กระเพาะปัสสาวะอักเสบ

กระเพาะปัสสาวะอักเสบ หรือ Cystitis คือการติดเชื้อแบคทีเรียที่กระเพาะปัสสาวะ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของระบบทางเดินปัสสาวะส่วนล่าง เชื้อที่เป็นสาเหตุบ่อยที่สุดคือ E. coli ซึ่งเป็นแบคทีเรียที่อาศัยอยู่ในลำไส้ตามปกติ แต่เมื่อเข้าสู่ท่อปัสสาวะก็ทำให้เกิดการติดเชื้อได้

ในผู้หญิง ท่อปัสสาวะสั้นเพียง 3-4 เซนติเมตร และอยู่ใกล้ช่องคลอดและทวารหนัก จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมผู้หญิงถึงเป็นกระเพาะปัสสาวะอักเสบบ่อยกว่าผู้ชายมาก

อาการมักเกิดขึ้นค่อนข้างเร็วและสังเกตได้ง่าย

🔥 อาการที่พบบ่อย — ปัสสาวะแสบขัด รู้สึกเจ็บหรือแสบร้อนขณะปัสสาวะ / ปัสสาวะบ่อยผิดปกติ แต่ออกทีละน้อย / รู้สึกปวดปัสสาวะตลอดเวลา ปัสสาวะไม่สุด / ปวดหน่วงท้องน้อยบริเวณเหนือหัวหน่าว / ปัสสาวะขุ่น หรือมีกลิ่นแรงกว่าปกติ

⚠️ อาการที่ต้องพบแพทย์ทันที — มีไข้สูง หนาวสั่น / ปวดหลังบริเวณเอวหรือสีข้าง (อาจเป็นสัญญาณว่าเชื้อลามไปที่ไต) / ปัสสาวะมีเลือดปน / คลื่นไส้ อาเจียน

มีหลายปัจจัยที่เพิ่มความเสี่ยง

🚿 เช็ดทำความสะอาดผิดทาง — การเช็ดจากหลังไปหน้าหลังขับถ่าย ทำให้แบคทีเรียจากทวารหนักเข้าสู่ท่อปัสสาวะได้ ควรเช็ดจากหน้าไปหลังเสมอ

💑 การมีเพศสัมพันธ์ — เพศสัมพันธ์อาจดันแบคทีเรียเข้าสู่ท่อปัสสาวะได้ จึงมีคำว่า "Honeymoon Cystitis" ที่หมายถึงกระเพาะปัสสาวะอักเสบหลังมีเพศสัมพันธ์

💧 ดื่มน้ำน้อย กลั้นปัสสาวะนาน — การกลั้นปัสสาวะทำให้แบคทีเรียมีเวลาเจริญเติบโตในกระเพาะปัสสาวะ น้ำน้อยยิ่งทำให้ปัสสาวะเข้มข้นและระคายเคือง

🧴 ใช้ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดจุดซ่อนเร้นที่มีน้ำหอม — สบู่หรือสเปรย์ที่มีน้ำหอมอาจระคายเคืองท่อปัสสาวะ

🩺 ปัจจัยทางร่างกาย — ตั้งครรภ์ วัยหมดประจำเดือน (เอสโตรเจนลดลงทำให้เยื่อบุท่อปัสสาวะบางลง) เบาหวาน หรือระบบภูมิคุ้มกันอ่อนแอ

Ciprofloxacin เป็นยาปฏิชีวนะกลุ่ม Fluoroquinolone ออกฤทธิ์ฆ่าเชื้อแบคทีเรียแบบกว้างครอบคลุมเชื้อ E. coli และเชื้ออื่นๆ ที่เป็นสาเหตุหลักของกระเพาะปัสสาวะอักเสบ ยาออกฤทธิ์โดยการยับยั้งเอนไซม์ DNA gyrase ทำให้แบคทีเรียไม่สามารถแบ่งตัวได้

ที่ Intimo Life มียา Ciprofloxacin ให้เลือก 3 แบรนด์

• Cifloxin — ยา Ciprofloxacin สำหรับทางเดินปัสสาวะโดยเฉพาะ
• B-Ciprofloxacin — ยาปฏิชีวนะออกฤทธิ์กว้าง
• Cobay-500 — ยาฆ่าเชื้อประสิทธิภาพสูง

วิธีทานทั่วไป — Ciprofloxacin 500 mg ทานวันละ 2 ครั้ง (เช้า-เย็น) ต่อเนื่อง 3-7 วัน ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการ

ข้อห้ามสำคัญ — ห้ามทานพร้อมนม ผลิตภัณฑ์จากนม ยาลดกรดที่มีอะลูมิเนียม/แมกนีเซียม หรือวิตามินเสริมธาตุเหล็ก เพราะจะลดการดูดซึมยา ควรเว้นห่างอย่างน้อย 2 ชั่วโมง

ข้อควรระวัง — ดื่มน้ำให้เพียงพอระหว่างใช้ยา / หลีกเลี่ยงแสงแดดจัดเพราะยาอาจเพิ่มความไวต่อแสง / ทานยาให้ครบคอร์สแม้อาการจะดีขึ้น ไม่ควรหยุดเอง / ไม่ควรใช้ในหญิงตั้งครรภ์และให้นมบุตร

ผลข้างเคียงที่อาจเกิดขึ้น — คลื่นไส้ ท้องเสีย ปวดศีรษะ วิงเวียน อาการเหล่านี้มักไม่รุนแรง หากมีอาการปวดเอ็นหรือข้อผิดปกติ ควรหยุดยาและปรึกษาแพทย์ทันที

สองปัญหานี้เกี่ยวข้องกันได้ แต่เป็นคนละโรค

กระเพาะปัสสาวะอักเสบเป็นการติดเชื้อในทางเดินปัสสาวะ ส่วนอาการตกขาวผิดปกติเกิดจากสมดุลแบคทีเรียในช่องคลอดเสียไป แต่ทั้งสองอาจเกิดพร้อมกันได้ เพราะเมื่อสมดุลช่องคลอดเสีย แบคทีเรียก็เข้าสู่ท่อปัสสาวะได้ง่ายขึ้น

หากมีทั้งอาการปัสสาวะแสบขัดและตกขาวผิดปกติพร้อมกัน ควรปรึกษาเภสัชกรเพื่อประเมินว่าต้องรักษาทั้งสองปัญหาหรือไม่

การปรับพฤติกรรมง่ายๆ ช่วยลดโอกาสเป็นได้มาก

💧 ดื่มน้ำให้เพียงพอ — อย่างน้อยวันละ 6-8 แก้ว ช่วยขับแบคทีเรียออกจากทางเดินปัสสาวะ

🚽 อย่ากลั้นปัสสาวะ — ไปปัสสาวะทุกครั้งที่รู้สึกปวด ไม่ควรกลั้นเกิน 3-4 ชั่วโมง

🧻 เช็ดจากหน้าไปหลัง — ทุกครั้งหลังขับถ่ายหรือปัสสาวะ เพื่อป้องกันแบคทีเรียจากทวารหนักเข้าสู่ท่อปัสสาวะ

💑 ปัสสาวะหลังมีเพศสัมพันธ์ — ช่วยขับแบคทีเรียที่อาจเข้าสู่ท่อปัสสาวะระหว่างมีเพศสัมพันธ์ออกไป

🧼 หลีกเลี่ยงสบู่มีน้ำหอม — ใช้น้ำสะอาดหรือสบู่อ่อนโยนทำความสะอาดบริเวณจุดซ่อนเร้น

👗 สวมชุดชั้นในผ้าฝ้าย — ระบายอากาศได้ดี ลดการสะสมของแบคทีเรีย

ผู้หญิงบางคนเป็นกระเพาะปัสสาวะอักเสบซ้ำๆ โดยเฉพาะผู้ที่มีเพศสัมพันธ์บ่อย ผู้ที่ใช้ ยาคุมกำเนิด ชนิดฝาครอบปากมดลูก หรือผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน

หากเป็นซ้ำมากกว่า 3 ครั้งต่อปี ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุเพิ่มเติม แพทย์อาจพิจารณาให้ยาปฏิชีวนะขนาดต่ำทานต่อเนื่องเพื่อป้องกัน หรือให้ทานยาปฏิชีวนะทันทีหลังมีเพศสัมพันธ์ในกรณีที่เกี่ยวข้อง

นอกจากนี้ยังมีงานวิจัยที่แนะนำว่าผลิตภัณฑ์แครนเบอร์รี่อาจช่วยลดความเสี่ยงได้บ้าง แต่ไม่สามารถทดแทนยาปฏิชีวนะในการรักษา

เป็นได้ครับ แม้จะพบน้อยกว่าผู้หญิงมาก แต่ผู้ชายก็เป็นกระเพาะปัสสาวะอักเสบได้เช่นกัน โดยเฉพาะผู้ชายอายุมากกว่า 50 ปีที่อาจมีปัญหาต่อมลูกหมากโต ทำให้ปัสสาวะไม่หมด เชื้อแบคทีเรียจึงสะสมได้ง่าย

ในผู้ชาย กระเพาะปัสสาวะอักเสบอาจบ่งบอกถึงปัญหาอื่นที่ต้องตรวจเพิ่มเติม ควรปรึกษาแพทย์หากมีอาการ

แม้กระเพาะปัสสาวะอักเสบส่วนใหญ่รักษาได้ด้วยยาปฏิชีวนะ แต่ควรพบแพทย์หากมีอาการดังนี้

🚨 มีไข้สูง หนาวสั่น ปวดหลังหรือสีข้าง (อาจเป็นกรวยไตอักเสบ) / ปัสสาวะมีเลือดปน / อาการไม่ดีขึ้นหลังทานยาครบ 3 วัน / เป็นซ้ำมากกว่า 3 ครั้งต่อปี / กำลังตั้งครรภ์ / เป็นผู้ชายที่มีอาการปัสสาวะอักเสบ

อาการเหล่านี้อาจบ่งบอกว่าเชื้อลามไปที่ไตหรือมีปัญหาอื่นที่ต้องได้รับการตรวจเพิ่มเติม