปแบบที่แตกต่างหรือใช้ยาป้องกันเพิ่มเติม

ทั้งสองเป็นสาเหตุตกขาวผิดปกติที่พบบ่อย แต่เกิดจากคนละเชื้อและรักษาด้วยยาคนละชนิด

ตกขาวจากเชื้อแบคทีเรีย (Bacterial Vaginosis) — เกิดจากแบคทีเรีย / ตกขาวสีขาวหม่นหรือเทา เนื้อบางเหลว / มีกลิ่นคาวปลา / ไม่ค่อยคัน / รักษาด้วยยาปฏิชีวนะ Metronidazole

ตกขาวจากเชื้อรา (Candidiasis / Yeast Infection) — เกิดจากเชื้อรา Candida / ตกขาวสีขาวข้นเป็นก้อนคล้ายคอตเทจชีส / ไม่ค่อยมีกลิ่น / คันมาก แสบ บวมแดง / รักษาด้วยยาต้านเชื้อรา

การแยกแยะให้ถูกต้องเป็นเรื่องสำคัญเพราะยาที่ใช้ต่างกัน หากไม่แน่ใจว่าเป็นอะไร ควรปรึกษาเภสัชกรก่อนซื้อยาเอง

ได้ค่ะ และควรรักษาด้วย เพราะอาการตกขาวจากเชื้อแบคทีเรียในหญิงตั้งครรภ์อาจเพิ่มความเสี่ยงคลอดก่อนกำหนดและถุงน้ำคร่ำแตกก่อนกำหนด

Metronidazole สามารถใช้ได้ในหญิงตั้งครรภ์ภายใต้การดูแลของแพทย์ โดยแพทย์จะพิจารณาขนาดยาและระยะเวลาที่เหมาะสม อย่างไรก็ตาม ควรแจ้งเภสัชกรทุกครั้งหากกำลังตั้งครรภ์หรือวางแผนตั้งครรภ์

แม้อาการตกขาวจากเชื้อแบคทีเรียจะรักษาได้ง่ายด้วยยาปฏิชีวนะ แต่ควรพบแพทย์หากมีอาการดังนี้

🚨 ตกขาวผิดปกติเป็นครั้งแรกและไม่แน่ใจว่าเกิดจากอะไร / มีไข้ ปวดท้องน้อย หรือปวดเวลามีเพศสัมพันธ์ / ตกขาวมีเลือดปนโดยไม่ใช่ช่วงมีประจำเดือน / ใช้ยาครบแล้วอาการไม่ดีขึ้น / เป็นซ้ำบ่อยมากกว่า 3 ครั้งต่อปี / กำลังตั้งครรภ์

อาการเหล่านี้อาจบ่งบอกว่ามีการติดเชื้อชนิดอื่นร่วมด้วยหรือมีปัญหาที่ต้องได้รับการตรวจเพิ่มเติม