กล้ามเนื้ออักเสบ กี่วันหาย? ระยะเวลาฟื้นตัวและวิธีดูแล

กล้ามเนื้ออักเสบ กี่วันหาย? แบ่งตามความรุนแรง

คำถามที่คนค้นหามากที่สุดเรื่องหนึ่งคือ "กล้ามเนื้ออักเสบ กี่วันหาย?" คำตอบสั้น ๆ คือ — ขึ้นอยู่กับความรุนแรง ของอาการ

อาการปวดเมื่อยกล้ามเนื้อจากการออกกำลังกายหนักหรือใช้งานกล้ามเนื้อมากเกินไป (Delayed Onset Muscle Soreness หรือ DOMS) มักหายได้เองภายใน 24-72 ชั่วโมง โดยไม่ต้องใช้ยา แค่พักผ่อนให้เพียงพอก็เพียงพอแล้ว

แต่ถ้าเป็นกล้ามเนื้ออักเสบจากการบาดเจ็บ เช่น กล้ามเนื้อฉีกเล็กน้อย (Grade I Strain) อาจใช้เวลา 1-3 สัปดาห์ ส่วนกล้ามเนื้อฉีกปานกลาง (Grade II) อาจนานถึง 3-6 สัปดาห์ และกรณีรุนแรงที่กล้ามเนื้อฉีกขาดสมบูรณ์ (Grade III) อาจต้องใช้เวลา หลายเดือน และอาจต้องผ่าตัด

ปัจจัยที่มีผลต่อระยะเวลาการหาย

ไม่ใช่ทุกคนที่กล้ามเนื้ออักเสบจะหายในเวลาเท่ากัน ปัจจัยหลัก ๆ ที่มีผลต่อระยะเวลาฟื้นตัว ได้แก่

อายุและสุขภาพพื้นฐาน

คนอายุน้อยมักฟื้นตัวเร็วกว่าเพราะร่างกายซ่อมแซมเนื้อเยื่อได้ดี ในขณะที่ผู้สูงอายุหรือคนที่มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน โรคหลอดเลือด อาจใช้เวลานานกว่าปกติ เนื่องจากการไหลเวียนเลือดและกระบวนการซ่อมแซมเนื้อเยื่อทำงานได้ช้าลง

ตำแหน่งที่อักเสบ

กล้ามเนื้อที่มีเลือดไปเลี้ยงมาก เช่น ต้นขา น่อง มักหายเร็วกว่ากล้ามเนื้อที่เลือดไปเลี้ยงน้อย เช่น เอ็นร้อยหวาย หรือบริเวณหลังส่วนล่าง

การดูแลตัวเองในช่วงแรก

การปฐมพยาบาลที่ถูกต้องตั้งแต่เริ่มมีอาการ เช่น การประคบเย็นใน 48-72 ชั่วโมงแรก การพักการใช้งานกล้ามเนื้อ และการใช้ยาแก้อักเสบอย่างเหมาะสม ช่วยลดระยะเวลาฟื้นตัวได้อย่างมาก ในทางกลับกัน ถ้าฝืนใช้งานกล้ามเนื้อต่อไปโดยไม่พัก อาจทำให้อาการลุกลามและใช้เวลาหายนานขึ้น

การใช้ยาและการรักษา

การใช้ยาแก้อักเสบ เช่น Gofen (โกเฟน) ซึ่งเป็นยาในกลุ่ม NSAIDs ช่วยลดการอักเสบและบรรเทาปวดได้ ทำให้ฟื้นตัวได้เร็วขึ้น ส่วนกรณีที่มีอาการเกร็งตัวของกล้ามเนื้อร่วมด้วย ยาคลายกล้ามเนื้ออย่าง Myonal (มัยโอนัล) หรือ Mydocalm (มายโดคาล์ม) ก็ช่วยให้กล้ามเนื้อคลายตัวและลดอาการปวดได้

ระยะเวลาฟื้นตัวแบ่งตามตำแหน่งที่อักเสบ

แต่ละตำแหน่งของร่างกายมีระยะเวลาฟื้นตัวไม่เท่ากัน เพราะปริมาณเลือดที่ไปเลี้ยง ขนาดของกล้ามเนื้อ และความถี่ในการใช้งานแตกต่างกัน

กล้ามเนื้อคอ บ่า ไหล่

เป็นตำแหน่งที่พบบ่อยมากในคนทำงานออฟฟิศ นั่งหน้าจอนาน ๆ อาการปวดตึงคอ บ่า ไหล่ จากท่าทางที่ไม่ถูกต้อง มักหายใน 3-7 วัน ถ้าปรับท่าทางและพักผ่อนเพียงพอ แต่ถ้าเป็นเรื้อรังจากออฟฟิศซินโดรม อาจต้องใช้เวลานานกว่านั้นและอาจต้องใช้ยาคลายกล้ามเนื้อร่วมด้วย

กล้ามเนื้อหลัง

กล้ามเนื้อหลังอักเสบจากการยกของหนักหรือท่าทางผิด อาการเฉียบพลันมักหายใน 1-2 สัปดาห์ แต่ถ้าเป็นอาการปวดหลังเรื้อรัง อาจใช้เวลานานกว่า 6 สัปดาห์ ข้อมูลจาก NHS ระบุว่าอาการปวดหลังส่วนใหญ่ดีขึ้นภายใน 4-6 สัปดาห์

กล้ามเนื้อขา น่อง ต้นขา

กล้ามเนื้อขาอักเสบจากการออกกำลังกายหรือเล่นกีฬา มักหายใน 3-14 วัน สำหรับอาการเล็กน้อยถึงปานกลาง กล้ามเนื้อมัดใหญ่อย่างต้นขามีเลือดไปเลี้ยงดี จึงฟื้นตัวได้ค่อนข้างเร็ว

กล้ามเนื้อแขนและข้อมือ

อาการปวดกล้ามเนื้อแขนจากการใช้งานซ้ำ ๆ เช่น พิมพ์งาน ยกของ มักหายใน 5-10 วัน แต่ถ้าเป็นการอักเสบของเอ็น (Tendinitis) อาจใช้เวลานานกว่า 2-3 สัปดาห์

วิธีดูแลตัวเองให้กล้ามเนื้ออักเสบหายเร็วขึ้น

การดูแลตัวเองอย่างถูกวิธีช่วยให้กล้ามเนื้ออักเสบหายเร็วขึ้นได้อย่างมาก ข้อมูลจาก Mayo Clinic แนะนำแนวทางดังนี้

48-72 ชั่วโมงแรก — หลัก RICE

• Rest (พัก) — หยุดใช้งานกล้ามเนื้อที่อักเสบ หลีกเลี่ยงกิจกรรมที่ทำให้ปวดมากขึ้น
• Ice (ประคบเย็น) — ประคบน้ำแข็งครั้งละ 15-20 นาที ทุก 2-3 ชั่วโมง ช่วยลดบวมและอักเสบ
• Compression (กดรัด) — ใช้ผ้ายืดพันบริเวณที่บวม ช่วยลดอาการบวม
• Elevation (ยกสูง) — ยกส่วนที่อักเสบให้สูงกว่าระดับหัวใจ ช่วยลดบวม

หลัง 72 ชั่วโมง — เริ่มขยับเบา ๆ

หลังจาก 72 ชั่วโมงแรกผ่านไป สามารถเปลี่ยนมาประคบอุ่นเพื่อเพิ่มการไหลเวียนเลือด และเริ่มขยับร่างกายเบา ๆ เช่น ยืดกล้ามเนื้อเบา ๆ เดินช้า ๆ เพื่อป้องกันไม่ให้กล้ามเนื้อแข็งตัว

โภชนาการที่ช่วยฟื้นตัว

• โปรตีน — ช่วยซ่อมแซมเนื้อเยื่อกล้ามเนื้อ ควรได้รับอย่างน้อย 1.2-1.6 กรัมต่อน้ำหนักตัว 1 กิโลกรัมต่อวัน
• วิตามิน C — ช่วยสร้างคอลลาเจนซึ่งเป็นส่วนประกอบสำคัญของเนื้อเยื่อ
• น้ำ — ดื่มน้ำให้เพียงพอ ภาวะขาดน้ำทำให้กล้ามเนื้อฟื้นตัวช้าลง
• อาหารต้านการอักเสบ — ปลาที่มีโอเมก้า 3 ผักผลไม้ที่มีสารต้านอนุมูลอิสระ

ยาที่ช่วยบรรเทาอาการกล้ามเนื้ออักเสบ

ในกรณีที่อาการปวดรบกวนการใช้ชีวิตประจำวัน การใช้ยาอย่างเหมาะสมช่วยให้ฟื้นตัวได้เร็วขึ้น

ยาแก้อักเสบ (NSAIDs)

ยาในกลุ่ม NSAIDs เช่น Ibuprofen ช่วยลดการอักเสบและบรรเทาปวดได้ดี Gofen (โกเฟน) เป็นยา Ibuprofen ที่ช่วยลดอาการปวดและอักเสบของกล้ามเนื้อ ควรรับประทานหลังอาหารทันทีเพื่อลดการระคายเคืองกระเพาะ

ยาคลายกล้ามเนื้อ

เมื่อกล้ามเนื้อเกร็งตัวร่วมกับอาการอักเสบ ยาคลายกล้ามเนื้อช่วยให้กล้ามเนื้อคลายตัวและลดอาการปวดได้ ตัวเลือกที่มีในประเทศไทย ได้แก่

• Myonal (มัยโอนัล) — ตัวยา Eperisone ออกฤทธิ์คลายกล้ามเนื้อและเพิ่มการไหลเวียนเลือด ข้อดีคือทำให้ง่วงซึมน้อยกว่ายาคลายกล้ามเนื้อรุ่นเก่า เหมาะกับคนที่ต้องทำงานระหว่างวัน
• Mydocalm (มายโดคาล์ม) — ตัวยา Tolperisone ออกฤทธิ์คลายกล้ามเนื้อผ่านระบบประสาทส่วนกลาง ง่วงซึมน้อยเช่นกัน
• Biocalm (ไบโอคาล์ม) — ตัวยา Tolperisone เช่นเดียวกับ Mydocalm ผลิตโดย Biolab ประเทศไทย
• Norgesic (นอร์จีสิค) — สูตรผสม Orphenadrine + Paracetamol คลายกล้ามเนื้อพร้อมบรรเทาปวดในเม็ดเดียว ออกฤทธิ์เร็ว เหมาะกับคนที่ต้องการบรรเทาอาการปวดและเกร็งพร้อมกัน

สัญญาณที่ควรพบแพทย์ ไม่ควรรอให้หายเอง

แม้กล้ามเนื้ออักเสบส่วนใหญ่จะหายได้เอง แต่มีบางกรณีที่ไม่ควรรอ ข้อมูลจาก NHS แนะนำให้พบแพทย์ทันทีหาก

• อาการปวดไม่ดีขึ้นหลังจากดูแลตัวเอง 2 สัปดาห์
• อาการปวดรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ แม้จะพักผ่อนแล้ว
• มีอาการบวม แดง ร้อน ที่ไม่ลดลง
• มีไข้ร่วมกับอาการปวดกล้ามเนื้อ
• กล้ามเนื้ออ่อนแรง ยกแขนขาไม่ขึ้น
• มีอาการชา หรือรู้สึกเหมือนเข็มทิ่ม
• ปวดหลังจากได้รับบาดเจ็บรุนแรง เช่น ตกจากที่สูง อุบัติเหตุ

อาการเหล่านี้อาจบ่งบอกถึงภาวะที่รุนแรงกว่ากล้ามเนื้ออักเสบทั่วไป เช่น กล้ามเนื้อฉีกขาดรุนแรง การติดเชื้อ หรือโรคภูมิคุ้มกันทำลายตนเอง