ตกขาว เรื่องใกล้ตัวที่สาวๆควรรู้

ตกขาวเป็นเรื่องปกติที่ผู้หญิงทุกคนต้องเจอ แต่หลายคนอาจไม่รู้ว่าตกขาวแบบไหนปกติ แบบไหนผิดปกติ และเมื่อไหร่ที่ควรไปพบแพทย์ บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจเรื่องตกขาวแบบครบทุกมิติ ตั้งแต่สาเหตุ สีที่บอกสัญญาณ ไปจนถึงวิธีรักษาและป้องกัน

ตกขาว คืออะไร?

ตกขาว (Vaginal Discharge) คือของเหลวที่ไหลออกมาจากช่องคลอด ผลิตโดยต่อมบริเวณปากมดลูกและผนังช่องคลอด ทำหน้าที่สำคัญในการรักษาความสะอาดและความชุ่มชื้นของช่องคลอด รวมถึงช่วยป้องกันการติดเชื้อ

หน้าที่ของตกขาว

• ทำความสะอาดช่องคลอด — ช่วยขับเซลล์เก่าและสิ่งสกปรกออกจากร่างกาย
• รักษาความชุ่มชื้น — ทำให้ช่องคลอดไม่แห้งและระคายเคือง
• ป้องกันการติดเชื้อ — สร้างสภาพแวดล้อมที่เป็นกรดอ่อนๆ ช่วยยับยั้งแบคทีเรียและเชื้อราที่ไม่ดี
• บ่งบอกสุขภาพ — ลักษณะของตกขาวสามารถบอกได้ว่าร่างกายปกติหรือมีปัญหา

ตกขาวปกติเป็นอย่างไร?

ตกขาวปกติจะมีลักษณะใส หรือขาวขุ่นเล็กน้อย ไม่มีกลิ่นเหม็น หรือมีกลิ่นอ่อนๆ ตามธรรมชาติ ปริมาณอาจเปลี่ยนแปลงตามช่วงรอบเดือน โดยเฉพาะตกขาวก่อนเมนส์มามักจะมีปริมาณมากขึ้นและข้นขึ้นกว่าปกติ ซึ่งถือเป็นเรื่องปกติ

ตกขาวเกิดจากอะไร?

ตกขาวเกิดจากหลายปัจจัย ทั้งที่เป็นเรื่องปกติตามธรรมชาติและที่เกิดจากความผิดปกติ

สาเหตุตามธรรมชาติ

• การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน — ระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนที่เปลี่ยนแปลงตามรอบเดือนส่งผลต่อปริมาณและลักษณะของตกขาว
• ช่วงตกไข่ — ตกขาวจะใสและยืดได้คล้ายไข่ขาว เพื่อช่วยให้อสุจิเคลื่อนที่ได้ง่ายขึ้น
• ตกขาวก่อนเมนส์มา — ตกขาวมักข้นขึ้นและมีสีขาวขุ่นมากขึ้นก่อนประจำเดือนจะมา
• การตั้งครรภ์ — ฮอร์โมนที่เปลี่ยนแปลงทำให้ตกขาวมากขึ้น
• การมีเพศสัมพันธ์ — การกระตุ้นทางเพศทำให้ช่องคลอดผลิตของเหลวหล่อลื่นเพิ่มขึ้น

สาเหตุจากความผิดปกติ

• การติดเชื้อแบคทีเรีย (Bacterial Vaginosis) — ทำให้ตกขาวมีสีเทาและกลิ่นคาว
• การติดเชื้อรา (Yeast Infection) — ทำให้ตกขาวขาวข้นคล้ายนมเปรี้ยวและคัน
• โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ — เช่น หนองใน ทำให้ตกขาวเปลี่ยนสีและมีกลิ่น
• การระคายเคือง — จากสบู่ น้ำยาล้างจุดซ่อนเร้น หรือผ้าอนามัยที่ไม่เหมาะสม

สีของตกขาว บอกอะไรได้บ้าง แบบไหนไม่ปกติ

สีของตกขาวเป็นตัวบ่งชี้สำคัญที่บอกได้ว่าสุขภาพช่องคลอดเป็นอย่างไร มาดูกันว่าแต่ละสีหมายความว่าอะไร

อาการตกขาวผิดปกติ ที่ต้องไปพบแพทย์

หากมีอาการเหล่านี้ ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจและรักษาอย่างเหมาะสม

สัญญาณเตือนที่ต้องระวัง

ควรพบแพทย์ทันทีหาก ตกขาวมีสีเทา เหลือง หรือเขียว หรือ มีกลิ่นคาวหรือเหม็นผิดปกติ รวมถึงเมื่อ คันหรือแสบบริเวณช่องคลอด หรือ ปวดท้องน้อยหรือปวดขณะมีเพศสัมพันธ์ นอกจากนี้หาก มีเลือดปนในตกขาว นอกช่วงประจำเดือน มีไข้ร่วมด้วย หรือ อาการไม่ดีขึ้นหลังดูแลตัวเอง 2-3 วัน ก็ควรไปพบแพทย์เช่นกัน

สาเหตุที่ตกขาวผิดปกติ

Bacterial Vaginosis (BV) เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด เกิดจากความไม่สมดุลของแบคทีเรียในช่องคลอด ทำให้ตกขาวมีสีเทาและกลิ่นคาวคล้ายปลา โดยเฉพาะหลังมีเพศสัมพันธ์ การรักษามักใช้ Metronidazole (ยาเมโทรนิดาโซล) ซึ่งมีประสิทธิภาพสูงถึง 65-95%

การติดเชื้อรา (Yeast Infection) ทำให้ตกขาวขาวข้นคล้ายนมเปรี้ยวและคันมาก มักเกิดจากเชื้อ Candida ที่เจริญเติบโตมากเกินไป อาจเกิดจากการใช้ยาปฏิชีวนะ ภูมิคุ้มกันต่ำ หรือความชื้นสะสม

โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ (STIs) เช่น หนองใน หนองในเทียม ทริโคโมแนส ทำให้ตกขาวเปลี่ยนสีเป็นเหลืองหรือเขียว มีกลิ่นเหม็น และอาจมีอาการอื่นร่วมด้วย

การระคายเคืองหรือแพ้ จากสบู่ น้ำยาล้างจุดซ่อนเร้น ผ้าอนามัย หรือถุงยางอนามัยที่มีสารเคมี

วิธีป้องกันตกขาวผิดปกติ

ดูแลความสะอาดอย่างถูกวิธี — ล้างบริเวณอวัยวะเพศภายนอกด้วยน้ำเปล่าหรือสบู่อ่อนๆ หลีกเลี่ยงการสวนล้างช่องคลอดเพราะจะทำลายแบคทีเรียดีที่ช่วยป้องกันการติดเชื้อ และเช็ดจากด้านหน้าไปด้านหลังหลังเข้าห้องน้ำเสมอ

เลือกเสื้อผ้าที่เหมาะสม — สวมชุดชั้นในผ้าฝ้ายที่ระบายอากาศได้ดี หลีกเลี่ยงกางเกงรัดรูปหรือชุดชั้นในที่อับชื้น และเปลี่ยนชุดชั้นในทุกวัน

ดูแลสุขภาพโดยรวม — รับประทานอาหารที่มีประโยชน์ โดยเฉพาะโยเกิร์ตที่มีโปรไบโอติก ดื่มน้ำให้เพียงพอ และพักผ่อนให้เพียงพอเพื่อรักษาภูมิคุ้มกัน

ป้องกันการติดเชื้อ — ใช้ถุงยางอนามัยเมื่อมีเพศสัมพันธ์ หลีกเลี่ยงการมีคู่นอนหลายคน และตรวจสุขภาพสตรีเป็นประจำ

วิธีการรักษาอาการตกขาว

การรักษาตกขาวผิดปกติขึ้นอยู่กับสาเหตุ ซึ่งแพทย์จะวินิจฉัยจากอาการและการตรวจ

การรักษา Bacterial Vaginosis ด้วย Metronidazole

Metronidazole (ยาเมโทรนิดาโซล) เป็นยาปฏิชีวนะตัวเลือกแรกสำหรับรักษา Bacterial Vaginosis มีอัตราความสำเร็จสูงถึง 65-95% ออกฤทธิ์โดยยับยั้งการเจริญเติบโตของแบคทีเรียที่ทำให้เกิดการติดเชื้อ

วิธีรับประทาน Metronidazole — ทานครั้งละ 1 เม็ด (400 mg) วันละ 2 ครั้ง หลังอาหาร ติดต่อกัน 5-7 วัน กลืนยาทั้งเม็ดพร้อมน้ำเปล่า ห้ามบดหรือเคี้ยว งดแอลกอฮอล์ตลอดการรักษาและหลังหยุดยา 48 ชั่วโมง และทานให้ครบคอร์สแม้อาการจะดีขึ้นแล้ว

การดูแลตัวเองระหว่างรักษา

ระหว่างรักษาควรรักษาความสะอาดบริเวณอวัยวะเพศ สวมชุดชั้นในที่ระบายอากาศได้ดี หลีกเลี่ยงการมีเพศสัมพันธ์จนกว่าจะรักษาหาย ดื่มน้ำมากๆ และพักผ่อนให้เพียงพอ

เมื่อไหร่ควรกลับไปพบแพทย์?

ควรกลับไปพบแพทย์หากอาการไม่ดีขึ้นหลังรักษาครบคอร์ส อาการกลับมาเป็นซ้ำ มีผลข้างเคียงรุนแรงจากยา หรือมีอาการใหม่เกิดขึ้น