ยาปรับฮอร์โมนช่วยอะไร? ใช้เมื่อไหร่บ้าง

ฮอร์โมนไม่สมดุล คืออะไร? ทำไมถึงเกิดขึ้น

ฮอร์โมนเพศหญิงหลัก 2 ตัว คือ estrogen (เอสโตรเจน) และ progesterone (โปรเจสเตอโรน) ทำงานร่วมกันเพื่อควบคุมรอบเดือน การตกไข่ สุขภาพผิว อารมณ์ และระบบเผาผลาญ เมื่อฮอร์โมนเหล่านี้ผิดสมดุล ร่างกายจะส่งสัญญาณออกมาหลายรูปแบบ

สถิติที่น่าสนใจ:

• ผู้หญิงทั่วโลกประมาณ 10-13% มีภาวะ PCOS ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของฮอร์โมนไม่สมดุล และมากถึง 70% ไม่รู้ตัวว่าเป็น (WHO)
• ผู้หญิงที่มีสิวฮอร์โมนประมาณ 30-40% พบว่ามี PCOS ร่วมด้วย (PMC)
• สิวในผู้หญิงวัยผู้ใหญ่พบได้ 12-54% และพบมากกว่าผู้ชาย (PMC)

สัญญาณที่บอกว่าฮอร์โมนอาจไม่สมดุล

• ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ มาช้า มาเร็ว หรือขาดหายไป
• สิวขึ้นบริเวณคาง แนวกราม และคอ (สิวฮอร์โมน)
• หน้ามันผิดปกติ
• ขนดกขึ้นตามใบหน้าหรือลำตัว
• ผมร่วงบาง
• น้ำหนักขึ้นง่าย โดยเฉพาะรอบเอว
• อารมณ์แปรปรวน หงุดหงิดง่าย
• นอนไม่หลับ หรือร้อนวูบวาบ (ในวัยใกล้หมดประจำเดือน)

ยาปรับฮอร์โมนมีกี่กลุ่ม? แต่ละกลุ่มช่วยอะไร

ยาปรับฮอร์โมนเพศหญิงแบ่งออกเป็น 4 กลุ่มหลัก ตามกลไกการทำงานและข้อบ่งใช้

1. ยาคุมกำเนิดฮอร์โมนรวม (Combined Oral Contraceptives — COC)

เป็นกลุ่มที่ใช้มากที่สุดในการปรับฮอร์โมน มีทั้ง estrogen และ progestin ช่วยกดการตกไข่ ทำให้รอบเดือนสม่ำเสมอ และลดฮอร์โมนเพศชายที่ทำให้เกิดสิวและหน้ามัน

เหมาะกับ: ประจำเดือนไม่ปกติ, สิวฮอร์โมน, PCOS, ต้องการคุมกำเนิดไปด้วย

2. ยาคุมฮอร์โมนเดี่ยว (Progestin-Only)

มีเฉพาะ progestin ไม่มี estrogen เหมาะกับผู้ที่มีข้อห้ามใช้ estrogen เช่น ผู้ที่เป็นไมเกรนชนิดมีออร่า กำลังให้นมบุตร หรือมีความเสี่ยงลิ่มเลือด

เหมาะกับ: ผู้ที่ใช้ยาคุมฮอร์โมนรวมไม่ได้, ให้นมบุตร, มีความเสี่ยงลิ่มเลือด

3. ยาต้านฮอร์โมนเพศชาย (Anti-Androgens)

ใช้ในกรณีที่ฮอร์โมนเพศชาย (androgen) สูงผิดปกติ ทำให้เกิดสิวรุนแรง ขนดก หรือผมร่วง ตัวยาที่พบบ่อย ได้แก่ Spironolactone และ Cyproterone acetate (ซึ่งอยู่ในยาคุมบางยี่ห้อ เช่น Diane-35)

เหมาะกับ: สิวฮอร์โมนรุนแรงที่ยาคุมอย่างเดียวไม่พอ, PCOS ที่มีขนดกหรือผมร่วง

ข้อสำคัญ: ยากลุ่มนี้ ต้องใช้ร่วมกับการคุมกำเนิด เสมอ เพราะอาจทำให้ทารกเพศชายพัฒนาผิดปกติหากตั้งครรภ์

4. ฮอร์โมนทดแทน (Hormone Replacement Therapy — HRT)

ใช้ในผู้หญิงวัยใกล้หมดประจำเดือนหรือหมดประจำเดือนแล้ว เพื่อเสริม estrogen และ/หรือ progesterone ที่ร่างกายผลิตน้อยลง

เหมาะกับ: อาการร้อนวูบวาบ, ช่องคลอดแห้ง, ป้องกันกระดูกพรุน, นอนไม่หลับจากวัยทอง

รูปแบบ: เม็ดรับประทาน, แผ่นแปะผิวหนัง, เจลทา, ครีมทาช่องคลอด

สิ่งที่ต้องบอกแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเริ่มยา:

• ประวัติลิ่มเลือดอุดตัน (ตัวเองหรือครอบครัว)
• ไมเกรนชนิดมีออร่า
• โรคตับ
• สูบบุหรี่หรือไม่ และอายุเท่าไหร่
• กำลังตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร
• ยาอื่นที่ใช้อยู่

ข้อควรระวังและผลข้างเคียงที่ควรรู้

ผลข้างเคียงที่พบได้ (มักดีขึ้นใน 1-3 เดือนแรก)

• คลื่นไส้
• ปวดศีรษะ
• เจ็บคัดเต้านม
• อารมณ์แปรปรวน
• เลือดออกกะปริดกะปรอย

สัญญาณอันตรายที่ต้องพบแพทย์ทันที

• ปวดขาข้างเดียว บวมแดง ร้อน (อาจเป็นลิ่มเลือด)
• หายใจเหนื่อยหรือเจ็บหน้าอกทันที
• ปวดศีรษะรุนแรงผิดปกติ
• ตาพร่ามัวทันที

หยุดยาปรับฮอร์โมนแล้วจะเป็นยังไง?

• อาการอาจกลับมา — โดยเฉพาะสิวฮอร์โมนและประจำเดือนแปรปรวน หากสาเหตุเดิม (เช่น PCOS) ยังอยู่
• ไม่ส่งผลต่อการมีบุตรระยะยาว — ส่วนใหญ่สามารถตั้งครรภ์ได้หลังหยุดยา 1-3 เดือน
• ควรหยุดยาอย่างค่อยเป็นค่อยไป ตามคำแนะนำของแพทย์ ไม่ควรหยุดเอง

ทางเลือกอื่นนอกจากยา

สำหรับผู้ที่อาการไม่รุนแรง หรืออยากดูแลฮอร์โมนควบคู่กับการใช้ยา สามารถปรับไลฟ์สไตล์ได้ เช่น

• นอนให้เพียงพอ 7-9 ชั่วโมง — การนอนน้อยทำให้ cortisol สูง ส่งผลต่อฮอร์โมนเพศ
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ — ช่วยลดภาวะดื้ออินซูลินซึ่งเป็นตัวกระตุ้น PCOS
• ควบคุมน้ำหนัก — ลดน้ำหนักแค่ 5% ก็ช่วยให้อาการ PCOS ดีขึ้นได้ (Cleveland Clinic)
• ลดน้ำตาลและคาร์โบไฮเดรตขัดสี — ช่วยลดอินซูลินและฮอร์โมนเพศชาย
• จัดการความเครียด — โยคะ สมาธิ หรือกิจกรรมที่ช่วยผ่อนคลาย

คำเตือน: การปรับไลฟ์สไตล์ช่วยได้ แต่หากอาการรุนแรง ควรปรึกษาแพทย์เพื่อใช้ยาร่วมด้วย

สั่งซื้อยาปรับฮอร์โมนออนไลน์ได้ที่ Intimo Life

หากต้องการสั่งซื้อยาคุมกำเนิดหรือยาปรับฮอร์โมน สามารถสั่งซื้อออนไลน์ได้ที่ร้าน Intimo Life โดยสมัครสมาชิกและปรึกษาเภสัชกรของทางร้านก่อน เพื่อให้ได้ยาที่เหมาะกับร่างกายและความต้องการของแต่ละคนมากที่สุด จัดส่งเป็นความลับ ไม่ระบุชื่อสินค้าบนพัสดุ