doxy-PEP กับ PEP และ PrEP ต่างกันยังไง?
- doxy-PEP เป็นยาปฏิชีวนะ doxycycline กินหลังมีเพศสัมพันธ์ เพื่อลดโอกาสติดซิฟิลิสและหนองในเทียม ไม่ป้องกัน HIV
- HIV PEP คือยาป้องกันเอชไอวีหลังสัมผัสเชื้อ ต้องเริ่มภายใน 72 ชั่วโมง และกินทุกวันนาน 28 วัน
- PrEP คือยาป้องกันเอชไอวีสำหรับผู้ที่ยังไม่ติดเชื้อ กินก่อนสัมผัสเชื้อ
- WHO สนับสนุนการกินแบบ 2-1-1 ตามเหตุการณ์สำหรับชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชาย แต่ CDC ไม่แนะนำ
- ผู้ใช้ PrEP อยู่ก็เป็นกลุ่มที่เข้าร่วมการศึกษา doxy-PEP ได้ แต่ให้แพทย์เป็นผู้พิจารณา
- ทั้งสามแบบ ไม่ใช่สิ่งทดแทนถุงยางอนามัย ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้
doxy-PEP กับ PEP และ PrEP ต่างกันยังไง
doxy-PEP ป้องกันโรคจากแบคทีเรียด้วยยาปฏิชีวนะหลังเสี่ยง ส่วน HIV PEP และ PrEP ป้องกันเอชไอวี โดย PEP กินหลังสัมผัสเชื้อ และ PrEP กินก่อนสัมผัสเชื้อ
ตัวอักษร P-E-P ในสองชื่อแรกมาจากคำเดียวกัน คือ post-exposure prophylaxis หรือการป้องกันหลังสัมผัสเชื้อ ต่างกันที่เชื้อที่ป้องกัน ส่วน PrEP คือ pre-exposure prophylaxis หรือการป้องกันก่อนสัมผัสเชื้อ ตารางนี้เทียบทั้งสามแบบ
| หัวข้อ | doxy-PEP | HIV PEP | HIV PrEP |
|---|---|---|---|
| ชนิดยา | ยาปฏิชีวนะ doxycycline | ยาต้านไวรัสเอชไอวี | ยาป้องกันเอชไอวีสำหรับผู้ที่ไม่ได้ติดเชื้อ |
| ป้องกันอะไร | ซิฟิลิส หนองในเทียม (หนองในผลไม่แน่นอน และแนวทางไทยไม่แนะนำ) ไม่ป้องกัน HIV | เอชไอวี | เอชไอวี |
| กินเมื่อไหร่ | หลังมีเพศสัมพันธ์ ภายใน 24 ชั่วโมง ไม่เกิน 72 ชั่วโมง | เริ่มภายใน 72 ชั่วโมงหลังอาจสัมผัสเชื้อเอชไอวี | ก่อนสัมผัสเชื้อ |
| กินนานแค่ไหน | ครั้งละ 200 มิลลิกรัม ไม่เกินหนึ่งครั้งใน 24 ชั่วโมง | ทุกวัน นาน 28 วัน | ทุกวันต่อเนื่อง หรือแบบ 2-1-1 ตามที่แพทย์พิจารณา |
| ใครใช้ | ชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชายและหญิงข้ามเพศ ตามดุลยพินิจของแพทย์ | ผู้ที่เพิ่งสัมผัสหรืออาจสัมผัสเชื้อเอชไอวี | ผู้ที่ไม่มี HIV แต่อาจสัมผัสเชื้อ |
doxy-PEP คืออะไร
doxy-PEP คือการกิน doxycycline 200 มิลลิกรัมหลังมีเพศสัมพันธ์ เพื่อลดโอกาสติดซิฟิลิสและหนองในเทียม ไม่ได้ป้องกันเอชไอวี เริม หรือโรคจากไวรัส (ข้อมูลจาก CDC)
แนวทางของกรมควบคุมโรคระบุกลุ่มชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชายและหญิงข้ามเพศ ให้ใช้ภายใต้การดูแลของแพทย์ และเป็นมาตรการเสริมจากถุงยางอนามัย รายละเอียดทั้งหมดอยู่ใน doxy-PEP คืออะไร
📖 อ่านเพิ่มเติม: อยากรู้วิธีกิน ผลที่ศึกษา และแนวทางของไทยแบบละเอียด อ่านบทความหลักที่นี่ doxy-PEP คืออะไร? ใครใช้ได้ กินยังไง
HIV PEP คืออะไร
HIV PEP คือยาป้องกันเอชไอวีที่ต้องเริ่มภายใน 72 ชั่วโมง (3 วัน) หลังอาจสัมผัสเชื้อเอชไอวี และกินทุกวันนาน 28 วัน (ข้อมูลจาก CDC)
- ใช้หลังเหตุการณ์ที่เพิ่งเกิดขึ้น เช่น ถุงยางแตกกับคู่ที่อาจมีเอชไอวี
- ยิ่งเริ่มเร็ว ยิ่งอยู่ในช่วงเวลาที่แนวทางกำหนด ถ้าเกิดเหตุแล้วควรรีบพบแพทย์
- ใช้ doxy-PEP แทน HIV PEP ไม่ได้ เพราะ doxy-PEP ไม่ป้องกัน HIV
การคุยเรื่อง HIV PEP และ PrEP เป็นส่วนหนึ่งของข้อมูลที่แนวทางไทยให้ผู้รับบริการ doxy-PEP ได้รับทราบ
PrEP คืออะไร
PrEP คือยาสำหรับผู้ที่ไม่ได้ติดเชื้อเอชไอวีแต่อาจสัมผัสเชื้อ โดยกินก่อนสัมผัสเชื้อ (ข้อมูลจาก CDC)
- แบบกินทุกวัน: เป็นรูปแบบหลักที่ CDC อธิบาย
- แบบ 2-1-1 (on-demand): 2 เม็ดก่อนมีเพศสัมพันธ์ 2-24 ชั่วโมง 1 เม็ดหลังจากนั้น 24 ชั่วโมง และอีก 1 เม็ดอีก 24 ชั่วโมงต่อมา เคยศึกษาในชายรักชายและรักสองเพศสำหรับเพศสัมพันธ์ทางทวารหนัก
- ความเห็นที่ต่างกัน: WHO สนับสนุนการกินตามเหตุการณ์สำหรับชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชาย แต่ CDC ไม่แนะนำ และไม่ได้รับอนุมัติจาก FDA สหรัฐฯ
วิธีไหนเหมาะกับใคร ให้แพทย์เป็นผู้ประเมิน อย่าเริ่มหรือเปลี่ยนวิธีกินเอง
ใช้ doxy-PEP ร่วมกับ PrEP ได้ไหม
ได้ แพทย์สามารถพิจารณาใช้ร่วมกันได้ การศึกษา doxy-PEP หลายฉบับรับผู้ที่ใช้ PrEP อยู่เข้าร่วม
- DoxyPEP มีผู้ใช้ PrEP 327 คนในกลุ่มศึกษา และ DoxyVac รับชายที่ใช้ PrEP 556 คน
- CDC ระบุว่า doxy-PEP เป็นตัวเสริมของถุงยางอนามัย การให้คำปรึกษา HIV PrEP และวัคซีน ไม่ใช่ตัวแทน
- ถ้าไม่ได้ใช้ PrEP ต้องตรวจ HIV ทุก 3-6 เดือนระหว่างใช้ doxy-PEP
ให้แจ้งแพทย์หรือเภสัชกรเสมอว่าใช้ยาอะไรอยู่ เพื่อตรวจสอบข้อห้ามและยาที่ต้องเว้นระยะ
📖 อ่านเพิ่มเติม: ถ้าคิดจะใช้ doxy-PEP ควรรู้ผลข้างเคียงและข้อห้ามใช้ก่อน doxy-PEP: ผลข้างเคียง และใครไม่ควรใช้
สถานการณ์ไหนใช้อะไร
เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นแล้วและความเสี่ยงของแต่ละคนเป็นตัวกำหนดว่าควรคุยเรื่องอะไรกับแพทย์ ตารางนี้เป็นภาพกว้าง ไม่ใช่คำแนะนำเฉพาะราย
| สถานการณ์ | เรื่องที่ควรคุยกับแพทย์ | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| ถุงยางแตกหรือหลุดกับคู่ที่อาจมีเอชไอวี | HIV PEP | ต้องเริ่มภายใน 72 ชั่วโมง รีบพบแพทย์ |
| ต้องการป้องกันเอชไอวีล่วงหน้า เพราะอาจสัมผัสเชื้อ | PrEP | ให้แพทย์เลือกกินทุกวันหรือแบบอื่น |
| ชายหรือหญิงข้ามเพศ ที่เคยติดซิฟิลิสหรือโรคจากแบคทีเรียหลายโรคในรอบ 1 ปี | doxy-PEP | แนวทางไทยและ CDC พูดถึงกลุ่มนี้ ให้ตัดสินใจร่วมกับแพทย์ |
| ใช้ PrEP อยู่แล้ว และมีความเสี่ยงโรคจากแบคทีเรีย | doxy-PEP ร่วมกับ PrEP | doxy-PEP ไม่ป้องกัน HIV จึงยังต้องมี PrEP หรือมาตรการอื่น |
| ผู้หญิงที่กังวลเรื่องโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ | ไม่แนะนำ doxy-PEP | แนวทางไทยไม่แนะนำในเพศหญิง ให้ถามแพทย์เรื่องถุงยางและการตรวจ |
| ผ่านไปเกิน 72 ชั่วโมงหลังมีเพศสัมพันธ์ | การตรวจ | แนวทางไม่ครอบคลุมช่วงนี้ ให้ปรึกษาแพทย์ |
ทำไมทั้งสามแบบไม่แทนถุงยางอนามัย
ทั้งสามแบบป้องกันโรคเฉพาะกลุ่ม ไม่ครอบคลุมทุกโรค ถุงยางอนามัยจึงยังเป็นมาตรการหลักตามแนวทางของกรมควบคุมโรค
- doxy-PEP ป้องกันบางโรคจากแบคทีเรีย แต่ไม่ป้องกัน HIV และเริม
- HIV PEP และ PrEP ป้องกันเอชไอวี
- CDC เรียก doxy-PEP ว่าตัวเสริมของถุงยาง การให้คำปรึกษา HIV PrEP และวัคซีน
- แนวทางไทยระบุว่า doxy-PEP เป็นเพียงมาตรการเสริมจากการใช้ถุงยางอนามัย
เลือกถุงยางได้ที่ คอลเลกชันถุงยางอนามัย หากไม่แน่ใจว่าแบบไหนเหมาะ ถามเภสัชกรได้
ปรึกษาเภสัชกร Intimo Life
ถ้าสับสนว่า doxy-PEP, PEP และ PrEP ต่างกันอย่างไร หรือใช้อยู่แล้วต้องระวังอะไร ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้
- เภสัชกร Intimo Life ช่วยตรวจข้อห้ามใช้ ยาที่ต้องเว้นระยะ และอธิบายผลข้างเคียงที่ควรรู้
- doxycycline เป็นยาปฏิชีวนะ ดูข้อมูลที่ คอลเลกชัน Doxycycline
- เรื่อง HIV PEP ที่ต้องเริ่มภายใน 72 ชั่วโมง ให้พบแพทย์โดยเร็ว
คำถามที่พบบ่อย
PEP ย่อมาจาก post-exposure prophylaxis คือการป้องกันหลังสัมผัสเชื้อ ส่วน PrEP ย่อมาจาก pre-exposure prophylaxis คือการป้องกันก่อนสัมผัสเชื้อ
คำที่ถูกคือ doxy-PEP เพราะกินหลังสัมผัสเชื้อ ส่วน PrEP เป็นยาป้องกันเอชไอวีที่กินก่อนสัมผัสเชื้อ สองคำนี้จึงคนละเรื่องกัน
ไม่ได้ doxy-PEP เป็นยาปฏิชีวนะที่ไม่ป้องกัน HIV (CDC) ถ้ามีความเสี่ยงต่อเอชไอวี ต้องพบแพทย์เพื่อพิจารณา HIV PEP ภายใน 72 ชั่วโมง
ไปพบแพทย์โดยเร็วและบอกว่ามีความเสี่ยงทั้งสองแบบ เพราะ HIV PEP ต้องเริ่มภายใน 72 ชั่วโมง ให้แพทย์เป็นผู้เลือกว่าควรใช้ยาและตรวจอะไรบ้าง
ไม่ทันที CDC ระบุว่าการป้องกันสูงสุดเกิดหลังกินทุกวันราว 7 วันสำหรับเพศสัมพันธ์ทางทวารหนักแบบรับ และราว 21 วันสำหรับเพศสัมพันธ์ทางช่องคลอดแบบรับและการใช้เข็มฉีดยา
ต้อง ถ้าไม่ได้ใช้ PrEP CDC แนะนำให้ตรวจ HIV ทุก 3-6 เดือนระหว่างใช้ doxy-PEP
แนวทางของไทยไม่แนะนำในเพศหญิง เพราะการศึกษาในเคนยาไม่พบว่าลดการติดโรคได้อย่างมีนัยสำคัญ ผู้หญิงที่กังวลควรปรึกษาแพทย์เรื่องถุงยางอนามัยและการตรวจ
WHO ประกาศคำแนะนำแรกเมื่อ 28 พฤษภาคม 2569 สำหรับชายที่มีเพศสัมพันธ์กับชายและหญิงข้ามเพศ มุ่งซิฟิลิสและหนองในเทียม และให้เฝ้าระวังเชื้อดื้อยา
⚠️ ข้อจำกัดความรับผิดชอบ
เนื้อหาในบทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้ทั่วไปเท่านั้น ไม่ได้มีเจตนาทดแทนคำแนะนำ การวินิจฉัย หรือการรักษาจากแพทย์หรือเภสัชกรผู้เชี่ยวชาญ หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับอาการหรือการใช้ยา ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ
แหล่งอ้างอิง
- CDC — Preventing STIs with Doxy PEP
- CDC — Clinical Guidelines on Doxycycline PEP for Bacterial STI Prevention, United States, 2024
- CDC — Preventing HIV with PEP
- CDC — Preventing HIV with PrEP
- WHO — What's the 2+1+1? Event-driven oral PrEP
- WHO — แนะนำ doxycycline PEP เป็นครั้งแรก (28 พ.ค. 2569)
- กรมควบคุมโรค — คำแนะนำการใช้ Doxy-PEP ฉบับที่ 1 (2567)
สินค้าที่เกี่ยวข้อง
ดูข้อมูลยา doxycycline และปรึกษาเภสัชกร Intimo Life ก่อนตัดสินใจใช้
Metronidazole ยารักษาช่องคลอดอักเสบ แก้ตกขาวผิดปกติยาแก้ตกขาว รักษาช่องคลอดอักเสบจากแบคทีเรีย
✓ มีสินค้า40.00 ฿(4฿/เม็ด)
Vilerm ยารักษาเริม แบบเม็ดทานยารักษาเริมแบบกิน ช่วยลดอาการและป้องกันการกลับเป็นซ้ำ
✓ มีสินค้าเริ่มต้น 55.00 ฿(11฿/เม็ด)สินค้าหมด
Firide ยาแก้ผมร่วง สัญชาติไทยยาปลูกผม Finasteride คุณภาพดี ราคาคุ้มค่าต่อกล่อง
สินค้าหมดเริ่มต้น 345.00 ฿(11.50฿/เม็ด)
Gofen ยาแก้ปวดท้องเมนส์ ออกฤทธิ์เร็วGofen ยาแก้ปวดประจำเดือน ปวดหัว ปวดกล้ามเนื้อ
✓ มีสินค้า120.00 ฿(12฿/เม็ด)
Annylyn ยาคุมฮอร์โมนรวม สำหรับผู้เริ่มต้นยาคุมแอนนี่ สูตรเรียบง่าย ใช้งานง่าย
✓ มีสินค้า118.00 ฿(4.21฿/เม็ด)
Sumigran ยาแก้ไมเกรน กลุ่ม Triptan ออกฤทธิ์เร็วยาแก้ไมเกรนที่ออกฤทธิ์จำเพาะ ไม่ระคายกระเพาะ
✓ มีสินค้า98.00 ฿(16.33฿/เม็ด)
Preme ยาคุมฮอร์โมนรวม สูตรอ่อนโยนสูตรอ่อนโยน ดูแลผิว ลดอาการบวมน้ำ
✓ มีสินค้า105.00 ฿(4.11฿/เม็ด)
Tofago ยาแก้ไมเกรน บรรเทาอาการเฉียบพลันยาไมเกรนบรรเทาอาการปวดหัวรุนแรงอย่างตรงจุด
✓ มีสินค้า40.00 ฿(4฿/เม็ด)
B-Ciprofloxacin ยาแก้กระเพาะปัสสาวะอักเสบ และกรวยไตอักเสบยาปฏิชีวนะออกฤทธิ์กว้าง รักษาปัสสาวะอักเสบได้ผลดี
✓ มีสินค้า49.00 ฿(4.9฿/เม็ด)
Tansy One ยาคุมฉุกเฉิน 1 เม็ดยาคุมฉุกเฉิน 1 เม็ด ครบโดส ไม่ต้องทานซ้ำ
✓ มีสินค้า80.00 ฿(80฿/เม็ด)
Enaril ยาความดัน กลุ่ม ACE inhibitorยาลดความดันกลุ่ม ACE inhibitor ดูแลหัวใจ
✓ มีสินค้าเริ่มต้น 150.00 ฿(1.5฿/เม็ด)
Nasonex ยาแก้แพ้แบบสเปรย์พ่นจมูกสปรย์พ่นจมูกแก้ภูมิแพ้อากาศ ไม่ง่วง ใช้ได้ทุกวัน
✓ มีสินค้าเริ่มต้น 549.00 ฿


