ต่อมลูกหมากโต

ต่อมลูกหมากเป็นต่อมขนาดเท่าลูกวอลนัทใต้กระเพาะปัสสาวะของผู้ชาย ทำหน้าที่สร้างน้ำเลี้ยงอสุจิ โดยมีท่อปัสสาวะวิ่งผ่านตรงกลาง ต่อมลูกหมากโตคือภาวะที่เซลล์ของต่อมเพิ่มจำนวนตามอายุจนไปบีบท่อปัสสาวะเส้นนี้

สาเหตุหลักมาจากการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนเพศชายเมื่ออายุมากขึ้น โดยเฉพาะการสะสมของ DHT ในเนื้อต่อม ปัจจัยเสี่ยงรองลงมาคือประวัติครอบครัว ภาวะอ้วน และเบาหวาน

ที่ต้องเข้าใจตรงกันคือต่อมลูกหมากโตเป็นภาวะไม่ร้ายแรง ไม่ใช่มะเร็ง และไม่ได้เพิ่มความเสี่ยงเป็นมะเร็งต่อมลูกหมากในภายหลัง เพียงแต่ทั้งสองโรคพบในวัยเดียวกันจึงเกิดพร้อมกันได้

อาการของต่อมลูกหมากโตแบ่งเป็นสองกลุ่มที่มักเกิดร่วมกัน

กลุ่มขณะถ่ายปัสสาวะ ได้แก่ ปัสสาวะไม่พุ่งหรืออ่อนลงเรื่อย ๆ ต้องเบ่งช่วย รอสักพักกว่าจะเริ่มไหล สายปัสสาวะสะดุดเป็นช่วง และมีหยดตามหลังถ่ายเสร็จ

กลุ่มขณะเก็บปัสสาวะ ได้แก่ ปวดปัสสาวะบ่อยตอนกลางวัน กลั้นได้ไม่นานเหมือนเดิม และตื่นมาเข้าห้องน้ำกลางคืน ซึ่งมักรบกวนคุณภาพชีวิตมากที่สุด

ความรุนแรงไม่ได้แปรผันตรงกับขนาดต่อมเสมอไป เพราะตำแหน่งที่โตและความไวของกระเพาะปัสสาวะต่างกันในแต่ละคน

ยาที่ใช้กับต่อมลูกหมากโตแบ่งเป็นสองแนวทางที่ทำงานคนละแบบ

กลุ่มคลายกล้ามเนื้อ (แอลฟาบล็อกเกอร์) ไม่ได้ลดขนาดต่อม แต่คลายกล้ามเนื้อเรียบที่ต่อมลูกหมากและคอกระเพาะปัสสาวะให้ทางออกกว้างขึ้น จุดเด่นคือออกฤทธิ์เร็ว รู้สึกได้ในไม่กี่วัน จึงเป็นตัวเลือกแรกเมื่ออาการรบกวนชีวิต

กลุ่มลดขนาดต่อม (5-alpha reductase inhibitor) ลดการสร้าง DHT ทำให้ต่อมค่อย ๆ เล็กลง แต่ใช้เวลาหลายเดือน มักใช้ในรายที่ต่อมโตมากและใช้ร่วมกับกลุ่มแรก

ยาต่อมลูกหมากโตที่ Intimo Life อยู่ในกลุ่มแรก ส่วนกลุ่มลดขนาดต่อมต้องให้แพทย์เฉพาะทางประเมินก่อน

รอบท่อปัสสาวะช่วงที่ผ่านต่อมลูกหมากมีกล้ามเนื้อเรียบที่ควบคุมด้วยตัวรับแอลฟา-1 เมื่อกล้ามเนื้อนี้หดเกร็ง ทางเดินปัสสาวะจะแคบลง ยาแอลฟาบล็อกเกอร์เข้าไปปิดกั้นตัวรับดังกล่าว กล้ามเนื้อจึงคลายและทางออกเปิดกว้างขึ้น

ตัวรับแอลฟา-1 มีหลายชนิดย่อย ชนิด A พบหนาแน่นที่ต่อมลูกหมากและคอกระเพาะปัสสาวะ ส่วนชนิด B พบมากที่ผนังหลอดเลือดและคุมความดันโลหิต ยาที่เจาะจงชนิด A มากกว่าจึงคลายกล้ามเนื้อเฉพาะจุดโดยรบกวนความดันน้อย

เพราะออกฤทธิ์ที่กล้ามเนื้อโดยตรง ผลจึงมาเร็ว หลายคนปัสสาวะแรงขึ้นตั้งแต่ไม่กี่วันแรก และผลขึ้นสูงสุดราว 72 ชั่วโมงหลังเริ่มใช้

ตัวแปรสำคัญที่สุดในการเลือกคือความดันโลหิตของคุณเอง

• Urief (Silodosin) — เจาะจงต่อมลูกหมากมากที่สุดในกลุ่ม กระทบความดันน้อย เหมาะกับคนความดันปกติที่อยากเลี่ยงหน้ามืด แลกกับการหลั่งที่เปลี่ยนไปบ่อยกว่าตัวอื่น
• Cazosin (Doxazosin) — แบบไม่จำเพาะ ลดความดันโลหิตไปพร้อมกัน เหมาะกับคนที่มีความดันสูงร่วมและอยากคุมด้วยยาตัวเดียว
• Cardura XL (Doxazosin XL) — ออกฤทธิ์นาน กินวันละครั้ง ระดับยาสม่ำเสมอกว่า จึงเจอความดันตกช่วงแรกน้อยลง

สรุปง่าย ๆ: ความดันปกติและกลัวหน้ามืด เลือกชนิดเจาะจงต่อมลูกหมาก ถ้ามีความดันสูงอยู่แล้วให้ปรึกษาเรื่อง doxazosin ดูยาความดันทั้งหมดได้ที่หมวดยาความดันโลหิตสูง

ผลข้างเคียงส่วนใหญ่มาจากฤทธิ์คลายกล้ามเนื้อเรียบ ซึ่งเกิดกับหลอดเลือดด้วย

อาการที่พบบ่อยคือเวียนศีรษะและหน้ามืดเวลาลุกยืนเร็ว โดยเฉพาะสัปดาห์แรก และเจอมากกว่าในชนิดไม่จำเพาะ รองลงมาคือคัดจมูก อ่อนเพลีย และปวดศีรษะ

อีกอาการที่ควรรู้ล่วงหน้าคือการหลั่งเปลี่ยนไป น้ำอสุจิออกน้อยลงหรือไม่ออก พบบ่อยกว่าในชนิดเจาะจงต่อมลูกหมากสูง ไม่เป็นอันตรายและกลับปกติหลังหยุดยา แต่มีผลต่อการมีบุตรระหว่างใช้

ข้อควรระวังสำคัญที่สุดคือการผ่าตัดตา ยากลุ่มนี้สัมพันธ์กับภาวะม่านตาปลิ้นระหว่างผ่าตัด ผู้ที่จะผ่าต้อกระจกต้องแจ้งจักษุแพทย์ทุกครั้ง

อาการปัสสาวะผิดปกติในผู้ชายสูงวัยเกิดได้จากหลายสาเหตุ การประเมินก่อนเริ่มยาจึงไม่ใช่ขั้นตอนที่ข้ามได้

แพทย์มักซักประวัติและให้คะแนนความรุนแรงของอาการ ตรวจร่างกายรวมถึงคลำต่อมลูกหมาก ตรวจปัสสาวะเพื่อแยกการติดเชื้อและเลือดปน และอาจตรวจเลือดดูค่า PSA กับการทำงานของไต

เป้าหมายคือแยกภาวะอื่นที่อาการคล้ายกันออกไปก่อน ทั้งการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ นิ่ว กระเพาะปัสสาวะบีบตัวไวเกิน และมะเร็งต่อมลูกหมาก เพราะรักษาคนละแบบสิ้นเชิง หากมีแสบขัด ปัสสาวะขุ่น หรือมีไข้ร่วมด้วย ให้นึกถึงการติดเชื้อก่อน ดูยาที่ใช้ได้ที่หมวดยาแก้กระเพาะปัสสาวะอักเสบ

สั่งซื้อออนไลน์ได้ที่ Intimo Life เลือกจากรายการด้านบน จัดส่งทั่วประเทศไทยภายใน 1-3 วันทำการ บรรจุมิดชิด ไม่ระบุชื่อสินค้าบนกล่องพัสดุ

หากยังไม่แน่ใจว่าควรเริ่มจากตัวไหน หรือกำลังใช้ยาความดันหรือยาอื่นอยู่ ทักปรึกษาเภสัชกรของร้านก่อนสั่งซื้อได้ ไม่มีค่าใช้จ่าย