กระเพาะปัสสาวะอักเสบในผู้หญิงกับผู้ชาย ต่างกันยังไง?
- ผู้หญิงเป็นบ่อยกว่าผู้ชายมาก เพราะท่อปัสสาวะสั้นกว่าและอยู่ใกล้ทวารหนัก
- ผู้หญิงประมาณครึ่งหนึ่งเป็นอย่างน้อยหนึ่งครั้งในชีวิต ผู้ชายพบน้อยกว่ามาก
- อาการหลักเหมือนกัน: ปวดแสบขณะปัสสาวะ ปัสสาวะบ่อย/กะทันหัน ปัสสาวะขุ่นหรือมีกลิ่นแรง
- ผู้ชายอาจมีอาการปวดร้าวที่องคชาตหรือฝีเย็บเพิ่มเติม
- ปัจจัยเสี่ยงต่างกัน: ผู้หญิง = เพศสัมพันธ์/การคุมกำเนิด/วัยหมดประจำเดือน · ผู้ชาย = ต่อมลูกหมากโต/ท่อปัสสาวะตีบ/นิ่ว
- การรักษาต่างกัน: ผู้หญิงมักได้ยา 1-5 วัน ผู้ชายมักได้ยานาน 7-14 วัน
- ผู้ชายที่สงสัยว่าเป็น ควรพบแพทย์เสมอ แม้เป็นครั้งแรก
- กระเพาะปัสสาวะอักเสบคืออะไร
- ทำไมผู้หญิงเป็นกระเพาะปัสสาวะอักเสบบ่อยกว่าผู้ชาย
- อาการในผู้หญิงและผู้ชาย เหมือนหรือต่างกัน
- ปัจจัยเสี่ยงที่พบมากในผู้หญิง
- ปัจจัยเสี่ยงที่พบมากในผู้ชาย
- เปรียบเทียบผู้หญิงกับผู้ชาย ต่างกันตรงไหนบ้าง
- การรักษาต่างกันอย่างไรระหว่างผู้หญิงและผู้ชาย
- เมื่อไหร่ควรพบแพทย์
- วิธีลดความเสี่ยงไม่ให้เป็นซ้ำ
- ซื้อยารักษากระเพาะปัสสาวะอักเสบได้ที่ไหน
- คำถามที่พบบ่อย
กระเพาะปัสสาวะอักเสบคืออะไร
หลายคนสงสัยว่ากระเพาะปัสสาวะอักเสบ ผู้ชาย อาการ เป็นแบบไหน กระเพาะปัสสาวะอักเสบ (cystitis) คือภาวะที่กระเพาะปัสสาวะเกิดการอักเสบ ส่วนใหญ่เกิดจากเชื้อแบคทีเรีย โดยเฉพาะ E. coli ที่มาจากลำไส้ ปนเปื้อนเข้าสู่ท่อปัสสาวะแล้วไต่ระดับขึ้นไปยังกระเพาะปัสสาวะ จัดเป็นการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะส่วนล่างที่พบบ่อยที่สุด และเป็นหนึ่งในการติดเชื้อแบคทีเรียที่พบบ่อยที่สุดในผู้หญิง
ผู้ชายก็เป็นกระเพาะปัสสาวะอักเสบได้เช่นกัน เพียงแต่พบน้อยกว่ามาก บทความนี้เปรียบเทียบให้เห็นชัดว่าทั้งสองเพศต่างกันตรงไหนบ้าง ทั้งสาเหตุ อาการ และการรักษา
ทำไมผู้หญิงเป็นกระเพาะปัสสาวะอักเสบบ่อยกว่าผู้ชาย
เหตุผลหลักคือกายวิภาคของท่อปัสสาวะ ท่อปัสสาวะของผู้หญิงสั้นกว่าผู้ชายมากและอยู่ใกล้กับทวารหนักซึ่งเป็นแหล่งเชื้อแบคทีเรียอย่าง E. coli เชื้อจึงเดินทางเข้าสู่กระเพาะปัสสาวะได้ง่ายและเร็วกว่า ขณะที่ท่อปัสสาวะของผู้ชายยาวกว่ามาก เชื้อจึงต้องเดินทางไกลกว่าจะไปถึงกระเพาะปัสสาวะ
ด้วยเหตุนี้ผู้หญิงประมาณครึ่งหนึ่งจะเป็นกระเพาะปัสสาวะอักเสบอย่างน้อยหนึ่งครั้งในชีวิต ขณะที่พบในผู้ชายน้อยกว่ามาก โดยเฉพาะก่อนวัยสูงอายุ
📖 อ่านเพิ่มเติม: อยากรู้รายละเอียดสาเหตุและปัจจัยเสี่ยงทั้งหมด อ่านต่อได้ที่ กระเพาะปัสสาวะอักเสบ เกิดจากอะไร? สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง
อาการในผู้หญิงและผู้ชาย เหมือนหรือต่างกัน
อาการหลักเหมือนกันในทั้งสองเพศ ได้แก่
- ปวดแสบขณะปัสสาวะ
- ปัสสาวะบ่อยขึ้นหรือปวดปัสสาวะกะทันหัน
- ปัสสาวะขุ่นหรือมีกลิ่นแรง
- ปวดหน่วงหรือปวดบีบบริเวณท้องน้อยหรือหลังส่วนล่าง
- บางครั้งมีเลือดปนในปัสสาวะ
ผู้ชายอาจมีอาการปวดร้าวไปที่องคชาตหรือบริเวณฝีเย็บร่วมด้วย ซึ่งเป็นอาการที่ผู้หญิงไม่ค่อยพบ หากมีไข้สูง หนาวสั่น หรือปวดหลัง/ปวดสีข้างร่วมด้วยไม่ว่าเพศใด อาจเป็นสัญญาณว่าการติดเชื้อลามขึ้นไปที่ไต ควรพบแพทย์โดยเร็ว
ปัจจัยเสี่ยงที่พบมากในผู้หญิง
ปัจจัยเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับผู้หญิงโดยเฉพาะ ได้แก่
- การมีเพศสัมพันธ์ — แรงเสียดสีช่วยพาเชื้อเข้าสู่ท่อปัสสาวะ
- การใช้ไดอะแฟรมหรือสารฆ่าอสุจิคุมกำเนิด
- การตั้งครรภ์
- วัยหมดประจำเดือน — ระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนที่ลดลงทำให้เยื่อบุท่อปัสสาวะบางลงและติดเชื้อง่ายขึ้น
- การเช็ดทำความสะอาดจากหลังไปหน้าหลังขับถ่าย
ปัจจัยเสี่ยงที่พบมากในผู้ชาย
ในผู้ชาย ปัจจัยเสี่ยงหลักมักเกี่ยวกับสิ่งที่ทำให้ปัสสาวะค้างอยู่ในกระเพาะปัสสาวะ เช่น
- ต่อมลูกหมากโต
- ท่อปัสสาวะตีบ
- นิ่วในไตที่กีดขวางทางเดินปัสสาวะ
ปัสสาวะที่ค้างอยู่นานเปิดโอกาสให้เชื้อแบคทีเรียเพิ่มจำนวน ปัจจัยเสี่ยงอื่นที่พบได้ทั้งสองเพศคือการใส่สายสวนปัสสาวะ เบาหวาน และภาวะที่ต้องนอนติดเตียงเป็นเวลานาน เนื่องจากกระเพาะปัสสาวะอักเสบในผู้ชายพบได้น้อยกว่ามาก การเป็นครั้งแรกจึงมักถูกมองว่ามีสาเหตุอื่นแฝงอยู่ที่ควรตรวจหาเพิ่มเติม
เปรียบเทียบผู้หญิงกับผู้ชาย ต่างกันตรงไหนบ้าง
สรุปความต่างสำคัญระหว่างผู้หญิงกับผู้ชายไว้ในตารางเดียว:
| หัวข้อ | ผู้หญิง | ผู้ชาย |
|---|---|---|
| ท่อปัสสาวะ | สั้น (ประมาณ 4 ซม.) อยู่ใกล้ทวารหนัก | ยาวกว่ามาก (ประมาณ 20 ซม.) |
| ความถี่ที่พบ | พบบ่อย ราวครึ่งหนึ่งเป็นอย่างน้อย 1 ครั้งในชีวิต | พบน้อยกว่ามาก |
| ปัจจัยเสี่ยงหลัก | เพศสัมพันธ์ การคุมกำเนิดบางชนิด วัยหมดประจำเดือน | ต่อมลูกหมากโต ท่อปัสสาวะตีบ นิ่ว |
| อาการที่อาจเพิ่มมา | ไม่ค่อยมีอาการเฉพาะเพิ่มเติม | อาจปวดร้าวที่องคชาตหรือฝีเย็บ |
| ระยะเวลายาปฏิชีวนะโดยทั่วไป | ประมาณ 1-5 วัน | ประมาณ 7-14 วัน |
| ครั้งแรกควรทำอย่างไร | ปรึกษาเภสัชกรได้ก่อน หากไม่มีภาวะแทรกซ้อน | ควรพบแพทย์เสมอ แม้เป็นครั้งแรก |
การรักษาต่างกันอย่างไรระหว่างผู้หญิงและผู้ชาย
หลักการรักษาเหมือนกันคือการใช้ยาปฏิชีวนะเพื่อกำจัดเชื้อแบคทีเรีย แต่ระยะเวลาต่างกันตามความซับซ้อนของแต่ละเพศ ในผู้หญิงที่ไม่มีภาวะแทรกซ้อน มักได้รับยาปฏิชีวนะระยะสั้นประมาณ 1-5 วัน ส่วนในผู้ชาย เนื่องจากมักมีสาเหตุอื่นร่วมด้วย เช่น ต่อมลูกหมากโต จึงมักได้รับยานานกว่า ประมาณ 7-14 วัน และอาจต้องตรวจเพิ่มเติมเพื่อหาสาเหตุที่แท้จริง
ไม่ว่าเพศใดก็ตาม ควรกินยาปฏิชีวนะให้ครบตามที่ได้รับแม้จะรู้สึกดีขึ้นแล้ว เพื่อลดความเสี่ยงเชื้อดื้อยาและการกลับมาเป็นซ้ำ หากเป็นซ้ำหลายครั้ง (2 ครั้งใน 6 เดือน หรือ 3 ครั้งใน 12 เดือน) ควรพบแพทย์เพื่อพิจารณาแนวทางป้องกันระยะยาว เช่น ยาปฏิชีวนะขนาดต่ำต่อเนื่อง
📖 อ่านเพิ่มเติม: เทียบยาปฏิชีวนะที่ใช้รักษาได้ที่ รักษากระเพาะปัสสาวะอักเสบ ยาปฏิชีวนะตัวไหนได้ผล?
เมื่อไหร่ควรพบแพทย์
ผู้หญิงอายุ 16-64 ปีที่ไม่ได้ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตร และมีอาการทั่วไปโดยไม่มีไข้สูงหรือปวดหลัง มักปรึกษาเภสัชกรเพื่อรับยาได้ก่อน แต่ผู้ชายที่สงสัยว่าเป็นกระเพาะปัสสาวะอักเสบควรพบแพทย์เสมอ แม้เป็นครั้งแรก เพราะมีโอกาสสูงกว่าที่จะมีสาเหตุอื่นแฝงอยู่
นอกจากนี้ทุกคนควรพบแพทย์ทันทีเมื่อมีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย:
- ไข้สูงหรือหนาวสั่น
- ปวดหลังหรือปวดสีข้าง
- สับสนหรือซึมลง (พบบ่อยในผู้สูงอายุ)
- อาการไม่ดีขึ้นภายใน 48 ชั่วโมงหลังเริ่มยา
- เป็นซ้ำบ่อย ตั้งครรภ์ เป็นเบาหวาน หรือใส่สายสวนปัสสาวะอยู่
📖 อ่านเพิ่มเติม: อยากรู้รายละเอียดว่าแบบไหนต้องพบแพทย์ อ่านต่อได้ที่ กระเพาะปัสสาวะอักเสบ เมื่อไหร่ควรพบแพทย์?
วิธีลดความเสี่ยงไม่ให้เป็นซ้ำ
สิ่งที่ช่วยลดความเสี่ยงได้ในทุกเพศ ได้แก่ ดื่มน้ำให้เพียงพอเพื่อให้ได้ปัสสาวะสม่ำเสมอ ไม่กลั้นปัสสาวะ ปัสสาวะให้สุดทุกครั้ง และปัสสาวะหลังมีเพศสัมพันธ์ไม่นาน
สำหรับผู้หญิง ควรเช็ดทำความสะอาดจากหน้าไปหลังเสมอ รักษาบริเวณอวัยวะเพศให้สะอาดและแห้ง หลีกเลี่ยงสบู่ที่มีน้ำหอมแรง กางเกงชั้นในรัดแน่น และการใช้สารฆ่าอสุจิหากเป็นซ้ำบ่อย
บางคนพบว่าการกิน D-mannose หรือแครนเบอร์รี อาจช่วยลดการเป็นซ้ำได้บ้าง แต่ผลิตภัณฑ์เหล่านี้มักมีน้ำตาลสูงและอาจตีกับยาบางชนิด เช่น วาร์ฟาริน จึงควรปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้ต่อเนื่อง
📖 อ่านเพิ่มเติม: เจาะลึกวิธีป้องกันไม่ให้เป็นซ้ำได้ที่ วิธีป้องกันกระเพาะปัสสาวะอักเสบ ไม่ให้เป็นซ้ำ
ซื้อยารักษากระเพาะปัสสาวะอักเสบได้ที่ไหน
กระเพาะปัสสาวะอักเสบส่วนใหญ่รักษาด้วยยาปฏิชีวนะที่ต้องได้รับคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ ไม่ใช่สินค้าที่ควรซื้อใช้เองโดยไม่ปรึกษาก่อน ที่ Intimo Life มีตัวเลือกยาที่ใช้รักษากระเพาะปัสสาวะอักเสบให้ดูได้ที่ หมวดยารักษากระเพาะปัสสาวะอักเสบ พร้อมปรึกษาเภสัชกรก่อนสั่งซื้อได้เสมอ โดยเฉพาะถ้ายังไม่แน่ใจว่าอาการที่เป็นอยู่ตรงกับกระเพาะปัสสาวะอักเสบจริงหรือไม่
คำถามที่พบบ่อย
ไม่ติดต่อจากคนสู่คนโดยตรง เพราะเกิดจากเชื้อแบคทีเรียในร่างกายตัวเอง (ส่วนใหญ่มาจากลำไส้) ที่หลุดเข้าไปในท่อปัสสาวะ ไม่ใช่การแพร่เชื้อผ่านการสัมผัสหรือการใช้ของร่วมกัน อย่างไรก็ตาม การมีเพศสัมพันธ์สามารถเพิ่มโอกาสให้เชื้อเข้าสู่ท่อปัสสาวะได้ง่ายขึ้น จึงควรปัสสาวะหลังมีเพศสัมพันธ์เพื่อลดความเสี่ยง
เป็นได้ แต่พบน้อยกว่าผู้หญิงมาก เพราะท่อปัสสาวะของผู้ชายยาวกว่าและอยู่ไกลจากทวารหนัก เชื้อแบคทีเรียจึงเข้าถึงกระเพาะปัสสาวะได้ยากกว่า เมื่อผู้ชายเป็นกระเพาะปัสสาวะอักเสบ มักมีสาเหตุอื่นร่วมด้วย เช่น ต่อมลูกหมากโตหรือทางเดินปัสสาวะอุดกั้น จึงควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุเสมอ แม้เป็นครั้งแรก
เพราะกายวิภาคของท่อปัสสาวะแตกต่างกัน ท่อปัสสาวะของผู้หญิงสั้นกว่าผู้ชายมากและอยู่ใกล้ทวารหนัก ซึ่งเป็นแหล่งเชื้อแบคทีเรียอย่าง E. coli เชื้อจึงไต่เข้าสู่กระเพาะปัสสาวะได้ง่ายและเร็วกว่า ปัจจัยเสริมอื่น เช่น การมีเพศสัมพันธ์ การตั้งครรภ์ และวัยหมดประจำเดือน ก็ยิ่งเพิ่มความเสี่ยงในผู้หญิงมากขึ้นไปอีก
หลักการรักษาเหมือนกันคือใช้ยาปฏิชีวนะ แต่ระยะเวลาต่างกัน ผู้หญิงที่ไม่มีภาวะแทรกซ้อนมักได้ยาระยะสั้นประมาณ 1-5 วัน ส่วนผู้ชายส่วนใหญ่ได้ยานานกว่า ประมาณ 7-14 วัน เพราะแพทย์มักต้องตรวจหาสาเหตุอื่นร่วมด้วย เช่น ปัญหาต่อมลูกหมาก
อาการหลักเหมือนกัน คือ ปวดแสบขณะปัสสาวะ ปัสสาวะบ่อยและกะทันหัน ปัสสาวะขุ่นหรือมีกลิ่นแรง แต่ผู้ชายอาจมีอาการปวดร้าวที่องคชาตหรือฝีเย็บเพิ่มเติม ซึ่งพบได้น้อยในผู้หญิง หากมีไข้สูงหรือปวดหลังร่วมด้วยในเพศใดก็ตาม ควรพบแพทย์เพราะอาจเป็นสัญญาณว่าเชื้อลามขึ้นไต
ถ้าเป็นซ้ำตั้งแต่ 2 ครั้งใน 6 เดือน หรือ 3 ครั้งใน 12 เดือน ควรพบแพทย์เพื่อพิจารณาแนวทางป้องกันระยะยาว เช่น กินยาปฏิชีวนะขนาดต่ำต่อเนื่อง หรือกินยาครั้งเดียวหลังมีเพศสัมพันธ์ ระหว่างนี้การดื่มน้ำให้พอ ปัสสาวะหลังมีเพศสัมพันธ์ และเช็ดทำความสะอาดจากหน้าไปหลังยังช่วยลดความเสี่ยงได้
มีหลักฐานบางส่วนว่าช่วยลดการเป็นซ้ำได้ในบางคน แต่ไม่ได้ผลกับทุกคนและไม่ใช่ยารักษาเมื่อกำลังติดเชื้ออยู่แล้ว ผลิตภัณฑ์เหล่านี้มักมีน้ำตาลสูงและอาจตีกับยาบางชนิด เช่น วาร์ฟาริน จึงควรปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้ต่อเนื่อง โดยเฉพาะถ้าตั้งครรภ์
อาการเล็กน้อยบางครั้งดีขึ้นเองได้ แต่ถ้าปล่อยไว้โดยไม่รักษา เชื้อสามารถลามขึ้นไปที่ไตกลายเป็นกรวยไตอักเสบ ซึ่งรุนแรงกว่าและอาจต้องนอนโรงพยาบาล อาการที่บ่งชี้ว่าเชื้อลามขึ้นไต ได้แก่ ไข้สูง หนาวสั่น และปวดหลังหรือปวดสีข้าง หากมีอาการเหล่านี้ควรพบแพทย์ทันที ไม่ควรปล่อยไว้
⚠️ ข้อจำกัดความรับผิดชอบ
เนื้อหาในบทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้ทั่วไปเท่านั้น ไม่ได้มีเจตนาทดแทนคำแนะนำ การวินิจฉัย หรือการรักษาจากแพทย์หรือเภสัชกรผู้เชี่ยวชาญ หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับอาการหรือการใช้ยา ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเสมอ
สินค้าที่เกี่ยวข้อง
ยารักษากระเพาะปัสสาวะอักเสบ
Metronidazole ยารักษาช่องคลอดอักเสบ แก้ตกขาวผิดปกติยาแก้ตกขาว รักษาช่องคลอดอักเสบจากแบคทีเรีย
✓ มีสินค้า40.00 ฿(4฿/เม็ด)
Vilerm ยารักษาเริม แบบเม็ดทานยารักษาเริมแบบกิน ช่วยลดอาการและป้องกันการกลับเป็นซ้ำ
✓ มีสินค้าเริ่มต้น 55.00 ฿(11฿/เม็ด)สินค้าหมด
Firide ยาแก้ผมร่วง สัญชาติไทยยาปลูกผม Finasteride คุณภาพดี ราคาคุ้มค่าต่อกล่อง
สินค้าหมดเริ่มต้น 345.00 ฿(11.50฿/เม็ด)
Gofen ยาแก้ปวดท้องเมนส์ ออกฤทธิ์เร็วGofen ยาแก้ปวดประจำเดือน ปวดหัว ปวดกล้ามเนื้อ
✓ มีสินค้า120.00 ฿(12฿/เม็ด)
Annylyn ยาคุมฮอร์โมนรวม สำหรับผู้เริ่มต้นยาคุมแอนนี่ สูตรเรียบง่าย ใช้งานง่าย
✓ มีสินค้า118.00 ฿(4.21฿/เม็ด)
Sumigran ยาแก้ไมเกรน กลุ่ม Triptan ออกฤทธิ์เร็วยาแก้ไมเกรนที่ออกฤทธิ์จำเพาะ ไม่ระคายกระเพาะ
✓ มีสินค้า98.00 ฿(16.33฿/เม็ด)
Preme ยาคุมฮอร์โมนรวม สูตรอ่อนโยนสูตรอ่อนโยน ดูแลผิว ลดอาการบวมน้ำ
✓ มีสินค้า105.00 ฿(4.11฿/เม็ด)
Tofago ยาแก้ไมเกรน บรรเทาอาการเฉียบพลันยาไมเกรนบรรเทาอาการปวดหัวรุนแรงอย่างตรงจุด
✓ มีสินค้า40.00 ฿(4฿/เม็ด)
B-Ciprofloxacin ยาแก้กระเพาะปัสสาวะอักเสบ และกรวยไตอักเสบยาปฏิชีวนะออกฤทธิ์กว้าง รักษาปัสสาวะอักเสบได้ผลดี
✓ มีสินค้า49.00 ฿(4.9฿/เม็ด)
Tansy One ยาคุมฉุกเฉิน 1 เม็ดยาคุมฉุกเฉิน 1 เม็ด ครบโดส ไม่ต้องทานซ้ำ
✓ มีสินค้า80.00 ฿(80฿/เม็ด)
Enaril ยาความดัน กลุ่ม ACE inhibitorยาลดความดันกลุ่ม ACE inhibitor ดูแลหัวใจ
✓ มีสินค้าเริ่มต้น 150.00 ฿(1.5฿/เม็ด)
Nasonex ยาแก้แพ้แบบสเปรย์พ่นจมูกสปรย์พ่นจมูกแก้ภูมิแพ้อากาศ ไม่ง่วง ใช้ได้ทุกวัน
✓ มีสินค้าเริ่มต้น 549.00 ฿


