ภูมิแพ้อากาศ

ภูมิแพ้อากาศเป็นชื่อเรียกทั่วไปของโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ตามฤดูกาล ซึ่งเป็นปฏิกิริยาภูมิแพ้ที่เกิดขึ้นเมื่อระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายเข้าใจผิดว่าละอองเกสรเป็นสิ่งแปลกปลอมที่เป็นอันตราย โดยทั่วไปละอองเกสรจะถูกปล่อยสู่อากาศจากหญ้าและต้นไม้ในช่วงฤดูร้อนและฤดูฝน ทำให้เกิดอาการต่างๆ ในผู้ที่มีความไวต่อสารก่อภูมิแพ้

ภูมิแพ้อากาศส่งผลกระทบต่อผู้คนจำนวนมาก และจากการสำรวจพบว่ามีผู้ที่มีอาการภูมิแพ้อากาศสูงถึง 49% ความรุนแรงของอาการอาจแตกต่างกันไปในแต่ละวัน ขึ้นอยู่กับระดับละอองเกสรและสภาพอากาศ

แม้ว่าภูมิแพ้อากาศจะไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่มียาและวิธีการรักษาที่ช่วยจัดการกับอาการได้ ซึ่งสามารถสร้างความแตกต่างอย่างมากต่อคุณภาพชีวิตของคุณในช่วงฤดูที่มีอาการแพ้

อาการภูมิแพ้อากาศที่พบได้บ่อย ได้แก่:

• จามและไอ
• น้ำมูกไหลหรือคัดจมูก
• ตาคัน แดง หรือน้ำตาไหล
• คันคอ ปาก จมูก หรือหู
• สูญเสียการรับกลิ่น
• ปวดบริเวณขมับและหน้าผาก
• ปวดหัว
• อ่อนเพลีย

อาการภูมิแพ้อากาศมักรุนแรงขึ้นในช่วงฤดูร้อนและฤดูฝน โดยเฉพาะเมื่ออากาศอบอุ่น มีลม และชื้น คนส่วนใหญ่มีอาการเพียงเล็กน้อยซึ่งสามารถจัดการได้อย่างมีประสิทธิภาพด้วยการรักษา

อาการภูมิแพ้อากาศเป็นนานแค่ไหน?

อาการภูมิแพ้อากาศอาจเป็นอยู่นานหลายสัปดาห์หรือหลายเดือน โดยเฉพาะในช่วงที่ระดับละอองเกสรสูงที่สุด ซึ่งทำให้ภูมิแพ้อากาศแตกต่างจากไข้หวัดที่มักหายภายใน 1-2 สัปดาห์

ภูมิแพ้อากาศเกิดจากปฏิกิริยาภูมิแพ้ต่อละอองเกสร ซึ่งเป็นผงละเอียดที่พืชปล่อยออกมา เช่น หญ้าและต้นไม้ ในกระบวนการสืบพันธุ์ เมื่อผู้ที่เป็นภูมิแพ้อากาศสูดละอองเกสรเข้าไป ระบบภูมิคุ้มกันจะเข้าใจผิดว่าเป็นสิ่งอันตรายและตอบสนองมากเกินไปโดยการปล่อยฮิสตามีน การตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันนี้เองที่ทำให้เกิดอาการภูมิแพ้อากาศ

ช่วงเวลาและความรุนแรงของอาการภูมิแพ้อากาศอาจแตกต่างกันไป ขึ้นอยู่กับชนิดของละอองเกสรที่คุณแพ้:

• ละอองเกสรจากต้นไม้ – ช่วงปลายฤดูหนาวถึงกลางฤดูร้อน
• ละอองเกสรจากหญ้า – ช่วงกลางฤดูร้อนถึงต้นฤดูฝน
• ละอองเกสรจากวัชพืช – ช่วงปลายฤดูฝนถึงต้นฤดูหนาว

ภูมิแพ้อากาศถ่ายทอดทางพันธุกรรมไหม?

ภูมิแพ้อากาศไม่ได้ถ่ายทอดทางพันธุกรรมโดยตรง แต่แนวโน้มที่จะเกิดอาการแพ้สามารถส่งต่อในครอบครัวได้ หากพ่อแม่คนใดคนหนึ่งหรือทั้งสองคนมีอาการแพ้ หรือคุณได้รับปัจจัยเสี่ยงทางพันธุกรรมจากพวกเขา โอกาสที่คุณจะเป็นภูมิแพ้อากาศ หอบหืด หรือผื่นภูมิแพ้ผิวหนังก็จะเพิ่มขึ้น

ภูมิแพ้อากาศมักสามารถวินิจฉัยได้จากอาการและช่วงเวลาที่เกิดอาการ หากคุณพบว่าตัวเองจามบ่อย มีน้ำมูกไหลหรือคัดจมูก หรือตาและคอคันในช่วงฤดูร้อนและฤดูฝน แพทย์อาจวินิจฉัยว่าเป็นภูมิแพ้อากาศได้จากการพูดคุยเกี่ยวกับอาการและประวัติทางการแพทย์ รวมถึงการตรวจร่างกายเบื้องต้น

ในหลายกรณี ข้อมูลเหล่านี้เพียงพอที่จะยืนยันว่าเป็นภูมิแพ้อากาศ โดยเฉพาะหากอาการเกิดขึ้นในช่วงที่ระดับละอองเกสรสูงที่สุด

อย่างไรก็ตาม หากสาเหตุของอาการไม่ชัดเจนหรือคุณไม่ตอบสนองต่อการรักษาภูมิแพ้อากาศแบบมาตรฐาน อาจต้องทำการทดสอบเพิ่มเติม ได้แก่:

• การทดสอบสะกิดผิวหนัง – หยดสารก่อภูมิแพ้ (ละอองเกสร) ปริมาณเล็กน้อยลงบนผิวหนัง แล้วใช้เข็มขนาดเล็กสะกิดผ่านเข้าไปเพื่อดูปฏิกิริยา (หากคุณแพ้ จะเกิดตุ่มแดงเล็กๆ ที่คันขึ้นมา)
• การตรวจเลือด – การตรวจเลือดเฉพาะทางเพื่อหาแอนติบอดีอิมมูโนโกลบูลิน อี (IgE) สามารถช่วยวินิจฉัยภูมิแพ้อากาศได้ เนื่องจาก IgE จะถูกปล่อยออกมาเมื่อเกิดปฏิกิริยาภูมิแพ้

แม้ว่าภูมิแพ้อากาศจะไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่มีวิธีการรักษาและการดูแลตัวเองหลากหลายรูปแบบที่ช่วยจัดการกับอาการและเพิ่มคุณภาพชีวิตในช่วงฤดูที่มีละอองเกสรสูง การรักษาที่เหมาะสมกับคุณจะขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการและผลกระทบต่อกิจวัตรประจำวัน

ยารักษาภูมิแพ้อากาศ

มียารักษาภูมิแพ้อากาศหลายประเภทที่ช่วยบรรเทาอาการได้ ทั้งยาที่ซื้อได้เองและยาที่ต้องสั่งโดยแพทย์ โดยมีให้เลือกหลายรูปแบบ เช่น ยาเม็ด ยาหยอดตา และสเปรย์พ่นจมูก

การปรับเปลี่ยนไลฟ์สไตล์

นอกจากการใช้ยาแล้ว ยังมีสิ่งที่คุณสามารถทำได้ที่บ้านเพื่อช่วยจัดการกับอาการภูมิแพ้อากาศ เช่น:

• ปิดหน้าต่างและประตูเมื่อระดับละอองเกสรสูง
• อาบน้ำและสระผมหลังออกไปข้างนอก
• เปลี่ยนและซักเสื้อผ้าหลังใช้เวลาอยู่กลางแจ้ง
• ปัดฝุ่นและดูดฝุ่นเป็นประจำโดยใช้เครื่องดูดฝุ่นที่มีแผ่นกรอง HEPA
• สวมแว่นกันแดดและหมวกปีกกว้างเพื่อป้องกันละอองเกสรเข้าตาและผม
• หลีกเลี่ยงการตากเสื้อผ้ากลางแจ้งเมื่อระดับละอองเกสรสูง
• ใช้เครื่องฟอกอากาศเพื่อกรองละอองเกสรและสารก่อภูมิแพ้ภายในบ้าน
• ทาวาสลีนรอบรูจมูกเพื่อดักจับละอองเกสร

หากคุณเป็นภูมิแพ้อากาศ ควรหลีกเลี่ยง:

• การตัดหญ้าหรือเดินบนสนามหญ้า
• การใช้เวลาอยู่กลางแจ้งนานเกินไปเมื่อระดับละอองเกสรสูง
• การนำดอกไม้สดที่เพิ่งตัดมาไว้ในบ้าน
• การสูบบุหรี่หรืออยู่ใกล้ควันบุหรี่ เพราะอาจทำให้อาการแย่ลง

การรักษาด้วยภูมิคุ้มกันบำบัด

หากคุณมีอาการภูมิแพ้อากาศรุนแรง การรักษาด้วยภูมิคุ้มกันบำบัดอาจเป็นทางเลือก โดยเฉพาะหากไม่ตอบสนองต่อการรักษาแบบมาตรฐาน ภูมิคุ้มกันบำบัดหรือที่เรียกว่าการลดความไวต่อสารก่อภูมิแพ้ เป็นการรักษาระยะยาวที่มุ่งลดความรุนแรงของอาการภูมิแพ้อากาศ โดยค่อยๆ ให้คุณสัมผัสกับละอองเกสรในปริมาณที่เพิ่มขึ้นทีละน้อย วิธีนี้ช่วยให้ระบบภูมิคุ้มกันตอบสนองต่อสารก่อภูมิแพ้น้อยลงเมื่อเวลาผ่านไป

การรักษาภูมิแพ้อากาศแบบไหนดีที่สุด?

การรักษาภูมิแพ้อากาศที่ดีที่สุดสำหรับคุณจะขึ้นอยู่กับอาการและผลกระทบที่มีต่อคุณ หลายคนเลือกใช้ยาแก้แพ้ชนิดเม็ดแบบไม่ง่วงเพื่อบรรเทาอาการเบาๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในขณะที่บางคนอาจได้ประโยชน์จากสเปรย์พ่นจมูกสเตียรอยด์เพื่อช่วยเรื่องอาการคัดจมูก กรณีที่รุนแรงกว่าอาจต้องใช้ภูมิคุ้มกันบำบัด

ไม่ว่าจะเป็นกรณีใด การปรับเปลี่ยนไลฟ์สไตล์ง่ายๆ สามารถช่วยลดความรุนแรงของอาการภูมิแพ้อากาศได้

ภูมิแพ้อากาศรักษาให้หายขาดได้ไหม?

ไม่ได้ ภูมิแพ้อากาศไม่สามารถรักษาให้หายขาดหรือป้องกันได้ แต่มักจะจัดการได้ดีด้วยการใช้ยาและการปรับเปลี่ยนไลฟ์สไตล์ที่เหมาะสมร่วมกัน

เช่นเดียวกับยาทุกชนิด ยารักษาภูมิแพ้อากาศอาจทำให้เกิดผลข้างเคียงได้ โดยปกติแล้วผลข้างเคียงเหล่านี้จะไม่รุนแรงและจัดการได้ แต่สิ่งสำคัญคือต้องเข้าใจว่าอาจเกิดอะไรขึ้นและจะลดความไม่สบายได้อย่างไร ผลข้างเคียงอาจแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับรูปแบบของยาที่ใช้

ผลข้างเคียงของยาแก้แพ้ชนิดเม็ด

ผลข้างเคียงที่พบได้บ่อยของยาแก้แพ้ชนิดเม็ด ได้แก่:

• ง่วงนอนหรือซึม
• ปากแห้ง
• ปวดหัว
• เวียนศีรษะ
• คลื่นไส้

วิธีจัดการกับผลข้างเคียงเหล่านี้:

• เลือกยาแก้แพ้แบบไม่ง่วง เช่น เซทิริซีน ลอราทาดีน หรือเฟกโซเฟนาดีน หากต้องการความตื่นตัว
• รับประทานยาพร้อมอาหารเพื่อหลีกเลี่ยงอาการคลื่นไส้
• ดื่มน้ำมากๆ เพื่อให้ร่างกายชุ่มชื้นและป้องกันปากแห้ง
• หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ ซึ่งอาจเพิ่มอาการง่วงนอน
• รับประทานยาแก้ปวดเพื่อบรรเทาอาการปวดหัว

ผลข้างเคียงของสเปรย์พ่นจมูก

ผลข้างเคียงที่พบได้บ่อยของสเปรย์พ่นจมูกรักษาภูมิแพ้อากาศ ได้แก่:

• จมูกแห้งหรือระคายเคือง
• จาม
• เลือดกำเดาไหล
• ปวดหัว
• รสชาติหรือกลิ่นไม่พึงประสงค์

วิธีจัดการกับผลข้างเคียงเหล่านี้:

• เล็งหัวฉีดออกจากกึ่งกลางจมูกเล็กน้อยเพื่อลดการระคายเคืองและเลือดกำเดาไหล
• ล้างจมูกเบาๆ ด้วยสเปรย์น้ำเกลือหากรู้สึกแห้งหรือระคายเคือง
• รับประทานยาแก้ปวดเพื่อบรรเทาอาการปวดหัว

หากเลือดกำเดาไหล ให้นั่งลง ก้มตัวไปข้างหน้า อ้าปาก และบีบจมูกเหนือรูจมูกประมาณ 10-15 นาที แล้วพักจนกว่าเลือดจะหยุดไหล

ผลข้างเคียงของยาหยอดตา

ผลข้างเคียงที่พบได้บ่อยของการใช้ยาหยอดตาเพื่อจัดการอาการภูมิแพ้อากาศ ได้แก่:

• แสบหรือร้อนชั่วคราวหลังหยอด
• ตาพร่ามัวชั่วคราว
• ตาแห้งหรือระคายเคือง

วิธีจัดการกับผลข้างเคียงเหล่านี้:

• หยอดยาตามคำแนะนำเท่านั้น และหลีกเลี่ยงไม่ให้ปลายขวดสัมผัสตา
• รอสักครู่ก่อนขับรถหรือใช้หน้าจอหากตาพร่ามัว
• ใช้ผ้าอุ่นประคบหากตาแห้ง

หากผลข้างเคียงยังคงอยู่หรือรุนแรง ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อขอคำแนะนำเพิ่มเติม อาจมีการแนะนำการรักษาทางเลือกอื่นหรือปรับขนาดยาเพื่อลดผลข้างเคียงที่ไม่พึงประสงค์

แม้ว่ายารักษาภูมิแพ้อากาศจะปลอดภัยและมีประสิทธิภาพสำหรับคนส่วนใหญ่ แต่ก็ไม่เหมาะกับทุกคน สิ่งสำคัญคือต้องปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเริ่มการรักษา โดยเฉพาะหากคุณมีโรคประจำตัวหรือกำลังใช้ยาอยู่ ไม่ว่าจะเป็นยาที่แพทย์สั่ง ยาที่ซื้อเองได้ หรือยาสมุนไพร

ไม่ควรใช้ยารักษาภูมิแพ้อากาศหากคุณ:

• แพ้ส่วนประกอบใดๆ ที่ระบุไว้ในผลิตภัณฑ์
• เคยมีปฏิกิริยาต่อยาแก้แพ้หรือคอร์ติโคสเตียรอยด์มาก่อน
• กำลังใช้ผลิตภัณฑ์อื่นที่มีส่วนประกอบเดียวกัน

ก่อนเริ่มการรักษาภูมิแพ้อากาศ ควรแจ้งแพทย์หรือเภสัชกรหากคุณ:

• กำลังตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร
• มีโรคตับหรือไต
• เป็นต้อหิน
• มีต่อมลูกหมากโต
• มีความดันโลหิตสูงหรือโรคหัวใจ
• กำลังใช้ยาอื่นอยู่

แนะนำให้อ่านเอกสารกำกับยาที่แนบมากับยาก่อนเริ่มการรักษา

ภูมิแพ้อากาศกับการตั้งครรภ์

หากคุณกำลังตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร ต้องระมัดระวังในการรักษาภูมิแพ้อากาศและควรปรึกษาแพทย์หรือพยาบาลผดุงครรภ์ก่อนเริ่มใช้ยาใดๆ เนื่องจากยาบางชนิดไม่เหมาะสำหรับใช้ในระหว่างตั้งครรภ์และอาจเป็นอันตรายต่อทารกในครรภ์

จะรู้ได้อย่างไรว่าเป็นภูมิแพ้อากาศหรือหวัด?

แม้ว่าภูมิแพ้อากาศและหวัดจะมีอาการคล้ายกัน เช่น จาม น้ำมูกไหลหรือคัดจมูก หรือน้ำตาไหล แต่อาการภูมิแพ้อากาศมักเป็นอยู่นานหลายสัปดาห์หรือหลายเดือน ในขณะที่หวัดมักหายภายใน 1-2 สัปดาห์ ภูมิแพ้อากาศมักทำให้ตาคันและน้ำตาไหล ส่วนหวัดอาจทำให้เจ็บคอ ไอมีเสมหะ และบางครั้งมีไข้

ภูมิแพ้อากาศทำให้เหนื่อยล้าไหม?

ใช่ ภูมิแพ้อากาศสามารถทำให้รู้สึกเหนื่อยล้าได้ เนื่องจากระบบภูมิคุ้มกันตอบสนองต่อสารก่อภูมิแพ้ ทำให้เกิดการอักเสบและปล่อยสารเคมีที่อาจทำให้รู้สึกอ่อนเพลีย อาการนี้อาจแย่ลงหากอาการแพ้ทำให้นอนไม่หลับหรือหลับยาก

ฤดูภูมิแพ้อากาศคือช่วงไหน?

ฤดูภูมิแพ้อากาศโดยทั่วไปอยู่ในช่วงฤดูร้อนถึงฤดูฝน เมื่อละอองเกสรจากต้นไม้ หญ้า และวัชพืชถูกปล่อยออกมา ช่วงเวลาที่แน่นอนของละอองเกสรแต่ละชนิดจะแตกต่างกัน และระดับละอองเกสรอาจขึ้นลงตามสภาพอากาศ

ภูมิแพ้อากาศติดต่อได้ไหม?

ไม่ ภูมิแพ้อากาศไม่ติดต่อ เป็นปฏิกิริยาภูมิแพ้ต่อละอองเกสร ไม่ใช่การติดเชื้อ จึงไม่สามารถติดภูมิแพ้อากาศจากผู้อื่นได้

ดื่มน้ำช่วยบรรเทาภูมิแพ้อากาศได้ไหม?

การดื่มน้ำไม่สามารถรักษาภูมิแพ้อากาศได้ แต่สามารถช่วยให้อาการบางอย่างจัดการได้ง่ายขึ้นและช่วยให้ร่างกายรับมือกับปฏิกิริยาได้ดีขึ้น การดื่มน้ำเพียงพอช่วยให้เยื่อเมือกชุ่มชื้น ลดการระคายเคืองในจมูก คอ และตา ยังช่วยให้น้ำมูกเหลวขึ้นและขับออกได้ง่าย ลดอาการคัดจมูก และช่วยบรรเทาผลข้างเคียงของยาแก้แพ้ เช่น ปากหรือคอแห้ง

กาแฟทำให้ภูมิแพ้อากาศแย่ลงไหม?

ใช่ กาแฟอาจทำให้อาการภูมิแพ้อากาศแย่ลงได้ เนื่องจากคาเฟอีนกระตุ้นการปล่อยฮิสตามีนจากเซลล์แมสต์ในร่างกาย อย่างไรก็ตาม หลักฐานทางวิทยาศาสตร์ยังมีจำกัด การดื่มกาแฟไม่มีคาเฟอีนอาจเป็นทางเลือกที่ดีกว่า