กระเพาะปัสสาวะอักเสบ เมื่อไหร่ควรพบแพทย์?

กระเพาะปัสสาวะอักเสบคืออะไร

กระเพาะปัสสาวะอักเสบ เมื่อไหร่ควรพบแพทย์ เป็นคำถามที่พบบ่อย เพราะภาวะนี้ (cystitis) คือภาวะที่เยื่อบุกระเพาะปัสสาวะเกิดการอักเสบ ส่วนใหญ่เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรียที่ลุกลามเข้าสู่ทางเดินปัสสาวะส่วนล่าง จัดเป็นการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ (urinary tract infection หรือ UTI) ชนิดหนึ่งที่พบบ่อยที่สุด

พบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชายหลายเท่า เพราะท่อปัสสาวะของผู้หญิงสั้นกว่าและอยู่ใกล้ทวารหนัก ทำให้แบคทีเรียเข้าสู่กระเพาะปัสสาวะได้ง่ายกว่า ส่วนใหญ่อาการไม่รุนแรงและดีขึ้นได้หลังได้รับยาปฏิชีวนะที่เหมาะสม แต่ถ้าปล่อยไว้หรือไม่ได้รับการรักษา เชื้ออาจลุกลามขึ้นไปที่ไต ซึ่งเป็นภาวะที่รุนแรงกว่ามาก

📖 อ่านเพิ่มเติม: อยากรู้ว่าอะไรเป็นสาเหตุและปัจจัยเสี่ยงของกระเพาะปัสสาวะอักเสบ อ่านต่อได้ที่ กระเพาะปัสสาวะอักเสบ เกิดจากอะไร? สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง

อาการทั่วไปที่พบได้

อาการของกระเพาะปัสสาวะอักเสบมักเกิดขึ้นเร็วภายในไม่กี่ชั่วโมงถึงหนึ่งวัน และส่วนใหญ่จำกัดอยู่ที่ระบบทางเดินปัสสาวะส่วนล่าง:

• ปัสสาวะแสบขัด หรือรู้สึกแสบร้อนขณะปัสสาวะ
• ปวดปัสสาวะบ่อยกว่าปกติ แต่ออกมาทีละน้อย
• รู้สึกปวดถ่วงหรือไม่สบายบริเวณท้องน้อย
• ปัสสาวะขุ่น มีกลิ่นแรงกว่าปกติ
• รู้สึกปัสสาวะไม่สุด แม้เพิ่งเข้าห้องน้ำมา

อาการเหล่านี้มักไม่มีไข้หรือปวดหลังร่วมด้วย หากมีไข้หรือปวดหลังเกิดขึ้น อาจเป็นสัญญาณว่าการติดเชื้อลุกลามไปมากกว่าที่กระเพาะปัสสาวะแล้ว ควรอ่านหัวข้อสัญญาณอันตรายด้านล่าง

สัญญาณอันตรายที่ต้องพบแพทย์ทันที

อาการต่อไปนี้บ่งชี้ว่าการติดเชื้ออาจลุกลามไปมากกว่ากระเพาะปัสสาวะ ควรไปพบแพทย์ทันทีเมื่อมีอาการเหล่านี้ร่วมกับอาการปัสสาวะแสบขัด:

• มีไข้สูง หนาวสั่น — อาจบ่งชี้ว่าเชื้อลุกลามไปที่ไตแล้ว
• ปวดหลังหรือปวดบั้นเอวรุนแรง โดยเฉพาะข้างใดข้างหนึ่ง
• ปัสสาวะเป็นเลือด หรือปัสสาวะสีชมพู/สีน้ำล้างเนื้อ
• คลื่นไส้ อาเจียน ร่วมกับอาการปัสสาวะผิดปกติ
• ปวดท้องน้อยรุนแรงจนรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน
• สับสน ซึมลง หรือพฤติกรรมเปลี่ยนไปอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะในผู้สูงอายุ

หากมีอาการเหล่านี้ ไม่ควรรอดูอาการหรือซื้อยากินเอง เพราะการติดเชื้อที่ลุกลามไปไตต้องได้รับการวินิจฉัยและรักษาที่เหมาะสมโดยเร็ว

📖 อ่านเพิ่มเติม: อยากรู้เรื่องกระเพาะปัสสาวะอักเสบแบบครบทุกด้าน ทั้งอาการ สาเหตุ และวิธีรักษา อ่านต่อได้ที่ กระเพาะปัสสาวะอักเสบ อาการ สาเหตุ และวิธีรักษา

ดูแลตัวเองแล้วไม่ดีขึ้นใน 2-3 วัน ทำอย่างไร

อาการกระเพาะปัสสาวะอักเสบที่ไม่รุนแรงบางกรณีดีขึ้นได้เองเมื่อดื่มน้ำให้เพียงพอ ปัสสาวะบ่อยเพื่อขับเชื้อออก และไม่กลั้นปัสสาวะ แต่เพราะสาเหตุหลักคือแบคทีเรีย การรักษาให้หายส่วนใหญ่จึงต้องอาศัยยาปฏิชีวนะที่แพทย์หรือเภสัชกรพิจารณาให้เหมาะกับเชื้อ

ถ้าดูแลตัวเองแล้วอาการไม่ดีขึ้นภายใน 2-3 วัน หรือแย่ลง ควรไปพบแพทย์ เพื่อตรวจปัสสาวะและรับยาที่เหมาะสม การปล่อยให้ติดเชื้อค้างนานโดยไม่รักษาเพิ่มความเสี่ยงที่เชื้อจะลุกลามไปไต

กลุ่มที่ควรพบแพทย์เร็วกว่าปกติ

บางกลุ่มมีความเสี่ยงที่การติดเชื้อจะรุนแรงหรือลุกลามเร็วกว่าคนทั่วไป จึงควรพบแพทย์ทันทีที่มีอาการ ไม่ต้องรอดูอาการ 2-3 วันแบบกลุ่มความเสี่ยงต่ำ:

• หญิงตั้งครรภ์ — การติดเชื้อทางเดินปัสสาวะระหว่างตั้งครรภ์เพิ่มความเสี่ยงลุกลามไปไตและอาจกระทบต่อการตั้งครรภ์ได้มากกว่าคนทั่วไป
• ผู้ชาย — พบน้อยกว่าผู้หญิงมาก เมื่อเกิดขึ้นจึงควรตรวจหาสาเหตุอื่นร่วมด้วย เช่น ปัญหาต่อมลูกหมากหรือความผิดปกติของทางเดินปัสสาวะ
• เด็ก — อาจเป็นสัญญาณของความผิดปกติทางโครงสร้างของทางเดินปัสสาวะ ควรได้รับการตรวจโดยแพทย์
• ผู้ป่วยเบาหวาน — มีความเสี่ยงติดเชื้อรุนแรงและภาวะแทรกซ้อนสูงกว่า
• ผู้สูงอายุ — อาการอาจไม่ชัดเจนแบบทั่วไป บางครั้งแสดงออกเป็นความสับสนหรือซึมลงแทนอาการปัสสาวะแสบขัด
• ผู้ที่ใส่สายสวนปัสสาวะ หรือมีความผิดปกติของไตและทางเดินปัสสาวะอยู่เดิม

📖 อ่านเพิ่มเติม: อยากรู้รายละเอียดเรื่องกระเพาะปัสสาวะอักเสบในผู้หญิงโดยเฉพาะ อ่านต่อได้ที่ กระเพาะปัสสาวะอักเสบในผู้หญิง สิ่งที่ต้องรู้

ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นถ้าไม่รักษา

กระเพาะปัสสาวะอักเสบส่วนใหญ่รักษาให้ดีขึ้นได้ไม่ยากเมื่อได้รับยาที่เหมาะสมตั้งแต่เนิ่น ๆ แต่ถ้าปล่อยไว้โดยไม่รักษาหรือรักษาไม่ครบ อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงขึ้นได้:

• กรวยไตอักเสบ (kidney infection) — เชื้อลุกลามจากกระเพาะปัสสาวะขึ้นไปตามท่อไตจนถึงไต ทำให้มีไข้สูง ปวดหลังรุนแรง และต้องรักษาด้วยยาปฏิชีวนะที่แรงขึ้นหรือนอนโรงพยาบาลในบางราย
• การติดเชื้อในกระแสเลือด (sepsis) — พบได้น้อยแต่รุนแรงถึงชีวิต มักเกิดในกลุ่มเสี่ยงสูงที่ไม่ได้รับการรักษาทันเวลา
• การติดเชื้อซ้ำบ่อยจนกระทบคุณภาพชีวิต หรือกลายเป็นการอักเสบเรื้อรัง

นี่คือเหตุผลที่การพบแพทย์เร็วเมื่อมีสัญญาณอันตรายจึงสำคัญ — ยิ่งรักษาเร็ว ยิ่งลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนเหล่านี้

ไปพบแพทย์แล้วจะเจอกับอะไรบ้าง

โดยทั่วไปแพทย์จะซักประวัติอาการ ตรวจร่างกายเบื้องต้น เช่น กดตรวจท้องน้อยและบั้นเอว และมักให้ตรวจปัสสาวะด้วยแถบทดสอบ (dipstick) เพื่อดูเม็ดเลือดขาวและไนไตรต์ที่บ่งชี้การติดเชื้อ ในบางกรณีอาจส่งปัสสาวะเพาะเชื้อ (urine culture) เพื่อหาชนิดแบคทีเรียที่แน่ชัด โดยเฉพาะถ้าเป็นซ้ำหรืออยู่ในกลุ่มเสี่ยง

เมื่อยืนยันว่าติดเชื้อแบคทีเรีย แพทย์จะสั่งยาปฏิชีวนะที่เหมาะกับความรุนแรงและประวัติแพ้ยาของแต่ละคน หากเป็นซ้ำบ่อยหรือมีอาการซับซ้อน แพทย์อาจส่งตรวจเพิ่มเติม เช่น อัลตราซาวด์ทางเดินปัสสาวะ เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง

📖 อ่านเพิ่มเติม: อยากรู้ว่ายาปฏิชีวนะตัวไหนใช้รักษากระเพาะปัสสาวะอักเสบได้ผลดี อ่านต่อได้ที่ รักษากระเพาะปัสสาวะอักเสบ ด้วยยาปฏิชีวนะตัวไหนดี?

วิธีลดโอกาสเป็นซ้ำ

แม้ป้องกันไม่ให้เกิดขึ้นเลยไม่ได้ 100% แต่พฤติกรรมต่อไปนี้ช่วยลดโอกาสติดเชื้อซ้ำได้:

• ดื่มน้ำให้เพียงพอตลอดวัน เพื่อช่วยขับแบคทีเรียออกจากทางเดินปัสสาวะ
• ปัสสาวะทันทีที่รู้สึกปวด ไม่กลั้นปัสสาวะเป็นเวลานาน
• ปัสสาวะหลังมีเพศสัมพันธ์ เพื่อช่วยชะล้างแบคทีเรียที่อาจเข้าไปในท่อปัสสาวะ
• เช็ดทำความสะอาดจากด้านหน้าไปด้านหลังหลังเข้าห้องน้ำ (สำหรับผู้หญิง)
• หลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์ที่มีน้ำหอมหรือสารระคายเคืองบริเวณอวัยวะเพศ

ถ้าเป็นซ้ำมากกว่า 2 ครั้งในรอบ 6 เดือน ควรปรึกษาแพทย์เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริงและวางแผนป้องกันระยะยาว แทนที่จะซื้อยากินเองซ้ำ ๆ ทุกครั้งที่มีอาการ

ปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ได้จากที่ไหน

เพราะกระเพาะปัสสาวะอักเสบเกิดจากเชื้อแบคทีเรียหลายชนิด การเลือกยาปฏิชีวนะที่เหมาะสมจึงควรผ่านการประเมินโดยแพทย์หรือเภสัชกร ไม่แนะนำให้ซื้อยาปฏิชีวนะกินเองโดยไม่ทราบชนิดเชื้อ เพราะอาจได้ผลไม่เต็มที่และเพิ่มความเสี่ยงเชื้อดื้อยา

ถ้าไม่แน่ใจว่าอาการที่เป็นอยู่ควรไปพบแพทย์เลยหรือดูแลตัวเองก่อนได้ ปรึกษาเภสัชกรของ Intimo Life ได้ก่อนตัดสินใจ เพื่อประเมินความรุนแรงเบื้องต้น ดูตัวเลือกการดูแลกระเพาะปัสสาวะอักเสบเพิ่มเติมได้ที่ หมวดกระเพาะปัสสาวะอักเสบ