Colchicine

Colchicine เป็นยาที่ต้องสั่งโดยแพทย์เพื่อใช้รักษาภาวะทางการแพทย์บางประการ โดยเฉพาะอย่างยิ่ง โรคเกาต์ ซึ่งเป็นภาวะความผิดปกติของข้อที่ก่อให้เกิดอาการปวดอย่างรุนแรงและเฉียบพลัน ตัวยา Colchicine มีสารออกฤทธิ์สำคัญที่สกัดมาจากพืชดองดึง (Autumn Crocus) ซึ่งมีการนำมาใช้เป็นยาสมุนไพรเพื่อจัดการกับอาการปวดข้อมาอย่างยาวนานหลายศตวรรษ

กลไกการบรรเทาอาการของ Colchicine

Colchicine ช่วยบรรเทาอาการปวดจากการกำเริบของโรคเกาต์โดยการลดการอักเสบที่เกิดจากผลึกกรดยูริก (Uric acid crystals) ที่สะสมอยู่ภายในข้อ ทั้งนี้ควรทำความเข้าใจว่า Colchicine ไม่ใช่ยาแก้ปวดโดยตรง แต่เป็นยาต้านการอักเสบที่เข้าไปจัดการกับสาเหตุหลักของอาการปวดในผู้ป่วยโรคเกาต์ ซึ่งถือเป็น ยารักษาโรคเก๊าท์ ที่มีประสิทธิภาพสูงในการควบคุมอาการอักเสบเฉียบพลัน

รูปแบบของยา Colchicine

ยา Colchicine มีจำหน่ายทั้งในรูปแบบยาสามัญ (Generic) และยาชื่อการค้า (Brand-name) เช่น Colcrys และ Mitigare (ซึ่งอาจไม่มีจำหน่ายในบางประเทศ) อย่างไรก็ตาม ยาสามัญของ Colchicine มักจะมีราคาที่เข้าถึงได้ง่ายกว่า โดยที่ทั้งยาสามัญและยาชื่อการค้าต่างมีกลไกการออกฤทธิ์ที่เหมือนกันทุกประการ แม้ว่าในปัจจุบันจะยังไม่มี ยารักษาโรคเก๊าท์ ให้หายขาด ได้ด้วยการใช้ยาเพียงอย่างเดียว แต่การใช้ยาตัวนี้อย่างเหมาะสมจะช่วยให้คุณภาพชีวิตของผู้ป่วยดีขึ้นอย่างมากครับ

Colchicine ช่วยลดการอักเสบที่เป็นสาเหตุของอาการปวดรุนแรงในช่วงที่เกิดอาการกำเริบของโรคเกาต์ โดยสาเหตุของการอักเสบและอาการปวดนี้เกิดจากการสะสมของผลึกกรดยูริกในข้อ โดยเฉพาะบริเวณนิ้วหัวแม่เท้า ซึ่งกระตุ้นให้ระบบภูมิคุ้มกันตอบสนองและทำให้เกิดการอักเสบ

นอกจากนี้ Colchicine ยังช่วยลดจำนวนเม็ดเลือดขาวที่สามารถเข้าสู่บริเวณที่อักเสบได้ ซึ่งช่วยลดอาการบวมและการอักเสบ ส่งผลให้อาการปวดลดลง

Colchicine ใช้เวลานานแค่ไหนกว่าจะออกฤทธิ์?

โดยทั่วไป Colchicine จะเริ่มออกฤทธิ์ภายใน 30 นาทีถึง 2 ชั่วโมง ขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการกำเริบของโรคเกาต์ในแต่ละบุคคล อย่างไรก็ตาม ในบางรายอาจต้องใช้เวลาถึง 1-2 วันกว่าที่อาการปวดจะดีขึ้น เนื่องจากยาไม่ได้ให้การบรรเทาอาการปวดทันทีเหมือนยาแก้ปวดทั่วไป แต่จะทำงานโดยการลดการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันต่อการอักเสบ ดังนั้นประสิทธิภาพของยาอาจแตกต่างกันไปในแต่ละบุคคล

ควรรับประทาน Colchicine ทันทีที่เริ่มมีสัญญาณของอาการกำเริบของโรคเกาต์ เพราะยิ่งรับประทานเร็วเท่าไร ผลการรักษาจะยิ่งดีขึ้นเท่านั้น ยาเม็ดควรกลืนทั้งเม็ดพร้อมน้ำ ห้ามบด หัก หรือแบ่งเม็ดยา เนื่องจากอาจส่งผลต่อการดูดซึมของยาเข้าสู่ร่างกาย

ขนาดการใช้ยาทั่วไปสำหรับการรักษาโรคเกาต์คือ 1 เม็ด วันละ 2-4 ครั้ง ขึ้นอยู่กับคำแนะนำของแพทย์

ความสำคัญของการใช้ยาตามขนาดที่กำหนด

การปฏิบัติตามคำแนะนำขนาดยาอย่างเคร่งครัดเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง เนื่องจากช่วงระหว่างขนาดยาที่ถูกต้องกับขนาดที่เป็นอันตรายนั้นมีความแตกต่างกันเล็กน้อย การใช้ยาในขนาดที่เหมาะสมจะช่วยให้ยาออกฤทธิ์ได้อย่างเต็มที่

หากใช้ Colchicine มากเกินไปจะเกิดอะไรขึ้น?

หากคุณใช้ Colchicine ในขนาดที่มากกว่าที่แพทย์สั่ง อาจเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ อาการของการใช้ยาเกินขนาดอาจรวมถึง:

• อาการปวดท้อง
• ท้องเสียมีเลือดปน
• คลื่นไส้หรืออาเจียน
• เวียนศีรษะหรือหน้ามืด (เนื่องจากความดันโลหิตต่ำ)

หากคุณสงสัยว่าได้ใช้ยาเกินขนาด ให้ โทร 999 หรือไปโรงพยาบาลทันที แม้ว่าจะยังไม่มีอาการก็ตาม ห้ามขับรถด้วยตนเอง ให้ขอให้ผู้อื่นขับรถพา หรือเรียกรถพยาบาล

หากลืมรับประทาน Colchicine จะต้องทำอย่างไร?

หากคุณลืมรับประทานยา ให้รับประทานทันทีที่นึกได้ แต่หากใกล้ถึงเวลารับประทานยามื้อถัดไปแล้ว ให้ข้ามมื้อที่ลืมไปและกลับมาปฏิบัติตามตารางรับประทานยาตามปกติ ห้าม รับประทานยาเพิ่มเป็นสองเท่าเพื่อทดแทนมื้อที่ลืม

Colchicine จะถูกสั่งจ่ายในตารางเวลาและขนาดการใช้ยาที่แตกต่างกันไปตามสภาวะของแต่ละบุคคลและอาการที่แสดงออกมา โดยตัวยาจะมีขนาดความแรง 500 ไมโครกรัม (mcg) ต่อเม็ด สิ่งสำคัญอย่างยิ่งคือคุณต้องรับประทานยาในขนาดที่ถูกต้องเพื่อประสิทธิภาพในการรักษาและป้องกันอาการกำเริบของ โรคเกาต์

สำหรับการรักษา โรคเกาต์ ขนาดการใช้ยาปกติคือครั้งละ 1 เม็ด (500 ไมโครกรัม) โดยรับประทานวันละ 2 ถึง 4 ครั้ง คุณต้องปฏิบัติตามตารางการใช้ยาที่แพทย์สั่งอย่างเคร่งครัด เนื่องจากความแตกต่างระหว่างขนาดที่ใช้รักษาและขนาดที่เป็นอันตรายนั้นมีเพียงเล็กน้อย การได้รับยาเกินขนาดอาจก่อให้เกิดอันตรายร้ายแรงและอาจถึงแก่ชีวิตได้ครับ

เช่นเดียวกับยาทุกชนิด การใช้ Colchicine อาจก่อให้เกิดผลข้างเคียงในบางราย อย่างไรก็ตาม สิ่งสำคัญที่ผู้ป่วยควรทราบคือ แม้แต่ผลข้างเคียงเพียงเล็กน้อยจากการใช้ยานี้ ก็อาจเป็นสัญญาณของปัญหาสุขภาพที่รุนแรงซึ่งจำเป็นต้องได้รับการดูแลทางการแพทย์ทันที

หากคุณพบผลข้างเคียงใดๆ ในขณะรับประทาน Colchicine ให้หยุดใช้ยาทันทีและเข้ารับการรักษาทางการแพทย์โดยด่วน

โปรดโทร 1669 (หรือสายด่วนฉุกเฉิน) หรือไปที่ห้องฉุกเฉินทันที หากคุณใช้ Colchicine แล้วมีอาการดังนี้:

• รู้สึกคลื่นไส้หรืออาเจียน
• มีอาการปวดท้อง
• มีอาการท้องเสีย
• มีอาการปากบวม เจ็บคอ มีไข้สูง หรือมีเลือดออกไม่หยุด
• มีปัญหาทางผิวหนัง หรือมีรอยช้ำผิดปกติ เช่น จุดสีม่วงหรือสีแดงบนผิวหนัง (ซึ่งอาจสังเกตได้ยากกว่าในผู้ที่มีผิวสีเข้ม)

ปฏิกิริยาแพ้ยาอย่างรุนแรง (Anaphylaxis):

ในกรณีที่พบได้ยาก บางรายอาจมีอาการแพ้ Colchicine อย่างรุนแรง ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินที่ต้องได้รับการรักษาทันที

โปรดติดต่อหน่วยฉุกเฉินทันทีหากพบอาการดังต่อไปนี้:

• ปาก ลำคอ ริมฝีปาก หรือลิ้นบวมอย่างรวดเร็ว
• หายใจลำบาก หรือหายใจมีเสียงหวีด
• รู้สึกแน่นลำคอมาก หรือกลืนลำบาก
• ลิ้น ริมฝีปาก หรือผิวหนังเปลี่ยนเป็นสีเทา สีฟ้า หรือซีดผิดปกติ
• มีอาการสับสน ง่วงซึม หรือเวียนศีรษะอย่างกะทันหัน
• มีผื่นคันที่เป็นตุ่มพอง ผิวลอก หรือบวมแดง
• มีอาการหมดสติและไม่รู้สึกตัว

ผลข้างเคียงอื่น ๆ ที่อาจเกิดขึ้น (ไม่ทราบความถี่ที่แน่ชัด):

• การอักเสบของเส้นประสาท ซึ่งอาจทำให้เกิดอาการชา เสียวซ่า อ่อนแรง หรือปวด
• ความเสียหายของเส้นประสาท
• ความเสียหายต่อตับและ/หรือไต
• ภาวะเลือดออกในทางเดินอาหาร
• ผมร่วง หรือมีผื่นคัน
• อาการปวดหรืออ่อนแรงของกล้ามเนื้อ
• ภาวะกล้ามเนื้อสลาย (Rhabdomyolysis) ซึ่งอาจนำไปสู่ปัญหาเกี่ยวกับไตอย่างรุนแรง
• ประจำเดือนขาด หรือปวดประจำเดือนอย่างรุนแรง
• จำนวนอสุจิลดลงหรือไม่มีอสุจิ

ควรทำอย่างไรหากเกิดผลข้างเคียงจาก Colchicine?

หากคุณพบผลข้างเคียงใด ๆ แม้เพียงเล็กน้อย ให้ปรึกษาแพทย์ เภสัชกร หรือพยาบาลทันที เนื่องจากผลข้างเคียงของยานี้อาจบ่งชี้ถึงภาวะอันตรายที่ต้องได้รับการจัดการอย่างเร่งด่วน

ผลข้างเคียงของ Colchicine จะคงอยู่นานแค่ไหน?

ประเภท ระยะเวลา และความรุนแรงของผลข้างเคียงจะขึ้นอยู่กับสภาวะร่างกายของแต่ละบุคคล โปรดระลึกไว้เสมอว่า หากคุณมีอาการผิดปกติใด ๆ แม้เพียงเล็กน้อยจากการใช้ ยารักษาโรคเก๊าท์ ชนิดนี้ คุณควรเข้ารับการตรวจรักษาทางการแพทย์ในทันทีครับ

Colchicine อาจไม่เหมาะสมสำหรับผู้ป่วยทุกราย เนื่องจากยาบางชนิดหรือสภาวะทางร่างกายบางอย่างอาจเกิดปฏิกิริยากับตัวยา ซึ่งส่งผลให้ยาขาดประสิทธิภาพหรือเกิดอันตรายได้ หากคุณไม่แน่ใจว่าสามารถใช้ยานี้ได้หรือไม่ โปรดปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเริ่มใช้ยา

ห้ามรับประทานยาเม็ด Colchicine หากคุณ:

• มีประวัติแพ้ยา Colchicine หรือส่วนประกอบใด ๆ ที่ระบุไว้ในบรรจุภัณฑ์หรือเอกสารกำกับยา
• กำลังตั้งครรภ์ และ/หรือ อยู่ในช่วงให้นมบุตร
• เป็นสตรีวัยเจริญพันธุ์ เว้นแต่จะมีการใช้วิธีคุมกำเนิดที่มีประสิทธิภาพ
• มีความผิดปกติของระบบเลือดที่รุนแรง
• มีปัญหาเกี่ยวกับตับหรือไตอย่างรุนแรง
• กำลังรับการรักษาด้วยการฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม (Haemodialysis)

หากคุณมีปัญหาเกี่ยวกับตับหรือไต โปรดอ่านข้อมูลในเอกสารกำกับยาอย่างละเอียด เนื่องจากยาบางชนิดที่คุณกำลังใช้อยู่อาจเกิดปฏิกิริยากับ Colchicine ในลักษณะที่รุนแรงและอาจเป็นอันตรายถึงแก่ชีวิตได้ แพทย์จะทำการตรวจสอบประวัติทางการแพทย์ของคุณอย่างครบถ้วนก่อนสั่งจ่ายยาเป็นครั้งแรก แต่คุณควรแจ้งให้แพทย์ทราบทันทีหากมีการเปลี่ยนแปลงด้านสุขภาพหรือการใช้ยาอื่น ๆ

ปฏิกิริยาระหว่างยา (Drug Interactions)

ยาบางชนิดอาจส่งผลต่อการทำงานของ Colchicine ซึ่งอาจเพิ่มความเสี่ยงของผลข้างเคียงหรือลดประสิทธิภาพของยาลง ยาเหล่านี้รวมถึง (แต่ไม่จำกัดเพียง):

• ยาปฏิชีวนะบางชนิด เช่น Clarithromycin และ Erythromycin
• Cyclosporine (ยาที่ใช้ในการปลูกถ่ายอวัยวะ)
• ยารักษาโรคหัวใจ เช่น Verapamil และ Diltiazem

หากคุณกำลังใช้ยาข้างต้น โปรดปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนรับประทาน ยารักษาโรคเก๊าท์ ชนิดนี้

เกรปฟรุต (Grapefruit)

ผลไม้เกรปฟรุตหรือน้ำเกรปฟรุตสามารถเกิดปฏิกิริยากับ Colchicine ได้อย่างรุนแรง ห้าม รับประทานเกรปฟรุตในขณะที่อยู่ในช่วงการรักษาด้วยยานี้โดยเด็ดขาด