ยาลดกรดไหลย้อน มีกี่แบบ? PPI H2 Antacid เลือกยังไง

ยาลดกรดมีกี่กลุ่ม

เคยยืนงงหน้าร้านยาไหม? ยาลดกรดเต็มชั้นเลย ไม่รู้จะหยิบตัวไหนดี 🤔

จริงๆ แล้วยาลดกรดแบ่งออกเป็น 3 กลุ่มหลัก ที่ทำงานคนละแบบกันเลย — บางตัวแก้เร็วแต่อยู่ไม่นาน บางตัวออกฤทธิ์ช้าแต่คุมได้ทั้งวัน

📊 จากข้อมูลของ Cleveland Clinic พบว่า PPI ลดการผลิตกรดในกระเพาะได้มากถึง 90-95% ขณะที่ Antacid แค่สะเทินกรดที่มีอยู่แล้ว — เห็นไหมว่าต่างกันเยอะมาก

Antacid — ยาสะเทินกรด

ทำงานยังไง

Antacid เป็นยาลดกรดแบบพื้นฐานที่สุด ทำงานโดย สะเทินกรดที่อยู่ในกระเพาะแล้ว เหมือนเอาด่างไปหักล้างกรด ไม่ได้ไปหยุดการผลิตกรดที่ต้นทาง

ข้อดี

• ออกฤทธิ์เร็วมาก ภายไม่กี่นาที
• ซื้อได้เองไม่ต้องมีใบสั่งยา
• เหมาะกับอาการแสบอกเป็นครั้งคราว

ข้อจำกัด

• ฤทธิ์อยู่สั้นแค่ 1-2 ชั่วโมง
• ไม่ได้รักษาต้นเหตุ แค่บรรเทาอาการ
• กินบ่อยเกินอาจทำให้ท้องเสียหรือท้องผูก

ตัวอย่างยาในกลุ่มนี้

ยาน้ำลดกรด ยาเม็ดเคี้ยวลดกรด ที่มีส่วนผสมของอะลูมิเนียมไฮดรอกไซด์หรือแมกนีเซียมไฮดรอกไซด์

H2 Blocker — ลดกรดระดับกลาง

ทำงานยังไง

H2 Blocker ไปบล็อกตัวรับฮิสตามีน (H2 receptor) ที่ผนังกระเพาะ ทำให้ กระเพาะผลิตกรดน้อยลง — ไม่ใช่แค่สะเทินกรดเหมือน Antacid แต่ไปลดที่ต้นทางบางส่วน

ข้อดี

• ออกฤทธิ์ใน 30-60 นาที
• ฤทธิ์อยู่นาน 4-12 ชั่วโมง
• เหมาะกับอาการปานกลางหรือกินก่อนนอนป้องกันกรดไหลย้อนตอนกลางคืน

ข้อจำกัด

• ลดกรดได้น้อยกว่า PPI
• ใช้ไปนานๆ ร่างกายอาจชินยา (tolerance) ทำให้ประสิทธิภาพลดลง

ตัวอย่างยาในกลุ่มนี้

Famotidine (ชื่อการค้าที่พบบ่อยในประเทศไทย) เป็นตัวที่ใช้กันแพร่หลายที่สุดในกลุ่มนี้

PPI — ลดกรดขั้นเทพ

ทำงานยังไง

PPI (Proton Pump Inhibitor) ไปปิดปั๊มโปรตอนที่ผนังกระเพาะโดยตรง ซึ่งเป็น ขั้นตอนสุดท้ายของการผลิตกรด เลยลดกรดได้มากที่สุดในบรรดายาทั้ง 3 กลุ่ม

📊 Mayo Clinic ระบุว่า PPI เป็นยาที่แพทย์สั่งบ่อยที่สุดสำหรับกรดไหลย้อน เพราะ ลดกรดได้มากกว่า H2 Blocker ถึง 3-4 เท่า 💊

ข้อดี

• ลดกรดได้มากที่สุด (90-95%)
• ฤทธิ์อยู่นานถึง 24 ชั่วโมง
• เหมาะกับอาการรุนแรงหรือเรื้อรัง
• ช่วยให้เยื่อบุหลอดอาหารที่อักเสบฟื้นตัวได้

ข้อจำกัด

• ออกฤทธิ์ช้ากว่า ต้องรอ 1-2 ชั่วโมง
• ต้องกินก่อนอาหาร 30 นาทีถึงจะได้ผลดีที่สุด
• ไม่ควรใช้ต่อเนื่องนานเกินไปโดยไม่ปรึกษาแพทย์

ตัวอย่างยาในกลุ่มนี้

ยา PPI ที่ใช้กันแพร่หลายในประเทศไทย เช่น Omeprazole GPO และ Nexium (Esomeprazole) ซึ่งเป็น PPI รุ่นใหม่ที่ดูดซึมได้ดีกว่า

เปรียบเทียบยาลดกรด 3 กลุ่ม

วิธีกินยาลดกรดให้ได้ผล

ยาดีแค่ไหน ถ้ากินผิดวิธีก็ไม่ได้ผลเต็มที่ ลองเช็กดู 👇

PPI — กินก่อนอาหาร 30 นาที

นี่คือกฎเหล็กของ PPI เลย ต้องกินตอนท้องว่างก่อนมื้ออาหาร 30 นาที เพราะ PPI ต้องเข้าไปรอปิดปั๊มโปรตอนก่อนที่ปั๊มจะเริ่มทำงานตอนกิน ถ้ากินหลังอาหารจะได้ผลน้อยลงมาก

H2 Blocker — กินก่อนอาหารหรือก่อนนอน

กินก่อนอาหาร 30 นาที หรือก่อนนอนก็ได้ เหมาะมากสำหรับคนที่มีอาการกรดไหลย้อนตอนกลางคืน

Antacid — กินตอนมีอาการ

กินได้เลยตอนรู้สึกแสบอก ไม่ต้องรอ แต่ไม่ควรกินพร้อมยาตัวอื่นเพราะอาจรบกวนการดูดซึม

ข้อควรระวังและผลข้างเคียง

PPI ใช้นานเกินไป

PPI ปลอดภัยในระยะสั้น แต่ถ้าใช้ต่อเนื่องนานหลายเดือนโดยไม่มีแพทย์ดูแล อาจเพิ่มความเสี่ยงเรื่องการดูดซึมแคลเซียมและแมกนีเซียม FDA แนะนำว่าไม่ควรใช้ PPI แบบซื้อเองเกิน 14 วันติดต่อกัน และไม่ควรใช้เกิน 3 รอบต่อปี

H2 Blocker ชินยา

ใช้ H2 Blocker ไปนานๆ ร่างกายอาจปรับตัวจนยาได้ผลน้อยลง ถ้ารู้สึกว่ายาไม่ค่อยช่วยเหมือนเดิม ควรปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์

Antacid กินบ่อยเกิน

กินบ่อยเกินอาจทำให้ท้องเสีย (ถ้ามีแมกนีเซียม) หรือท้องผูก (ถ้ามีอะลูมิเนียม) และอาจรบกวนการดูดซึมยาตัวอื่น

ยาลดกรดกับยาตัวอื่น

ยาลดกรดทุกกลุ่มอาจมีปฏิกิริยากับยาบางตัว เช่น ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาปฏิชีวนะ ควรแจ้งเภสัชกรทุกครั้งว่ากินยาอะไรอยู่บ้าง

เมื่อไหร่ควรไปหาหมอ

ยาลดกรดช่วยได้เยอะ แต่บางสถานการณ์ต้องไปพบแพทย์ 🏥

• กินยาลดกรดแล้ว 2 สัปดาห์ยังไม่ดีขึ้น
• มีอาการ กลืนลำบาก หรือกลืนแล้วเจ็บ
• น้ำหนักลดโดยไม่ตั้งใจ
• อาเจียนเป็นเลือด หรืออุจจาระสีดำ
• ต้องกินยาลดกรด เกือบทุกวันนานกว่า 2 สัปดาห์